Ο σουρεαλιστής Σαλβαντόρ Νταλί υπήρξε εκκεντρική και ιδιόρρυθμη προσωπικότητα.
Πολλοί τον χαρακτήρισαν παραδοξολόγο, μεγαλομανή, σκανδαλώδη, ως και παρανοϊκό!
Όμως, κανείς δεν αμφισβήτησε την καλλιτεχνική του μεγαλοφυία! Από τις εντυπωσιακότερες φυσιογνωμίες της σύγχρονης τέχνης!
S. Dali: "Cellini and Jupiter"
Ανάμεσα στα πολλά που κατά καιρούς αναφέρονται για τον μεγάλο καλλιτέχνη ίσως πρέπει να θυμίσουμε πως "ήρωας" για τον Σαλβαντόρ Νταλί υπήρξε κι ο Μπενβετούτο Τσελίνι. Ενας επίσης εκκεντρικός και ιδιόρρυθμος πολυκαλλιτέχνης της Αναγέννησης, με ζωή πολυτάραχη, οξύθυμος, εγωπαθής, είρωνας, παθιασμένος, λάτρης των απολαύσεων της ζωής, αλλά συγχρόνως μεγαλοφυής και πολυτάλαντος!
Μάλλον είναι αρκετά τα κοινά τους στοιχεία, δεν βρίσκετε; Γι' αυτό και ένοιωθε πως ταυτιζόταν μαζί του ο Νταλί, ο οποίος εικονογράφησε την έκδοση της "Αυτοβιογραφίας" του Τσελίνι το 1946.
Χαρακτηριστική είναι η απεικόνιση της προετοιμασίας του γλυπτού "Δίας" του Τσελίνι, ένα έργο τεραστίων διαστάσεων παραγγελία του βασιλιά της Γαλλίας φτιαγμένο από ασήμι.
Ο γλύπτης -κατά την παράδοση- όταν ολοκλήρωσε τη σύνθεση, την τοποθέτησε σε σκοτεινό δωμάτιο και ανέθεσε σε έναν υπηρέτη να στέκεται δίπλα στο γλυπτό και να κρατά δάδα προκειμένου το αργυροκατασκευασμένο άγαλμα να λάμπει στο σκοτάδι.
Τη σκηνή αυτή αποτύπωσε ο Νταλί.
S. Dali: "Cellini's portrait"
Επίσης ένα σκίτσο-πορτρέτο του Τσελίνι από τον Νταλί έχει τα χαρακτηριστικά του ζωγράφου, αν κανείς παρατηρήσει τις λεπτομέρειες. Στοιχείο που μαρτυρά τον απερίγραπτο θαυμασμό του Νταλί προς την προσωπικότητα του Τσελίνι! Γιατί και ο Νταλί ήταν εκκεντρικός, ισχυρογνώμων, πεισματάρης, επιθετικός και απερίσκεπτος ενίοτε, τολμηρός και "αντάρτης".
Λάτρευε να αυτοδιαφημίζεται και να προκαλεί με τις κινήσεις του.
Κάποιοι δε, τον είπαν και τρομερά φιλοχρήματο! Μάλιστα αυτό το χαρακτηριστικό της απληστίας του οδήγησε στον αναγραμματισμό του ονόματός του Salvador Dali=Avida Dollars, που μεταφράζεται σε "άπληστος για δολάρια".
'Οπως και να'χει κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει την καλλιτεχνική και πνευματική του "ιδιοφυία", κάτι, που δηλώνεται και σε ένα από τα ονόματά του : "Eungenio", που στα ισπανικά σημαίνει "Είναι ιδιοφυής".
Το αγαπημένο ισπανικό συγκρότημα, οι Μecanο, δίνουν αυτό το όνομά του σε ένα από τα τραγούδια τους, αφιερωματική τιμή στο μεγάλο συντοπίτη τους καλλιτέχνη με το χαρακτηριστικό μουστάκι...
"Si te reencarnas en cosa hazlo en lapiz o en pincel
y gala de piel sedosa que lo haga en lienzo o en papel
andamos justos de genios "eungenio" salvador dali!"
"Αν μετενσαρκωθεί,
πάλι με μολύβι ή πινέλο
τη Γκαλά θα σκιτσάρει τη μεταξωτή
σε καμβά ή χαρτί
η ιδιοφυία
"Eungenio" Σαλβαντόρ Νταλί!"
Mecano: "Eugenio Salvador Dali"
Φυσιογνωμία εκκεντρική ο Σαλβαντόρ Νταλί, αλλά ενδιαφέρουσα...
Από τους πιο πρωτοπόρους και προοδευτικά πνεύματα της εποχής, με αχαλίνωτη φαντασία, οι αλληγορικές εικόνες του αποτελούν ονειρική παραίσθηση!
Σίγουρα οι προσεγγίσεις των θεμάτων του αποτελούν πρόκληση, άλλοτε σκανδαλίζουν ή σοκάρουν, άλλοτε ωθούν σε βαθύτερες σκέψεις και προβληματισμούς, σίγουρα πάντως μιλούν στην ψυχή εκείνου που θα σταθεί μπροστά στη δημιουργία του...
Από τα πλάσματα που λάτρεψε η αιωνιότητα...
Ο Νταλί πέθανε σαν σήμερα, 23 Ιανουαρίου 1989 από καρδιακή ανακοπή στο Φιγέρες τη γενέτειρά του. Ο τάφος του βρίσκεται μέσα στο Μουσείο του...
Το άρθρο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr
Δεν είναι λίγες οι φορές που ο Γιάννης Τσαρούχης φιλοτέχνησε και εξώφυλλα δίσκων, που αποτελούν εικαστικά αριστουργήματα!
Στην εικόνα βλέπουμε το σχέδιο του Τσαρούχη για το δίσκο του Μάνου Χατζιδάκι: "Λειτουργικά".
Το ροζ φόντο έρχεται σε αντίθεση με το μαύρο χρώμα του πιάνου, ενώ σε πρώτο πλάνο ένας γυμνός από τη μέση και πάνω άντρας με μυώδες, καλλίγραμμο κορμί πατά τα πλήκτρα του μουσικού οργάνου. Χωρίς ίχνος επιτήδευσης, μέσα από τις γραμμές και τα χρώματα αφήνει να αναδυθεί η γνησιότητα και η αλήθεια.
Το αντρικό σώμα ήταν αγαπημένο θέμα του γιατί όπως έγραψε ο ίδιος στο κείμενό του: "Για το ζεϊμπέκικο": "...πρέπει να αντιμετωπίζει κανείς το σώμα σαν έργο του αγαθού πατρός Θεού και όχι του σατανά..."
Τα "Λειτουργικά" ηχογραφήθηκαν το 1971, στο σπίτι του Μάνου Χατζιδάκι, με τον ίδιο στο πιάνο και την Φλέρυ Νταντωνάκη να ερμηνεύει. Είναι η εποχή που ο συνθέτης μόλις έχει ανακαλύψει την τραγουδίστρια κι είναι τρομερά ενθουσιασμένος.
Ο Μάνος ζητά από τον φίλο του τον Τσαρούχη να φιλοτεχνήσει το εξώφυλλο του δίσκου που περιλαμβάνει επιλογές από επιτυχίες μεγάλων λαϊκών συνθετών σε μεταγραφή για φωνή και πιάνο.
Ο Τσαρούχης ανταποκρίθηκε με χαρά, άλλο αν το σχέδιο της ηχογράφησης εγκαταλείφθηκε, μάλλον γιατί ο Χατζιδάκις βρισκόταν στην Αμερική.
Από τα λαϊκά τραγούδια του δίσκου επιλέγω να ακούσουμε ένα του Βασίλη Τσιτσάνη, τον οποίο θαύμαζε ο μέγας Τσαρούχης για την αυθεντικότητά του.
Είναι ένα ζεϊμπέκικο που συχνά χόρευε ο ζωγράφος μας όταν διασκέδαζε στα κέντρα που εμφανιζόταν ο Τσιτσάνης, "ρίχνοντας" τις θρυλικές στροφές του και κάνοντας τα γνώριμα τσακίσματά του πάνω στον ρυθμό των 9/8...
Το "Αντιλαλούνε τα βουνά" που έγραψε ο Τσιτσάνης αρχές της δεκαετίας του '50 είναι φαινομενικά ένα ερωτικού περιεχομένου τραγούδι, όμως -όπως συνήθιζε ο λαϊκός μας συνθέτης και στιχουργός- είχε και συμβολιστικό χαρακτήρα, καθώς αντανακλούσε το κλίμα δυσφορίας της εποχής, όπου φτώχεια, πόνος, βάσανα και μια γενική ανέχεια ταλαιπωρούσαν τα λαϊκά στρώματα την περίοδο εκείνη...
Θα το ακούσουμε στην εκδοχή των "Λειτουργικών" με τη φωνή της Φλέρυ και στο πιάνο τον Μάνο...
"Αντιλαλούνε τα βουνά, σαν κλαίω εγώ τα δειλινά.
Περνούν οι ώρες θλιβερές σ’ ένα παλιό ρολόι
κι εγώ τους αναστεναγμούς τούς παίζω κομπολόι.
Εμπάφιασα απ’ τα ντέρτια μου κι απ’ τα πολλά σεκλέτια μου.
Κουράγιο είχα στη ζωή, μα τώρα που σε χάνω
θα ήταν προτιμότερο για μένα να πεθάνω.
Μουγκρίζω απ’ τις λαβωματιές κι απ’ τις δικές σου μαχαιριές.
Οι προγονοί μας -ως γνωστόν- προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να ερμηνεύσουν όσα ανεξήγητα και ακατανόητα συνέβαιναν γύρω τους...Από φυσικά φαινόμενα ως τις ανθρώπινες ιδιότητες και αδυναμίες. Ανάμεσά τους και η αόρατη, κινητήρια δύναμη του έρωτα. Δύναμη που ασκεί τεράστια επιρροή πάνω σε όσους τον βιώνουν κι αποτελεί για κείνους, τουλαχιστον για όσο διάστημα υφίσταται, το βαθύτερο νόημα της ζωής.
Σε αυτή τη σειρά αναρτήσεων αναφερόμαστε συνοπτικά σε δημοφιλή ζευγάρια της μυθολογίας, που ερωτεύτηκαν σφοδρά και σε κάποιες περιπτώσεις καταστροφικά, καθώς η δύναμη του έρωτά τους τέθηκε εκτός ελέγχου.
Απόψε ένα έρωτας παντοτινός, μια σύζυγος-σύμβολο καρτερικότητας..
«Πηνελόπη και Οδυσσέας»
Johann Tischbein: Οδυσσέας και Πηνελόπη
Από τους έρωτες-πρότυπα στην ελληνική Μυθολογία, είναι φυσικά εκείνος του Οδυσσέα με τη γυναίκα του, Πηνελόπη. Όταν ο Θακήσιος βασιλιάς έφυγε για τον τρωικό πόλεμο, άφησε πίσω την όμορφη βασίλισσα Πηνελόπη με το γιο τους, μωρό. Επειδή φοβόταν μήπως σκοτωνόταν στη μάχη, ζήτησε από την αγαπημένη του σύζυγο να ξαναπαντρευτεί αν εκείνος δεν κατάφερνε να γυρίσει.
Η Πηνελόπη, υπόδειγμα καρτερικότητας και συζυγικής πίστης τον περίμενε είκοσι ολόκληρα χρόνια, παρότι πλήθος μνηστήρων την πολιορκούσαν στενά. Η ελπίδα της πως ο Οδυσσέας ζει και θέλοντας να κερδίζει χρόνο, επινοούσε διάφορα τεχνάσματα προκειμένου να τούς κρατά μακριά της. Η αγάπη της για τον άντρα της ήταν βαθιά, τόσο που να την οπλίζει με τεράστια υπομονή και επιμονή και την ελπίδα να μην την εγκαταλείπει ποτέ, ώσπου δικαιώθηκε. Ο Οδυσσέας γύρισε στην αγκαλιά της αγαπημένης του συζύγου…
Τη στιγμή της αναγνώρισης του ζευγαριού μάς περιγράφει στην «Οδύσσειά» του ο Όμηρος:
«… εκείνης τα γόνατα λύθηκαν κι η καρδιά της,
τ᾿ αλάθευτα σημάδια ως γνώρισε στα λόγια του Οδυσσέα'
και χύθη ομπρός θρηνώντας, έριξε τα δυο της χέρια γύρω
στoυ αντρός της το λαιμό, του φίλησε την κεφαλή και του 'πε:
«Μη μου κακιώνεις! Σέ όλα το 'δειξες το πιο ξύπνο πως έχεις
μυαλό, Οδυσσέα! Μα αλήθεια βάσανα πολλά οι θεοί μας δώκαν,
που ζούλεψαν και δε μας αφήκαν τη νιότη να χαρούμε
ο ένας του άλλου και να γεράσουμε μαζί συντροφεμένοι.[…]
ποτέ η καρδιά μαθές στα στήθη μου δεν έπαψε να τρέμει,
μην έρθει κάποιος με τα λόγια του θνητός και με πλανέσει'
τι άνομα κέρδη να σοφίζουνται πολλούς θα βρεις στον κόσμο»
Η ερωτευμένη γυναίκα βίωνε τραυματικά την απουσία του αγαπημένου της. Πόνος, στέρηση ηδονής, βεβαιότητα της παντοτινής απουσίας και νοσταλγία, όπως η Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ μάς περιγράφει στο ποίημά της:
"Η Πηνελόπη στον αργαλειό της", JohnWilliam Waterhouse
«Δεν ύφαινα, δεν έπλεκα,
ένα γραφτό άρχιζα, κι έσβηνα
κάτω απ’ το βάρος της λέξης
γιατί εμποδίζεται η τέλεια έκφραση
όταν πιέζετ’ από πόνο το μέσα.[…]
Σβήνω, σχίζω, πνίγω
τις ζωντανές κραυγές
…κι εγώ με τις λέξεις θα κόβω
Τις κλωστές που με δένουν
Με τον συγκεκριμένο άνδρα…»
Και στην τελευταία στροφή του ποιήματος του Κ. Χαραλαμπίδη: «Η Πηνελόπη αναγνωρίζει τον Οδυσσέα» ένα θαυμαστό δοξαστικό αποθεώνει τον έρωτα της καρτερίας:
«Η όψη του εφώτιζε τον ήλιο.
Τα σκουλαρίκια του έλαμπαν, τα περιδέραιά του.
Τα μακριά του τα μαλλιά· πυκνό το δάσος
του θεοπρόβλητου ανδρισμού του.[…]
…Κι ανάψανε τα φώτα, χύσανε τ’ αρώματα,
ζωστήκανε τα γιορτινά, πιάσαν τις φόρμιγγες
και τραγουδήσαν και χορέψαν, πριν ρωτήσει
ο ένας τον άλλο για το έσχατο, που ήταν
εκεί και τους περίμενε την κλίνη.»
Η Πηνελόπη αποτελεί σημαντικό συμβολισμό στην Οδύσσεια, αγαπημένοι φίλοι, το σύμβολο της ψυχής. Μπορούμε να πούμε ότι η αθάνατη ψυχή του ανθρώπου, αυτή που δε χρειάζεται να εξελιχθεί γιατί είναι τέλεια, αυτή που μένει σταθερή στο κέντρο της, είναι η Πηνελόπη.
Isaac Taylor: Η Πηνελόπη αναγνωρίζει τον Οδυσσέα
Και ο άνθρωπος - Οδυσσέας μετά από μακροχρόνιο αποχωρισμό, τείνει να ταυτιστεί μ' αυτήν. Επιστρέφει μετά από δοκιμασίες κι εμπειρίες στην πηγή προέλευσής του, στην αθάνατη ψυχή του, στην Πηνελόπη.Ο άνθρωπος Οδυσσέας μάχεται πλέον για να ταυτιστεί με το Εγώ του, για να κατακτήσει την ατομικότητά του, για να ταυτιστεί με την αθάνατη ψυχή του (Πηνελόπη). Και το όπλο του ανθρώπου σ' αυτή την περίπτωση είναι η Σοφία. Γι' αυτό βλέπουμε την Αθηνά να παίζει κυρίαρχο ρόλο στην Οδύσσεια.
Τη νύχτα αυτή έχω επιλέξει να συνοδεύσουν το μύθο και τα όνειρά μας, δυο αριστουργηματικά μουσικά έργα από το ρεπερτόριο του κλασικού είδους.
Η όπερά του Μοντεβέρντι: «Η επιστροφή του Οδυσσέα στην πατρίδα» βασίζεται στα επεισόδια του Ομηρικού έπους και εγκωμιάζει τη φρόνιμη και πιστή σύζυγο Πηνελόπη, που νικάει τους πειρασμούς. Σφραγισμένη από το όνομά της (πήνη=υφάδι), ξεγλιστράει από τους μνηστήρες με πανουργία, όμοια με του άνδρα της.
Η όπερα πρωτοπαρουσιάστηκε στη Βενετία το 1640, με μεγάλη επιτυχία, καθώς εκτιμήθηκε από κοινό και κριτικούς η ικανότητα του ιταλού συνθέτη, που επηρεασμένος από το αρχαίο θέατρο, μελοποίησε με συγκλονιστικό τρόπο την αρχετυπική ομηρική ιστορία του "ταξιδιού του ήρωα", ζωντανεύοντας αριστοτεχνικά τα αιώνια σύμβολα του Ομήρου, αλλά συγχρόνως ύμνησε και τη γυναίκα, που φάνηκε ικανότατη στην «τέχνη της αναμονής»…
Το έργο με τον πολυπληθή θίασο -πάνω από 30 κεντρικούς ρόλους και αρκετούς που υποδύονται τα φανταστικά και ουράνια όντα- περιλαμβάνει επίσης εντυπωσιακότατα χορωδιακά και δεξιοτεχνικότατες άριες και ντουέτα.
Θα επικεντρωθούμε στο τέλος της τρίτης πράξης, όπου η Πηνελόπη ζητά σημάδια από τον Οδυσσέα ώστε να βεβαιωθεί για την ταυτότητα του ήρωά μας, ο οποίος τής περιγράφει τα σχέδια της κλίνης τους, γνώση που μόνο αυτός μπορούσε να κατέχει. Έτσι, το ζευγάρι επανενώνεται και τραγουδώντας γιορτάζει την αγάπη του που άντεξε στο χρόνο:
"Ηλιε μου, χαμένε από καιρό! Φως μου, αναστημένο!»
ΠΗΝΕΛΟΠΗ: Λάμψτε ουρανοί και λιβάδια ανθίστε![…]
ΟΔΥΣΣΕΑΣ: Ξανανατέλλεις, ήλιε μου!
ΠΗΝΕΛΟΠΗ: Φως μου που ξαναλάμπεις!
ΟΔΥΣΣΕΑΣ: Απάνεμο λιμάνι κι ηρεμία μου!
ΠΗΝΕΛΟΠΗ: Λαχτάρα είσαι και αγάπη!
ΟΔΥΣΣΕΑΣ: Πόθος βαθύς και έρωτας!
Στο 31:37:
Γαλλικό γραμματόσημο με τον Φωρέ και την παρτιτούρα της "Penelope"
2. Η «Pénélope» είναι μια τρίπρακτη όπερα του Γάλλου Γκαμπριέλ Φωρέ και θεωρείται το αποκορύφωμα της μουσικής του ωριμότητας και της ελληνολατρικής του τέχνης. Το λιμπρέτο βασίζεται στην Οδύσσεια, εκτυλίσσεται στην Ιθάκη έχοντας ως κύριο πρόσωπο την ηρωίδα του έπους, την Πηνελόπη. Το έργο είναι αφιερωμένο στον Σαιν Σανς και συνθετικά υιοθέτησε βασικά στοιχεία της Βαγκνερικής τεχνικής(λάιτ-μοτίφς, συνεχή μουσική χωρίς ατομικές άριες και φωνές ηρωικής ποιότητας).
Η ελληνίδα μουσικοκριτικός Σ. Σπανούδη αναφέρει:
«O Φωρέ συλλαμβάνει ευθύς εξ αρχής το Ύψιστον και το Ωραίον, όπως ο ελληνικός κόσμος το εφαντάσθη πρώτος και το εφανέρωσεν εις τον κόσμον. Μία μουσική σεμνότης, μία ευγένεια προελεύσεως διαπνέει την βαθείαν εσωτερικήν ζωήν όλου του έργου. Ομηρική απλότης και ομηρικόν μεγαλείον εις την μουσικήν οικονομίαν του συνόλου. Καμμία εκζήτησις, αλλά αγνοτάτη ελληνική γραμμή, εξαισία ελληνική γυμνότης εις την πλαστικήν μουσικήν διαγραφήν των ειδυλλιακών επεισοδίων και της βαθμιαίας λυρικής εξάρσεως των χαρακτήρων του δράματος.[...]Η μουσική της Πηνελόπης πραγματοποιεί το ασύλληπτον ελληνικόν θαύμα της υψίστης λυρικής συγκινήσεως εμπρός εις την οποίαν γονατίζουν οι αιώνες...»(Βικιπαίδια).
Ο συνθέτης στοχεύει στην δημιουργία μιας ατμόσφαιρας νοσταλγίας. Στη 2η Πράξη, υπάρχει μια συγκλονιστική σκηνή, όπου ο μεταμφιεσμένος σε ζητιάνο, Οδυσσέας συναντάει την πιστή του Πηνελόπη, όπου ξεδιπλώνεται με μουσικά μέσα κάθε απόχρωση του συναισθήματος που βιώνουν οι δύο σύζυγοι.
O Φωρέ βρίσκεται στο ζενίθ των συνθετικών δυνάμεών του. Ωριμότατα κινούμενος εστιάζει στο εσωτερικό δράμα της Πηνελόπης: «J'ai tant d'amour à lui donner encore-Έχω ακόμα τόση αγάπη να του δώσω». (4:45)
ΠΗΝΕΛΟΠΗ:
Θα επιστρέψει .... Είμαι σίγουρη ...
Το αυτί μου θα ακούσει τη φωνή του, την γλυκιά του φωνή
Αχ! Έρχονται ώρες που τον θωρώ, και τον βλέπω ...
Είναι ζωντανός, ο ήρωας που λατρεύω […]
Έχω ακομα τόση αγάπη να του δώσω ...
«Pénélope», Act I, Scene 4:
Από το ρεπερτόριο της έντεχνης μπορείτε να ακούσετε το «Tραγούδι της Πηνελόπης» από την «Οδύσσεια» σε μουσική Μ.Θεοδωράκη, ή το τραγούδι του Μίλτου Πασχαλίδη: «Πηνελόπη»:
H δε Loreena McKennitt, στο ρομαντικό και μεσαιωνικής χροιάς τρυφερό «Τραγούδι της Πηνελόπης», λέει:
«Ατέρμονα, όπως του θέρους η μέρα,
βαθειά, όπως η σκοτεινή θάλασσα
θα κρατήσω μέσα μου την καρδιά σου
μέχρι το γυρισμό σου, αγαπημένε…»
Loreena McKennitt: «Penelope’s Song»:
Αγαπητοί φίλοι, είχε δίκιο τελικά ο Αγαμέμνων, όταν στη «Μικρή Νέκυια» μακαρίζει τον Οδυσσέα και επαινεί την αρετή της Πηνελόπης :
«Το τάνγκο είναι ο κόσμος που φεύγει έτσι όπως ήρθε. Με πάθος...[...] Κι όλα σε 4/4. Στον ρυθμό του τάνγκο»
Αυτά γράφει ο Μάνος Χατζιδάκις για τον αργεντίνικο χορό που τόσο λάτρευε!
«Για να βρούμε το γνήσιο αίσθημα που περιέχει το μοναδικό αυτό είδος μουσικής έκφρασης της Αργεντινής, πρέπει να δούμε έναν νεαρό σπουδαστή της φιλοσοφίας να σιγοψιθυρίζει ή να κινείται ρυθμικά στους ήχους ενός τραγουδιού του Κάρλος Γκαρντέλ. Μόνο τότε αντιλαμβάνεται κανείς τη μοναδικότητα ερωτισμού και αντρισμού που εκπέμπει το τάνγκο!»
Ο Κάρλος Γκαρντέλ στον οποίο αναφέρεται ο Μάνος είναι ο «Βασιλιάς του τάνγκο», ο άνθρωπος που σφράγισε με τη γοητευτική φωνή του το μουσικό είδος που γεννήθηκε στις φτωχογειτονιές του Μπουένος Άιρες και του Μοντεβιδέο...
Οι θαυμαστές του τον αποκαλούσαν χαϊδευτικά «Καρλίτος», υποκοριστικό του βαφτιστικού ονόματός του, αλλά κι «El Mago- ο Μάγος».
Τα τάνγκο του Γκαρντέλ σκιαγραφούν ένα τοπίο όπου η πραγματικότητα αποκτά ονειρική διάσταση, νοηματοδοτώντας τη μαγεία της στιγμής.
Ήταν μια μέρα σαν σήμερα, 24 του Ιούνη 1935, όταν το αεροπλάνο στο οποίο επέβαινε συνετρίβη στο Μεντεγίν της Κολομβίας...
Συνεπιβάτης του Γκαρντέλ στη μοιραία πτήση ήταν και ο πατέρας του Χατζιδάκι. Ίσως γι’ αυτό κάθε φορά που άκουγε ένα τραγούδι του, θυμόταν με νοσταλγία τον πατέρα του...
Ο Γκαρντέλ είχε εκφράσει την επιθυμία να πάρει μαζί του το νεαρότατο τότε, Αστορ Πιατσόλα, που μαθήτευε δίπλα του. Όμως ευτυχώς, δεν τον άφησε ο πατέρας του να ακολουθήσει...
Ο Γκαρντέλ υπήρξε αλάνθαστης μουσικότητας καλλιτέχνης!
Είχε μεταλλική φωνή βαρύτονου και άφθαστη δραματική έκφραση...Τα τάνγκο του αποτελούν μικρές, τρίλεπτες αριστουργηματικές δημιουργίες.
Γνωστότερο όλων το «Por una Cabeza», σύνθεση του 1935 σε στίχους του μόνιμου συνεργάτη του Γκαρντέλ, Alfredo Le Pera.
Ο τίτλος του τραγουδιού προέρχεται από μια ισπανική φράση που ακούγεται στις ιπποδρομίες. Μεταφράζεται: «με ένα κεφάλι», και αναφέρεται σε ένα άλογο των ιπποδρομιών που κερδίζει στην κούρσα πάνω στο νήμα.
Οι στίχοι μιλούν για κάποιον άνδρα εθισμένο στον ιππόδρομο και τις κούρσες αλόγων. Εξάρτηση, που ο στιχουργός συγκρίνει με την ερωτική έλξη προς το γυναικείο φύλο και με τη μυστηριακή, γεμάτη πάθος μελωδία του ο Γκαρντέλ δηλώνει την καταστροφικότητά της.
Η ήττα στον ιππόδρομο παραλληλίζεται με την πίκρα του εραστή για την ήττα του από τον ερωτικό αντίπαλό του.
Οι αναλυτές επισημαίνουν την ομοιότητα της εισαγωγικής φράσης στο δεύτερο μέρος του διάσημου τάνγκο με το «Ρόντο για βιολί και ορχήστρα Κ373» του Μότσαρτ.(Aκούστε στο 3:24)
Στη μνήμη του «Μάγου» Γκαρντέλ, που το νήμα της ζωής του κόπηκε τόσο απότομα θα ακούσουμε αυτό το αργεντίνικο τάνγκο, που ως είδος στην πατρίδα του είχε δεινοπαθήσει, καθώς η αστική τάξη το είχε απορρίψει ως μιαρό. Η στενοκεφαλιά τους ήθελε το τάνγκο συνδεδεμένο με τον υπόκοσμο, τους περιθωριακούς και τους οίκους ανοχής...
Ο Γκαρντέλ υπήρξε ένα κόσμημα εκτυφλωτικής λάμψης της μουσικής εποχής του μεσοπολέμου, ένας πραγματικός σταρ!
Δεν είναι τυχαίο που την κηδεία του παρακολούθησε πλήθος κόσμου, σχεδόν πάνω από 1.500.000 θαυμαστές, αφού πρώτα η σωρός του πέρασε από Κολομβία, ΗΠΑ και Βραζιλία για λαϊκό προσκύνημα!
Είναι θαμμένος στο κεντρικό νεκροταφείο του Μπουένος Άιρες, όπου κάθε μέρα εκατοντάδες θαυμαστές του έρχονται να αποθέσουν ένα τρυφερό άνθος στον τάφο του. Εκεί έχει στηθεί κι ένα άγαλμά του. Οι φύλακες του κοιμητηρίου μεριμνούν ώστε πάντα στο χέρι του να υπάρχει αναμμένο ένα τσιγάρο.
«Por una Cabeza», Carlos Gardel:
Το κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr
Είναι χορός λεβέντικος, παρότι χορεύεται από γυναίκες!
Η "Καραγκούνα", χορεύεται στα χωριά του κάμπου της Θεσσαλίας από γυναίκες Καραγκούνες, ντυμένες την παραδοσιακή αρχοντική φορεσιά τους, στην οποία ξεχωρίζει η μαύρη γούνα, απ'όπου λέγεται πως οι καραγκούνηδες πήραν το όνομά τους.
Καραγκούνες με την παραδοσιακή τους φορεσιά, Π. Παπαχαιτζιδάκης-Μουσείο Μπενάκη
"Κάρα- γκούνα" σημαίνει "μαύρη γούνα", που κατασκευάζονταν από δέρμα προβάτου.
Υπάρχει, βέβαια κι άλλη εκδοχή, πως το προσωνύμιο Καραγκούνηδες προήλθε από τη συνήθειά τους να κινούν το κεφάλι τους (κάρα-κούνα).
Η μελωδία και ο χορός της καραγκούνας είναι από τους δημοφιλέστερους. Τα βήματα είναι βαριά και αργά, προσδίδοντας στις αγέρωχες καραγκούνες μεγαλοσύνη και δωρικότητα. Σκοπός και βηματισμός αποδίδουν με λιτότητα και σεβασμό, θαυμασμό στην μεγαλοπρέπεια της καραγκούνικης ενδυμασίας.
Οι γυναίκες, πιασμένες απ'τα χέρια, χορεύουν σε κύκλο ανοιχτό με μέτωπο προς το κέντρο, ακολουθώντας τρία χορευτικά μοτίβα, καθένα από τα οποία έχει διαφορετικό αριθμό βημάτων.
Μπορείτενα ακούσετε την παραδοσιακή Καραγκούναεδώ.
Ο John Duarte στην "Ελληνική Σουίτα" του, διασκευάζει παραδοσιακές μελωδίες και χορούς(Ζαγορίσιος, Τσιριγώτικος, Καλαματιανός).
Ανάμεσά τους και την περίφημη "Καραγκούνα":
Ο Μίμης Πλέσσας στο δίσκο του: "Greece Goes Modern", συγκεντρώνει συνθέσεις του-διασκευές δημοτικών τραγουδιών που έκανε για τις ανάγκες μιας ραδιοφωνικής εκπομπής.
Στην "Καραγκούνα" του πλέκεται το παραδοσιακό με τζαζ στοιχεία.
"Χτες βράδυ μία είδηση ακατανόητη μας ήρθε. Μία είδηση ασύλληπτη. Ο Γέρο-Παλαμάς πέθανε. Είχαμε ξεχάσει πως ήταν θνητός",
γράφει στο προσωπικό της ημερολόγιο η Ιωάννα Τσάτσου...
Ήταν σαν σήμερα 27 του Φλεβάρη 1943, καταμεσής της κατοχής, που ο τιτάνας των Ελληνικών Γραμμάτων, Κωστής Παλαμάς, άφηνε την τελευταία πνοή του...
Έτσι, το απομεσήμερο ικέτης, ανυπόμονος αοιδός αποζητά γλυκόλαλα ποιητικά Παλαμ-ίσια τερετίσματα,φίλοι μου!
"Καλά δεν ξέρω ποια είναι η ομορφιά σου, κι αν το κορμί σου κι αν η ψυχή σου, τάχα ποια δύναμη στην εικόνα σου με πάει μαζί σου. Δεν ξέρω αν είσαι μια ορμή, μια ιδέα κι αν είσαι η γλώσσα μιας γνώμης θείας . Κι αν είσαι η σάρκα κι αν είσαι η γλύκα της αμαρτίας Καλά δεν ξέρω ποια είναι η ομορφιά σου, κι αν είσαι η χάρη κι αν είσαι η μούσα κι αν είσαι υγεία κι αν είσαι αρρώστια, χρυσομαλλούσα".
***
"Ήσυχη" η στιγμή του "ποιητή της μέρας", μπολιασμένη την τρυφεράδα του πρώτου σκιρτήματος...
Τα ποιητικά άνθια του σε αφθονία κι ανάμεσό τους μια ορμή, μια ιδέα, η γλύκα της αμαρτίας, Χρυσομαλλούσα...
Διάχυτος ο ερωτισμός σε όλη την έκταση του ποιήματος, ο λόγος του στήνει του πόθου όλου, τα ξόβεργα!
Ηδονικές, ειδυλλιακές οι εικόνες του, εξυψώνουν το ερωτικό ένστικτο.Κάποιες στιγμές ενδύονται τύψεις βασανιστικές και τη σκοτεινιά από την αίσθηση της αμαρτίας.
Πάντα όμως πρωτόγνωρη η λαγνεία του λόγου του και η ερωτική διάσταση -αν και περιθωριοποιημένη στο συνολικό του έργο- υπαρκτή.
Ακοίμητη λαχτάρα η τέχνη του,... με λεπτότατη, λυρική ευαισθησία κι η μελωδία σε μια τρυφερή ερμηνεία από την Ορχήστρα Νυκτών εγχόρδων Πάτρας...
Γιατί δεν είναι ο σταυραητός ένα κλεισμένο συρτάρι
Δεν είναι δάκρυ κορομηλιάς ούτε χαμόγελο νούφαρου
Ούτε φανέλα περιστεριού και μαντολίνο Σουλτάνου
Ούτε μεταξωτή φορεσιά για το κεφάλι της φάλαινας.
Είναι πριόνι θαλασσινό που πετσοκόβει τους γλάρους ..."
("Αμοργός", Ν. Γκάτσος)
(Ο Νίκος Γκάτσος γεννήθηκε σαν σήμερα, 8 Δεκεμβρίου 1911)
Ισχνό το ποιητικό έργο του Γκάτσου. Η "Αμοργός" είναι η μοναδική ποιητική σύνθεσή του και την έγραψε κατά την διάρκεια της Κατοχής. Ένα πνευματικό έργο γραμμένο σε μια γκρίζα εποχή, γι΄αυτό μεταφέρει ανεξήγητα μυστήρια της ψυχής, όπου εναλλάσσεται το σκοτάδι με το φως...
"Είναι ο πύργος ενός ελληνικού αλλά και παγκόσμιου οράματος ζωής - έρωτα, πόνου, θανάτου, ελπίδας, ανάστασης", θα πει ο Σταύρος Ξαρχάκος.
Δραπετεύουμε, σήμερα φίλοι μου...Νοσταλγούμε ταξιδεύοντας με το νου και βουλιάζουμε στα καθάρια ποιητικά νερά της Αμοργού με την μουσική εισαγωγή της ομώνυμης Καντάτας του Χατζιδάκι, έργο ανολοκλήρωτο, βασισμένο στην ομώνυμη συλλογή του ποιητή.
Εργο για συμφωνική ορχήστρα, μικτή χορωδία και σολίστες: μέτζο-σοπράνο, τενόρο, βαρύτονο και ηθοποιό, την ενορχήστρωση του οποίου έκανε ο Νίκος Κυπουργός.
Μπορεί να είναι μικρής έκτασης -μόλις είκοσι σελίδες- η "Αμοργός", όμως όπως χαρακτηριστικά έλεγε ο Χατζιδάκις είναι από ατόφιο χρυσάφι. Σελίδες ικανές να συντηρήσουν στην αιωνιότητα τη δύναμη του δημιουργού τους...
Η "Αμοργός", ήταν έργο -σύμφωνα με τον ίδιο τον Γκάτσο- που ανήκε στον Χατζιδάκι για αυτό δεν την έδωσε σε κανέναν άλλο να τη μελοποιήσει. Κι ο Χατζιδάκις απ' τη μεριά του τη χαρακτήρισε ως "ένα ελληνικό ποίημα, με χρήση κάποιων υπερρεαλιστικών στοιχείων, τα οποία όμως υπάρχουν στην ίδια την ελληνική παράδοση. Γι αυτό και ο Γκάτσος δεν δυσκολεύτηκε να τα μεταφέρει στο νεοελληνικό τραγούδι, δίνοντας μια καινούργια αίσθηση, αλλά στην ουσία επαναφέροντας τα διαχρονικά στοιχεία που περιείχε η ελληνική παράδοση".
Θα απολαύσουμε το προοίμιο της καντάτας με τα τοξοτά να δίνουν έναν ελεγειακό χαρακτήρα και νομίζω ταιριάζει με το παραπάνω ποιητικό απόσπασμα, όπου ο ποιητής εκφράζεται με λόγο αιμάτινο, σπαρακτικό...
Ο Γιώργος Χρονάς χαρακτήρισε την καντάτα ως την "ελληνική απάντηση στη λατινική λειτουργία, του Ρέκβιεμ...Μια καντάτα, μια λειτουργία, στο αίνιγμα Νίκος Γκάτσος..Αν έγραφε ο Σοφοκλής στους καιρούς μας, έτσι θα έγραφε. Ενα κορυφαίο χορικό στο κέντρο μιας τραγωδίας του"...
Ο Γκάτσος υπήρξε ένας προικισμένος δημιουργός, που ενώ κινήθηκε αθόρυβα στο χώρο, το έργο του προξενούσε πάντα κρότο και δυναμίτιζε με τους φιλοσοφικούς στοχασμούς και κυρίως την προτροπή για δράση.
Ενας σπουδαίος τεχνίτης της γλώσσας, που τη χειρίστηκε με ήθος και τρόπο ξεχωριστό. Με απλότητα, σαφήνεια, ακρίβεια και λυρική αλήθεια, θυμίζοντάς μας πως η τέχνη είναι από τις τελευταίες παραμυθίες και παρηγοριές μας... Βαριά κι ευλογημένη η σκιά του...
"ΑΜΟΡΓΟΣ", Γκάτσος-Χατζιδάκις, Καντάτα Έργο 46, Εισαγωγή"
"Και μη γελάς και μην κλαις και μη χαίρεσαι,
Μη σφίγγεις άδικα τα παπούτσια σου σα να φυτεύεις πλατάνια,
Μη γίνεσαι ΠΕΠΡΩΜΕΝΟΝ.
Γιατί δεν είναι ο σταυραϊτός ένα κλεισμένο συρτάρι
Ούτε φανέλα περιστεριού και μαντολίνο σουλτάνου
Δεν είναι δάκρυ κορομηλιάς ούτε χαμόγελο νούφαρου
Ούτε μεταξωτή φορεσιά για το κεφάλι της φάλαινας.
Είναι πριόνι θαλασσινό που πετσοκόβει τους γλάρους
Είναι προσκέφαλο μαραγκού είναι ρολόι ζητιάνου
Είναι φωτιά σ' ένα γύφτικο που κοροϊδεύει τις παπαδιές
και νανουρίζει τα κρίνα.
Είναι των Τούρκων συμπεθεριό των Αυστραλών πανηγύρι
Ήταν στην κατοχή...Ο ρεμπέτης συνθέτης και στιχουργός Γιώργος Μητσάκης ήτανε δεν ήτανε είκοσι χρονώ...
"Νεανικά μυαλά", έλεγε ο ίδιος...
Τού άρεσε να το "παίζει...άντρας και μάγκας..."
Ετσι, αγόρασε από το Γιουσουρούμ μια καμπαρντίνα, φόρεσε γιλέκο κι ένα καβουράκι...
Όμως, πάει μάγκας χωρίς μπεγλέρι;...Το κομπολόι ήταν σύμβολο κοινωνικού κύρους...
Αγόρασε ένα με μαύρες χοντρές χάντρες περασμένες σε άσπρη κλωστή...
Έψαχνε για δουλειά...
Κίνησε για το Μεταξουργείο..Τον είχαν προτείνει για την ορχήστρα σε ένα κουτουκάκι ...
Το'χε πάρει με τα πόδια κι είχε λίγο λαχανιάσει...
Έτσι, πριν φτάσει στον προορισμό του έκατσε σε ένα παγκάκι να ξαποστάσει...
Έβαλε το χέρι στην τσέπη να βρει το κομπολογάκι, να το στριφογυρίσει στα δάχτυλα, να παίξει , να ξεχαστεί στο βροντοχτύπημα από τις χάντρες του...
Όμως, πουθενά εκείνο...
Η τσέπη του γιλέκου ήταν τρύπια και το φτωχό κομπολογάκι είχε παραπέσει κάπου στο δρόμο...
Τον πήραν τα δάκρυα..
Έψαξε πιο βαθειά, μπας και λάθεψε...Του κάκου!...
Μονάχα βρήκε το μπλοκάκι που πάντα κουβαλούσε μαζί του... γιατί η έμπνευση δεν είχε ωράριο...εμφανιζόταν χωρίς προειδοποίηση...
Πήρε το μολύβι και με δάκρυα στα μάτια σκάρωσε τους στίχους:
"Φτωχό κομπολογάκι μου
σε είχα το μεράκι μου
Συ μου πέρναγες την ώρα
Πες μου τι θα κάνω τώρα...
Πού να βρω να σ’ αγοράσω
για να μη σε ξαναχάσω..."
Το λαϊκό άσμα μεταμορφώνεται μουσικά σε μια ιδιαίτερη εκδοχή του πολυτάλαντου Νίκου Πλατύραχου, για πιάνο και τσέλο.
Ο Πλατύραχος, που μας έχει συνηθίσει σε τέτοιες ευρηματικές μουσικές προκλήσεις, χωρίς να αλλοιώνει την αυθεντικότητα της λαϊκής μελωδίας μεταλλάσσει μαγικά την αύρα της που ευωδιάζει ιδιαίτερες οσμές από τσέλο και πιάνο.
Μια ζεστή αντήχηση η συνύπαρξη των δυο οργάνων, με την αρμονία να προσαρμόζεται ευφυώς κρατώντας έντονο τον παλμό και διαρκή τη συγκίνηση, που πάντα προσφέρει η αρχική μελωδία.
Ηχοχρώματα που σπινθηροβολούν...
Το τσέλο ζωγραφίζει με σκούρες, μελαγχολικές μπογιές τον καημό του λαϊκού συνθέτη για το χαμένο κομπολογάκι του...
Νωρίτερα από τον Πλατύραχο, τη δική του ενορχηστρωτική άποψη είχε δώσει και ο Μάνος Χατζιδάκις στις "Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη". Κάτι που, προκάλεσε αντίδραση κι άναψε τα αίματα, καθώς ο λαϊκός δημιουργός ζήτησε δικαστικά, δικαίωση για τα πνευματικά δικαιώματα, αφού στο δίσκο δεν αναγράφονταν τα ονόματα των συνθετών. Μια διαμάχη, που προξένησε και την ολοκληρωτική ρήξη ανάμεσα στους δυο δημιουργούς.
[Το κείμενο αφιερώνεται στη μνήμη του Γιώργου Μητσάκη, του "δασκάλου", όπως ήταν το παρατσούκλι του Έλληνα συνθέτη και στιχουργού τόσων ρεμπέτικων και λαϊκών τραγουδιών. Ενός δημιουργού που "έγραφε για τον καημό, το γλέντι και το μεράκι του λαϊκού ανθρώπου", όπως δήλωνε...
Ο Μητσάκης πέταξε για την γειτονιά των Αγγέλων πριν είκοσι πέντε χρόνια, σαν σήμερα 17 Νοέμβρη του 1993].
7 Νοέμβρη σήμερα κι η μέρα ανήκει στον Αλμπέρ Καμύ...
Από τις πολύ δυνατές πένες και πνεύματα!Συγγραφέας, δημοσιογράφος, μα κυρίως φιλόσοφος!!
Ο Αλμπέρ Καμύ γεννήθηκε σαν σήμερα στην Αλγερία.
Ο "Ξένος"....η "Πανούκλα"...ο "Μύθος του Σίσυφου", μερικά από τα βιβλία του που μάς κράτησαν συντροφιά παροτρύνοντάς μας σε βαθείς συλλογισμούς...
Ο,τι έγραφε το αφιέρωνε σε "αυτήν που δεν θα μπορέσει να το διαβάσει ποτέ", εννοώντας τη μάνα του, που ήταν εντελώς αγράμματη...
Το '57 τιμήθηκε με το Βραβείο Νομπέλ...
Οι σκέψεις του είχαν κάτι από τη φλόγα του αφρικανικού ήλιου, που πρωτοείδε...Πυρπολημένες από το εκτυφλωτικό Αλγερινό φως...
Eρέθισμα για μουσική δημιουργία δίνει ο Καμύ σ'έναν εκπρόσωπο της εναλλακτικής ροκ.
Ένα τραγούδι του βρετανικού συγκροτήματος "The Cure", της γκόθικ-πανκ ροκ, που όταν παρουσιάστηκε προκάλεσε πλείστες αντιδράσεις γιατί θεωρήθηκε "ρατσιστικό":
"Killing an Arab"
Μόνο όταν ο ιδρυτής και κιθαρίστας του συγκροτήματος Ρόμπερτ Σμιθ (με την χαρακτηριστική φωνή και λουκ του) εξήγησε πως η έμπνευση ήρθε από φράση που αναφέρεται στο βιβλίο του Καμύ "Ο Ξένος", καταλάγιασαν τα πνεύματα...
"Πάνω στην άμμο, η θάλασσα αγκομαχούσε με τη γοργή και πνιχτή ανάσα των μικρών κυμάτων της. Bάδιζα αργά προς τα βράχια κι ένιωθα το μέτωπό μου να φουσκώνει κάτω απ’ τον ήλιο. [...] Διέκρινα από μακριά το μικρό σκοτεινό όγκο του βράχου μέσα σε μια άλω φωτός εκτυφλωτική από την άχνη της θάλασσας. [...] Ήταν μόνος. Πλαγιασμένος ανάσκελα, με τα χέρια κάτω απ’ τον αυχένα[...] Mόλις με είδε ανασηκώθηκε. Eγώ, φυσικά, έσφιξα το περίστροφο μες στο σακάκι μου.
Στο βάθος του ορίζοντα πέρασε ένα βαποράκι και διέκρινα τη μαύρη κουκκίδα του με την άκρη του ματιού μου γιατί δεν είχα πάψει να κοιτάζω τον Άραβα.
Tότε, πυροβόλησα τον Άραβα τέσσερις φορές...ένα ακίνητο κορμί όπου οι σφαίρες βυθίζονταν χωρίς καμιά αντίδραση. Kαι ήταν σαν να ’δινα τέσσερα κοφτά χτυπήματα πάνω στην πόρτα της δυστυχίας..."
(Απόσπασμα από το βιβλίο "ο ΞΕΝΟς" του Καμύ)
Οι στίχοι του τραγουδιού:
"Killing an arab"
"Standing on the beach With a gun in my hand
Staring at the sea Staring at the sand
Staring down the barrel At the Arab on the ground
I can see his open mouth But I hear no sound
I'm alive I'm dead
I'm the stranger Killing an Arab
I can turn And walk away
Or I can fire the gun
Staring at the sky Staring at the sun
Whichever I chose It amounts to the same
Absolutely nothing
I'm alive, I'm dead, I'm the stranger
Killing an Arab..."
Η εισαγωγή εμφανίζεται με την ηλεκτρική κιθάρα να παίζει ένα μικρής διάρκειας και ανατολίτικης χροιάς, μοτίβο, με τα πιατίνια να χτυπούν στο ισχυρό μέρος ενώ ακολουθεί μια σύντομη χρωματική αλυσίδα σε κατιόντα διαστήματα πριν ξεκινήσει το beat...
Oι τέχνες ανταλλάσσουν, πλέκονται, αλληλοσυμπληρώνονται, φίλοι μου...Μην το ξεχνάμε ποτέ αυτό!
The Cure:"Killing an arab"
Ένα παλιότερο κείμενό μου για τον Αλμπέρ Καμύ και την "Πανούκλα" του μπορείτε να διαβάσετε εδώ.
Τα λόγια ανήκουν στον Νίκο Εγγονόπουλο, τον καλλιτέχνη που μοίρασε τη ζωή του ανάμεσα σε δυο τέχνες: τη Ζωγραφική και την Ποίηση...
Υπήρξε βαθύτατα πνευματικός άνθρωπος!
Όχι μόνο ζωγράφος και ποιητής, αλλά και ένας αληθινός στοχαστής, που το πάθος του για έκφραση μάς κληρονόμησε έργο μίας αποκλειστικά προσωπικής ατμόσφαιρας.
Η ζωγραφική του φέρει στοιχεία των Κόντογλου και Παρθένη, τούς οποίους θαύμαζε και δίπλα τους μαθήτευσε...
Έντονα και τα βυζαντινά στοιχεία στις απεικονίσεις του, καθώς -όπως έλεγε- από αυτά αποπνέουν η λεβεντιά κι η ελευθερία!Η βυζαντινή ζωγραφιά αναπνέει ελεύθερη!
Με έντονο το στοιχείο του υπερρεαλισμού στα έργα του, σάς καλημερίζω αυτή την όμορφη φθινοπωρινή Κυριακή με τον "ΜΠΟΛΙΒΑΡ" του, εικαστικό και ποιητικό...
Νίκος Εγγονόπουλος (21 Οκτωβρίου 1910 - 31 Οκτωβρίου 1975)
"Μπολιβάρ"
Ενα υπερρεαλιστικό ποίημα με αναφορές σε εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες με κεντρικό πρόσωπο τον ηγέτη των λαών της Νότιας Αμερικής ενάντια στους Ισπανούς κατακτητές: Σίμωνα Μπολιβάρ!
"Για τους μεγάλους, για τους ελεύθερους, για τους γενναίους, τους δυνατούς,
Αρμόζουν τα λόγια τα μεγάλα, τα ελεύθερα, τα γενναία, τα δυνατά,
...
γι’ αυτούς τα δάκρυα, γι’ αυτούς οι φάροι,
κι οι κλάδοι ελιάς, και τα φανάρια...
[...]
Γι’ αυτούς θα πω τα λόγια τα ωραία, που μου τα υπαγόρευσε η Έμπνευσις,
Καθώς εφώλιασε μέσα στα βαθιά του μυαλού μου
όλο συγκίνηση.
Μπολιβάρ! Όνομα από μέταλλο και ξύλο,
ήσουνα ένα λουλούδι μεσ’ στους μπαχτσέδες
της Νότιας Αμερικής.
Είχες όλη την ευγένεια των λουλουδιών μεσ’ στην καρδιά σου,
Είναι τόσο τρυφερή η στάση του Τάσσου απέναντι στον άνθρωπο!
Είναι ο απλός άνθρωπος, που μοχθεί, πονά, παλεύει, διεκδικεί...
Είναι αυτός ο ίδιος ο δημιουργός με τα πάθη του, που διαπιστώνει πως είναι πάθη κοινά με κείνα του συνανθρώπου του...
Στα χαρακτικά του καθρεφτίζεται η ανθρωπότητα...Καθρεφτίζεται η πάλη, η οδύνη, ο αγώνας, η κραυγή...
Καθρεφτίζεται κι η ελπίδα...Σαν ηλιαχτίδα βρίσκει τρόπο να λάμψει, ξεμυτίζοντας από χαραμάδα στο βαρύ ντουβάρι που καταπλακώνει ανηλεώς την ανθρωπότητα...
Εξάλλου, στα χαρακτικά του Τάσσου συνυπάρχουν η οδύνη με την αποφασιστικότητα…
Οι άνθρωποι που σηκώνουν το βάρος της τυραννίας, παραμένουν όρθιοι ακόμα κι όταν λυγίζουν, ακόμα κι όταν πέφτουν...
Το φως, το όραμα του Τάσσου και η ελπίδα του, παίρνουν συχνά μορφή περιστεριού...
Σε περιστεριού ταξιδιάρικα φτερά, η ψυχή των ελπίδων, φτερουγίζει, φίλοι μου...
Όπως εδώ στο περίφημο χαρακτικό του με την Άντζελα Ντέηβις, εμβληματική εκπρόσωπο της "Black Pride", του κινήματος της Μαύρης Υπερηφάνειας.
Μιας αγωνίστριας με αταλάντευτη, φεμινιστική σκέψη, αφοσιωμένη σε ζητήματα ακτιβισμού και ολόπλευρης απελευθέρωσης.
Σαν μεγάλος αναζητητής, ο Τάσσος τη μορφοποιεί σε βυζαντινή φιγούρα, με αγιογραφικές αναφορές.
Ο χαράκτης μας δείχνει να έχει ανακαλύψει το ζύγιασμα της μορφής σε κάθε κόχη κι εσοχή…
Τής δίνει χαρακτήρα ασκητικό...Μέσα από τη λιτότητα του άσπρου-μαύρου αποκαλύπτει το υπερκόσμιο της "ιδέας" και του υψηλού νοήματος...Σαν περιστέρια οι ιδέες έχουν ελευθερωθεί από τα χέρια της Ντέηβις με τα μακριά, υπερβολικά μεγάλα δάχτυλα, στοιχείο επίσης της απεικόνισης των βυζαντινών αγιογράφων.
[Ο Τάσσος έφυγε σαν σήμερα 13 Οκτώβρη 1985]
Σάς χαιρετώ με το τραγούδι των Τζων Λέννον και Γιόκο Όνο: "Angela", που γράφτηκε με αφορμή τη γυναίκα-αγωνίστρια υπέρ της ελεύθερης σκέψης, υπέρ ιδανικών και απόψεων, που και ο Τάσσος -πορευόμενος το δρόμο της επαναστατικής τέχνης- τίμησε με το χαρακτικό του...
"Υπάρχουν γυναίκες που εμπνέουν την επιθυμία να τις νικήσεις και να τις απολαύσεις…
αλλά αυτή εδώ σου γεννάει τον πόθο να πεθάνεις αργά κάτω απ’ το βλέμμα της..."
Πόσο ταιριάζουν αυτά τα λόγια του Μπωντλαίρ στη γυναίκα - μύθο, τη γυναίκα-σύμβολο ομορφιάς και σαρκικής ηδονής ...
Να τα εκατοστήσετε κ.Μπριζίτ!!
Η Μπριζίτ Μπαρντό γεννήθηκε σαν σήμερα 28 Σεπτέμβρη 1934 στην πόλη του φωτός!
Φωτεινή, λαμπερή και η ίδια, ωραία και μοιραία,έλκει τους πάντες με τη ομορφιά και το σεξαπίλ της, στοιχειώνει τα όνειρα των αντρών της υφηλίου!
Αποθεώνεται, λατρεύεται αλλά και μισείται!
Τρομερά αισθησιακή, γίνεται -απ'όταν πρωτοεμφανίζεται- αστέρι πρώτου μεγέθους!
Το κάλλος της είναι ασυναγώνιστο!
Άψογες αναλογίες σώματος, αληθινό γλυπτό της αρχαιότητας, καμπύλες...
Η Μπαρντό ως Μαριάν
Όταν το 1950 δημοσιεύτηκε εξώφυλλό της στο Elle, έγραψαν πως "...ακόμα και ο άξονας της Γης μετατοπίστηκε!!!"
Η επιτομή της χάριτος και του στυλ!
Τόσο, που το 1970 απαθανατίστηκε στη μορφή του περίφημου εμβλήματος της γαλλικής δημοκρατίας, το άγαλμα της Μαριάν (αλληγορία της Ελευθερίας και της Δημοκρατίας, που επί των ημερών μας, παίρνει τη μορφή διάσημων καλλιτέχνιδων)!
Αδηφάγα τα αντρικά βλέμματα!!!
Τολμηρή η γύμνια της, προχωρημένες για την εποχή οι ερωτικές σκηνές στις ταινίες της, μάλιστα κάποιες φυλλάδες τη χαρακτηρίζουν "ανήθικη, από το κεφάλι μέχρι τα νύχια", για χρόνια πάσχιζε να σβήσει την ταμπέλα της "ελαφριάς και ατάλαντης".
Η υποκριτική της δεινότητα αναγνωρίζεται με το σπουδαίο φιλμ του Γκοντάρ :
"Η περιφρόνηση" .
Σε ηλικία 39 χρονών αποσύρεται από την ενεργό δράση ,αφοσιώνεται στα ζώα και τα δικαιώματά τους ιδρύοντας και το ίδρυμα Μπαρντό για την προστασία τους.
Ενώ η αγάπη και η ευαισθησία της για τα ζώα είναι τεράστιες,την εικόνα της αμαυρώνουν ρατσιστικές συμπεριφορές της για τις οποίες έχει κάποιες φορές καταδικαστεί. Τα αντιμουσουλμανικά της σχόλια αναγκάζουν τη γαλλική δικαιοσύνη να τις επιβάλλει βαριά πρόστιμα.
Εκτός από την υποκριτική, το ταλέντο της φάνηκε και στη μουσική ερμηνεία, καθώς τραγούδησε περί τα 80 τραγούδια.
Ανάμεσά τους και κάποια του Γιάννη Σπανού,με την οποία γνωρίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του '60, όταν ο έλληνας συνθέτης ξεκινούσε τη μουσική του καριέρα στη Γαλλία.
Η πρώτη τους συνεργασία έγινε στην ταινία "Ιδιωτική Ζωή" με το τραγούδι "Sidonie".
Αδιαμφισβήτητα η Μπε -μπε είναι μια μεγάλη σταρ, ένα παγκόσμιο σύμβολο ομορφιάς, ένας μύθος!!
Δόξα, θρίαμβος, αποθέωση!!!
Και ο Θεός έπλασε τη γυναίκα...μ'ένα χαμόγελο γλυκιάς αναίδειας κι ένα μουσούδι πανέξυπνο, λάγνο να οδηγεί με μαεστρία τον ανδρικό πληθυσμό στην κόλαση!
Να τα εκατοστήσει!!
"Sidonie" - Μουσική:Γ.Σπανός, Στίχοι: Charles Cros, Ερμηνεία:Β.Β
Το κείμενο έχει δημοσιευτεί και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr
:format(jpeg):mode_rgb():quality(90)/discogs-images/R-6983826-1430992299-2723.jpeg.jpg)
.jpg)
