Wednesday, 25 February 2015

"Ενρίκο Καρούζο, το μεγαθήριο του λυρικού τραγουδιού"


O Caruso στο ρόλο του Lionell από την όπερα "Μάρθα" του F.Flotow  

Γεννήθηκε σαν σήμερα 25 του Φλεβάρη το 1873.
Υπήρξε ο δημοφιλέστερος τενόρος στην ιστορία του λυρικού θεάτρου στις δυο πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα.Τον είπαν "θρύλο", τον είπαν "γίγαντα"!

Από τα φετίχ του τα φιλέτα αντζούγιας, που τα κρεμούσε στο λαιμό του σαν φυλαχτό για να προστατεύει τη φωνή του, καθότι αθεράπευτα προληπτικός!

Αυτοδημιούργητος, χωρίς διασυνδέσεις και "μεγάλες" γνωριμίες, στηριζόμενος μόνο στο ταλέντο του κατάφερε από φτωχόπαιδο στη Νάπολη, που για να επιβιώσει έκανε τον "τραγουδιστή του δρόμου", να γίνει ο διασημότερος οξύφωνος της εποχής του!

Ο Καρούζο είναι αυτός, που αγόρασε καινούργια παπούτσια στα δεκαοχτώ του με το χρηματικό έπαθλο από  διαγωνισμό τραγουδιού, κατάφερε να αποκτήσει απαράμιλλη δόξα και χρήματα, τόσα, που ανέθεσε στο Tiffany  να φτιάξει ένα ολόχρυσο μετάλλιο 24 καρατίων με  το προφίλ του στη μια πλευρά και στην άλλη τη μούσα Ευτέρπη με την άρπα της, προστάτιδα της Μουσικής!





















Κάποιος, μπορεί να σκεφτεί πράξη ματαιοδοξίας...Ίσως...
'Ομως το ίδιο μετάλλιο το  έκανε δώρο στον ιμπρεσσάριό του για να του εκφράσει την τεράστια ευγνωμοσύνη του για τις υπέρογκα αμειβόμενες παραστάσεις στη Μετροπόλιταν Όπερα!

Πλούσια, ώριμη φωνή!Μια φωνή που ανέσυρε τη Ναπολιτάνικη φλόγα και σπιρτάδα!

Καρριέρα, δόξα και φήμη!
Αν και κάποτε διαταράχθηκε η αγάπη και η λατρεία , που του έδειχνε το κοινό, όταν κατηγορήθηκε πως τσίμπησε τα οπίσθια μια παντρεμένης κυρίας!

Ήπιος σαν χαρακτήρας, πράος, σχεδόν άνευρος, τόσο, που στο μεγάλο σεισμό του Σαν Φραντσίσκο το 1906 δείπνησε μετά το συμβάν ατάραχος, γλείφοντας το πιάτο του και αφήνοντας στο σερβιτόρο γερό φιλοδώρημα!!!



Λάτρης του στυλ και της άψογης εμφάνισης, πάντα κόντρα ξυρισμένος με το μεσάτο κοστούμι του, το ασορτί μαντηλάκι στο πέτο, το περίτεχνο μπαστούνι του και το χαρακτηριστικό καβουράκι!


Με το ωραίο φύλλο τα πήγαινε περίφημα, αν και δεν ήταν εξαιρετικά εμφανίσιμος, ιδιαίτερα στις νυμφευμένες αιθέριες υπάρξεις!

Και πώς να γινόταν το αντίθετο, φίλοι μου;
Μάλλον είχε τον τρόπο του...
Μην ξεχνάμε και το "τσίμπημα στα οπίσθια", που είχε προηγηθεί κάποια χρόνια νωρίτερα!


Δέκα χρόνια σχέση και δυο γιοί με την κατά μια δεκαετία μεγαλύτερή του σοπράνο Anta Giachetti, που για χάρη του παράτησε τον βιομήχανο σύζυγό της!

Δεν παντρεύτηκαν ποτέ!








Αντίθετα στα σκαλιά της εκκλησίας ανέβηκε με μια 25χρονη, με την οποία απέκτησε μια κόρη και μαζί της έμεινε ως το τέλος της ζωής του.



Το χόμπυ, που είχε από μικρός να συλλέγει γραμματόσημα και κέρματα το συνέχισε και μεγάλος.

Επίσης του άρεσε να ζωγραφίζει και να φτιάχνει καρικατούρες των φίλων, των συναδέλφων του, ακόμα και δικές του.

Στη διπλανή εικόνα ο Καρούζο, στο ρόλο του Δον Χοσέ στην Κάρμεν του Μπιζέ. (Σκίτσο, που έκανε ο ίδιος)



Ήταν επιλογή πολλών συνθετών για να υποδειθεί ρόλους σε πρωτοεμφανιζόμενα έργα τους!Ιδιαίτερα τον αγαπούσε και τον θαύμαζε ο ιταλός Francesco Cilea, που του ανέθεσε πρωταγωνιστικούς ρόλους σε δυο πρεμιέρες μελοδραμάτων του : την "Αrlesiana" και την "Adriana Lecouvreur".

Η δεύτερη έκανε πρεμιέρα στο Μιλάνο το 1902.Λίγες βδομάδες μετά, ο μεγάλος τενόρος ηχογράφησε  την άρια "No, piú nobile".
Στο πιάνο τον συνοδεύει ο  συνθέτης Cilea.Μια ηχογράφηση, ΙΣΤΟΡΙΚΗ!!


Στο ρόλο του Canio

Από τους πιο διάσημους ρόλους του ήταν  ρόλος του Canio στους "Παλιάτσους" του Λεονκαβάλο.

Ο Καρούζο ήταν ο πρώτος σταρ στην ιστορία ηχογραφήσεων, τις οποίες ξεκίνησε το 1902.

Από τις εγγραφές του, που άφησαν εποχή, η άρια "Vesti Le gubba" από  τους "Παλιάτσους".
Δίσκος, που πούλησε 1.000.000 αντίτυπα, νούμερο υπερβολικότατο για κείνη την περίοδο!


"Βάλε το κοστούμι"!
Ισως η πιο συγκινητική άρια στο οπερατικό ρεπερτόριο!

Τραγουδιέται, όταν ο Canio ανακαλύπτει την απιστία της γυναίκας του, αλλά παρ 'όλα αυτά θα πρέπει να προετοιμαστεί για την απόδοσή του ως  κλόουν, επειδή "η παράσταση αρχίζει"!

Ο πόνος του αποτυπώνεται βαθιά στην άρια αυτή, που εξηγεί έντονα την έννοια της "τραγικότητας ενός παλιάτσου"..., που χαμογελά εξωτερικά αλλά η ψυχή κλαίει γοερά!

"Vesti la giubba e la faccia infarina.
La gente paga, e rider vuole qua...
[...]
Tramuta in lazzi lo spasmo ed il pianto..."

"Βάλε το κοστούμι!
Οι άνθρωποι πληρώνουν, και θέλουν να γελούν.
Μετατρέπεται σ' αστείo, το δάκρυ κι ο λυγμός..."







Αγαπούσε το καλό φαγητό και τα βαριά τσιγάρα.

Κάπνιζε εξήντα τσιγάρα την ημέρα!
Κάτι, που τα τελευταία χρόνια της ζωής του επιδείνωσε το ήδη επιβαρυμένο αναπνευστικό του.

Πέθανε το 1921 σε ηλικία 48 ετών από βρογχοπνευμονία.




Ο τραγουδοποιός Λούτσιο Ντάλα αφιερώνει τη σύνθεσή του , που έχει τίτλο το όνομά του στον αείμνηστο τενόρο-γίγαντα της ιταλικής όπερας, "Καρούσο"!

Το τραγούδι, με έντονο λυρισμό, εκφράζει πόνο και μελαγχολία για απραγματοποίητες επιθυμίες, ίσως για να ταυτιστεί και να αποδώσει τη σκληρή ζωή του μεγάλου τενόρου...
Στο ρεφραίν, το ρομαντικό "σ'αγαπώ", αόριστο ως προς τον αποδέκτη, αφού δεν καθορίζεται αν ο μουσικός αναφέρεται στη γυναίκα ή την κόρη του.

Στο βίντεο βλέπουμε τρία μεγαθήρια επί σκηνής!
Δύο ορατοί και ένας αόρατος.
Αείμνηστος Παβαρότι, Λούτσιο Ντάλα και ο μύθος-ερέθισμα γι'αυτό το τραγούδι Ενρίκο Καρούσο.

Μόντενα  1992."Caruso" / Λούτσιο Ντάλλα-Λουτσιάνο Παβαρότι

"Qui dove il mare luccica E tira forte il vento
Sulla vecchia terazza Davanti al golfo di surriento
Un uomo abbraccia una ragazza Dopo che aveva pianto
Poi si schiarisce la voce E ricomincia il canto

Sent il dolore della musica E si alzo dal pianoforte
Ma quando vide uscire la luna da una nuvola 
Gli sembro piu dolce anche la morte

Te voglio bene assai!Ma tanto tanto bene sai!..."


"Εδώ, που η θάλασσα λάμπει και κραυγάζει ο άνεμος
στην παλιά βεράντα, στον κόλπο του Σορρέντο
Ενας άντρας αγκαλιάζει μια κοπέλα δακρυσμένη
Καθαρίζει τη φωνή του και αρχίζει το τραγούδι...

Νοιώθει της θλίψης μουσική κι είπε να σηκωθεί απ'το πιάνο
αλλ'όταν είδε να προβάλει το φεγγάρι απ'το σύννεφο
του φάνηκε γλυκιά η όψη του θανάτου!
Σ'αγαπώ, τόσο, μα τόσο πολύ!..."



Tuesday, 24 February 2015

"Γρηγοριανό ημερολόγιο - Γρηγοριανό μέλος"


Γλυπτό, που παριστά τον εορτασμό για την υιοθέτηση του Γρηγοριανού ημερολογίου.

To Γρηγοριανό ημερολόγιο είναι το ημερολόγιο που χρησιμοποιείται στο Δυτικό Κόσμο.
Θεσπίστηκε σαν σήμερα 24 Φεβρουαρίου του 1582 από τον Πάπα Γρηγόριο ΙΓ΄, από τον οποίο πήρε το όνομά του.
Το Γρηγοριανό ημερολόγιο επινοήθηκε γιατί σύμφωνα με το Ιουλιανό, η εαρινή ισημερία μετατοπιζόταν κατά μία μέρα κάθε 128 χρόνια, γεγονός μη επιθυμητό.
Έτσι, αντικαταστάθηκε από το Γρηγοριανό, σύμφωνα με το οποίο η εαρινή ισημερία μετατοπίζεται μόλις μία ημέρα κάθε 3.300 χρόνια.

Πορτραίτο του πάπα Γρηγορίου XIII, Lavinia Fontana

Όταν η Αγγλία πέρασε στο Γρηγοριανό ημερολόγιο το 1752, περίπου 170 χρόνια μετά τη θέσπισή του από τον Πάπα Γρηγόριο ΙΓ', ο Βενιαμίν Φραγκλίνος έγραψε:

"Είναι ευχάριστο για έναν ηλικιωμένο άνδρα να μπορεί να πέσει στο κρεβάτι στις 2 Σεπτεμβρίου και να μη χρειαστεί να σηκωθεί ως τις 14 Σεπτεμβρίου".

Η Ελλάδα, τελευταία από όλα τα κράτη της Ευρώπης υιοθέτησε το Γρηγοριανό ημερολόγιο.
Ήταν 16 Φλεβάρη του 1923, που τέθηκε και στην χώρα μας σε ισχύ το νέο Ημερολόγιο, μέρα που μετονομάστηκε σε 1η Μαρτίου.

-----



Aπό έναν άλλο Πάπα, όμως, τον Πάπα Γρηγόριο τον Α΄τον Μέγα, πήρε το όνομά του και το γνωστό στη Μουσική "Γρηγοριανό Μέλος", το σύνολο των θρησκευτικών μελωδιών της Δυτικής Εκκλησίας.

Δεν στηρίζεται σε κανόνες της Αρμονίας και της Αντίστιξης, αφού είναι μονοφωνικό, μονωδικό και με ελεύθερο ρυθμό, χορικό τραγούδι .

Χωρίς κανονικό μέτρο, το Γρηγοριανό μέλος ακολουθεί το ρυθμό των λέξεων, οι οποίες είναι από τη Βίβλο και ιδίως από τους Ψαλμούς.
Τραγουδιέται από χορωδία, σολίστες και με εναλλαγή ημιχορίων.






Με απλή, λιτή φωνητική γραμμή, ουσιαστικά, είναι λατρευτικό μέλος  καμωμένο για το Λατινικό κείμενο.
Τα δομικά στοιχεία (συλλαβή, λέξη και πρόταση) συνυπάρχουν σε μια στενή σχέση με τα στοιχεία της μελωδικής γραμμής.

Για αυτή του την τελειότητα το Γρηγοριανό Μέλος αποτελεί έκφραση μιας βαθειάς πνευματικότητας, αλλά είναι και ένας ανεκτίμητος μουσικός  θησαυρός!

Του Γρηγοριανού Μέλους είχε προηγηθεί το Αμβροσιανό Μέλος (4ος αι.)




Από τις παλαιότερες γρηγοριανές μελωδίες θεωρείται το απολυτίκιο :

 "Gaudeamus omnes  in Domino  - Ας χαρούμε εν Κυρίω!".

Παρτιτούρα του απολυτικίου πριν την καθιέρωση του πενταγράμμου, γραμμένο στην τετράγραμμη μουσική σημειογραφία.

Ο Πάπας Γρηγόριος ο Μέγας, είναι γνωστός στην  Ορθόδοξη Εκκλησία ως Άγιος Γρηγόριος, ο Διάλογος, προσωνυμία, που του δόθηκε εξαιτίας του ομώνυμου έργου του ("Liber Dialogorum" - Βιβλίο Διαλόγων).


"Gaudeamus omnes in Domino diem festum celebrantes
sub honore Benedicti abatis de cujus solemnitate gaudent
angeli et collaudant Filium Dei"

Ψαλμός 47,2         
"Μέγας Κύριος καὶ αἰνετὸς σφόδρα ἐν πόλει τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, ἐν ὄρει ἁγίῳ αὐτοῦ"
"Μέγας είναι, ο Κύριος και άξιος να υμνολογείται ακαταπαύστως με το παραπάνω από όλους μας εις την πόλιν του και στον ιερόν λόφον της Σιών"




Monday, 23 February 2015

"Ο ΚΙΝΕΖΙΚΟΣ ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ"



"Όταν η γιορτή του κρύου ξεκινά στο τρίτο φεγγάρι, 
τα αγόρια θα περιφέρονται στις όχθες του ποταμού BaiLang 
και θα πετούν χαρταετούς
τα κορίτσια θα τραγουδούν και θα λικνίζονται  στον αέρα. 
Την άνοιξη το γρασίδι είναι ήδη καταπράσινο 
και πολλά χελιδόνια επιστρέφουν..."

(από ποίημα του Guo Lin)

Ο χαρταετός, γνωστός από την αρχαιότητα λέγεται πως επινοήθηκε από τους Κινέζους.
Μάλιστα, παίρνοντας αφορμή από το πιο πάνω ποίημα, όπως και άλλα ποιήματα και λογοτεχνικές αναφορές αυτής της περιόδου συμπεραίνουμε πως οι πρώτοι κινέζικοι χαρταετοί εμφανίστηκαν στην ανατολική Κίνα(ο BaiLang είναι ποτάμι της ανατολικής περιοχής Shandong).

Weifang-Μουσείο χαρταετού


Μια από τις πόλεις του, η Weifang, φιλοξενεί το Μουσείο
Χαρταετού και το Διεθνές Φεστιβάλ Χαρταετού γι'αυτό θεωρείται Παγκόσμια Πρωτεύουσα Χαρταετού.




Διάβασα πως σ'αυτή την πόλη το 475 π.Χ., φτιάχτηκε από μπαμπού ο πρώτος χαρταετός για στρατιωτικούς σκοπούς.
Kάτι σαν συσκευή επείγουσας προειδοποίησης, που πέταξε προκειμένου να κάνει έκκληση για βοήθεια...
Κατόπιν κατασκεύαστηκαν και για ψυχαγωγία.Τρία ψηλόλιγνα καλάμια από μπαμπού ντυμένα με χαρτί και μετάξι, που αφθονούσε στην περιοχή...



Η κατασκευή του χάρτινου πουλιού είναι τέχνη και οι κινέζοι είναι γνωστοί για την καλλιτεχνία τους.

Έτσι, οι χαρταετοί τους έχουν όμορφα, ασυνήθιστα και παράξενα σχήματα και σχέδια...

Πεταλούδες, χελώνες, λωτούς  ... κινεζικά σύμβολα της "τύχης" ή της "μακροζωίας".



Όλοι δημιουργούνται με λεπτή χειροτεχνία και είναι πανέμορφοι!Φυσικά την πρωτοκαθεδρία έχει η μορφή του αγαπημένου τους συμβόλου, του Δράκου!

Θα του δώσω και όνομα:
"ο Δράκος των Αιθέρων"!

Επιδεικτικός και τεράστιος χαρταετός, με κεφάλι δράκου και πολλά - πολλά πόδια ανεμίζει και σκορπά χαρά σε μικρούς και μεγάλους!

Λέγεται πως στη Weifang  ο Μάρκο Πόλο, το 1282, είδε το πέταγμα του χαρταετού.

Σύμφωνα με το ημερολόγιο ταξιδιού του αναφέρεται σε μια παράδοση για τον έλεγχο του ανέμου με ένα χαρταετό, προκειμένου να καθοριστεί εάν η χρονική στιγμή ήταν η κατάλληλη για  ταξίδι ...
Ενας ναύτης με ένα μεγάλο αετό ανέβαινε στην  πρύμνη ενός πλοίου που δεν  ήταν αγκυροβολημένο, ώστε να "οδηγείται από τον άνεμο".
Αν ο αετός  πέταγε ψηλά και ευθεία, ήταν σημάδι θετικό και το ταξίδι ξεκινούσε, αλλιώς όχι.

Ο Μάρκο Πόλο ήταν εκείνος, που επιστρέφοντας έφερε και έκανε γνωστό  στην Ιταλία το χαρταετό.
Χάρη στο Δρόμο του Μεταξιού, ο κινέζικος αετός έγινε γνωστός σε όλη την Ευρώπη!





http://traditions.cultural-china.com/en/213T278T1232.html
http://www.sundaphotography.com/libraries/china.html
http://www.designkites.com/wp/2008/04/25th-weifang-4th-international-kite-festival/
https://www.travelblog.org/Photos/1429552

Sunday, 22 February 2015

"ΜΟΤΣΑΡΤ-ΣΟΠΕΝ-ΣΟΥΜΑΝ...πώς συνδέονται αυτοί οι τρεις;/ La ci darem la mano"




Δύο είναι οι πιθανές ημερομηνίες γέννησης του Φρειδερίκου Σοπέν: 1η Μάρτη του 1810 ή η σημερινή 22 Φεβρουαρίου.
Έτσι, σκέφτηκα να σας καλησπερίσω με ένα έργο του, που δεν το ακούμε συχνά.

Βιρτουόζος του πιάνου ο ίδιος, του έχει αποδοθεί ο τίτλος του "ποιητή του πιάνου".
Όμως έγραψε και ορχηστρικά έργα.

Ένα από αυτά είναι οι "ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ πάνω σε ένα θέμα του Μότσαρτ" για πιάνο και ορχήστρα.

Είναι το πρώτο έργο του αυτής της κατηγορίας γραμμένο το 1829 σε ΣΙ ύφεση Μείζονα και εμπνευσμένο από το ντουετίνο "La ci darem la mano" από την πρώτη πράξη της όπερας του  Μότσαρτ "Don Giovanni".

Στο έργο αυτό ο Σοπέν φανερώνει το θαυμασμό του για τον Μότσαρτ, συναίσθημα, που του εμφύσησε ο πρώτος δάσκαλός του στο πιάνο στην Πολωνία.

Οι παραλλαγές αυτές του Σοπέν συνδέονται και με τον αγαπημένο μας, επίσης ρομαντικό συνθέτη Ρόμπερτ Σούμαν, και συνομήλικο του Σοπέν.

Ο Σούμαν εκτός από συνθέτης ήταν και αξιόλογος μουσικοκριτικός.Διατηρούσε και στήλη σε μεγάλη εφημερίδα της Λειψίας.
Έτσι, το 1831 ενθουσιασμένος και γοητευμένος από το συνάδελφό του, αναφερόμενος σε αυτό το έργο του Σοπέν, ανάμεσα στα άλλα αναφέρει και τα αθάνατα λόγια:

"Hut ab, Ihr Herren, ein Genie-Βγάζω το καπέλο μου, κύριοι!Πρόκειται για μια ιδιοφυία!"






Το σχετικό απόκομμα της εφημερίδας "Allgemeine musikalische Zeitung" με ημερομηνία 7 Δεκέμβρη 1831.


(Mη σας κάνει εντύπωση το όνομα του αρθρογράφου K.Schumann.Πρόκειται περί τυπογραφικού λάθους).








Στο έργο του ο Σοπέν επιλέγει απλά να επικεντρωθεί στην αθωότητα και το ρομαντισμό του ντουέτου.
Το έργο ξεκινά με μια εισαγωγή με αραιά τα μελωδικά στοιχεία του περίφημου "La ci darem la mano".
Ακολουθεί μια μάλλον απλή απόδοση του θέματος από το πιάνο (διακρίνεται διαυγώς στο 5:46 του βίντεο, που ακολουθεί).
Οι μετέπειτα παραλλαγές δεν υστερούν σε χρώμα, κέφι και ενέργεια, ώσπου το έργο ολοκληρώνεται με το θέμα να παίρνει η ορχήστρα, προσφέροντας μια άλλη άποψη, που δίνει ανάσα στο ρυθμό και διέξοδο χαλάρωσης.

Chopin - Variations on "Là ci darem la mano"/ Claudio Arrau -London Philharmonic Orchestra



Στο βίντεο, που ακολουθεί μπορείτε να παρακολουθήσετε και το πολυαγαπημένο ντουέτο από την όπερα του Μότσαρτ σε μια παραγωγή με την Ορχήστρα  της Σκάλας του Μιλάνου και διευθυντή της τον  Ρικάρντο Μούτι:





Θα πρέπει να πούμε πως είχε προηγηθεί ο Μπετόβεν όταν το 1795 εμπνεύστηκε από το θαυμάσιο ντουετίνο και έγραψε τις ομώνυμες παραλλαγές του σε ΝΤΟ Μείζονα για δύο όμποε και αγγλικό κόρνο .



Τέλος, εμφανίζεται και στον Μπερλιόζ στις "Αναμνήσεις από τον Δον Ζουάν":





Βιβλιοθήκη Παν/μίου Yale http://www.library.yale.edu/musiclib/exhibits/chopin/schumann_zeitschrift.html

Saturday, 21 February 2015

"Απ'τις πουέντ της Μαργκότ και το Σάρρεϋ, στον έλληνα ποιητή των μπαλετικών κοστουμιών..."



Απέραντες εκτάσεις, υγρότοποι με λιβάδια, ποταμάκια και λίμνες ν' ατενίσει το βλέμμα, να χαθεί, να ονειρευτεί, να βαφτεί τη χαρά, την αισιοδοξία, να γευτεί η καρδιά τ' ανέμου το χάδι!

Σήμερα θα σας καληνυχτίσω από τη νοτιοανατολική Αγγλία και συγκεκριμένα την κομητεία του Σάρρεϋ.

Μια όμορφη φυσιολατρικά περιοχή, με τα καταπράσινα λιβάδια να χάνονται στον ορίζοντα, παραμυθικά ερείπια κάστρων, κυλαριστά ποταμάκια, πέτρινες γεφυρούλες και μοσχοβολιστούς αμπελώνες!


Είναι εξάλλου περιοχή γνωστή  για τα εύγευστα κρασιά της, καθώς και την περίφημη μπύρα της, Pilgrim!



Την αιτία όμως του σημερινού χαιρετισμού δίνει η αιθέριας κίνησης πρίμα μπαλαρίνα Μαργκότ Φοντέυν, που σαν σήμερα άφησε την τελευταία της πνοή(21 Φεβρουαρίου 1991)...



Γεννημένη στο Reigate, μια μεσαιωνική πόλη του Σάρρεϋ, ένα μπρούτζινο άγαλμά της σε χορευτική κίνηση, με τα χέρια  ανοιχτά σε έκταση, με άκρατη αβρότητα και στηριζόμενη στις μύτες των πουέντ της,  κοσμεί την μικρή αλέα στην κεντρική λεωφόρο.

Μπορεί να έκανε το ντεμπούτο της το 1934 στον "Καρυοθραύστη" του Τσαϊκόφσκυ, όμως έμεινε τελικά στην Ιστορία ως μια από τις κορυφαίες μπαλαρίνες που ανάμεσά τους καμιά δεν χόρεψε τη "Λίμνη των Κύκνων" όπως αυτή…

Επηρεασμένη και από την χτεσινή παρακολούθηση της συγκεκριμένης παράστασης θυμήθηκα ένα κοστούμι της που είχα προσέξει στο Μουσείο "Βικτώριας και Αλβέρτου" στο Λονδίνο.
http://collections.vam.ac.uk/


Μια μαύρη tutu για τις ανάγκες του ρόλου της Οντίλ, του μαύρου Κύκνου, κόρης του κακού μάγου της παράστασης, που ενσάρκωσε η Φοντέυν το 1964 στη Βιέννη.


Ένα κοστούμι κεντημένο διακριτικά στο μπούστο με χρυσοκλωστές, που σχηματίζουν καμπυλόγραμμα σχέδια σε όλο το κορσάζ, με αραιά και πού, κάποιες πέτρες σαν δάκρυ, προφανώς για να μην εμποδίζεται η επαφή με τον παρτενέρ της χορεύτριας.


Καθόλου άκαμπτη και στημένη η τούλινη φούστα αλλά να γέρνει αέρινα στους γοφούς, αγκαλιάζοντας τις καμπύλες του σώματος της πρίμα μπαλαρίνας.


Επεξεργαζόμενη, θυμάμαι το κοστούμι αυτό, το μάτι μου έπεσε στην ταμπελίτσα με το όνομα του σχεδιαστή του, όνομα ικανό να γουρλώσω τα μάτια μου από την έκπληξη!

<<Νικόλας Γεωργιάδης>>!


Ρώτησα μια υπεύθυνη του Μουσείου που πηγαινοερχόταν στο διάδρομο με τη σιγουριά πως δεν θα ήξερε τίποτα γι'αυτόν, αφού εγώ που ήμουν ελληνίδα, πρώτη φορά διάβαζα το όνομά του!

Κι όμως, η γηραιά κυρία μου έδωσε αρκετές πληροφορίες για τον Γεωργιάδη, που δεν ήταν απλώς σχεδιαστής κοστουμιών, αλλά αρχιτέκτονας και ζωγράφος, με ανώτερες σπουδές στην Αμερική και την Ανώτερη Σχολή Καλών Τεχνών του Λονδίνου με ειδίκευση στη σκηνογραφία.Η βράβευσή του μάλιστα με την πρώτη θέση σε διαγωνισμό σχεδιασμού κοστουμιών για το θέατρο, ήταν η αιτία να ξεκινήσει η συνεργασία του με παραγωγούς μπαλέτου, όπερας και θεάτρου, ιδιαίτερα με τον σπουδαίο χορευτή, χορογράφο και καλλιτεχνικό διευθυντή των Βασιλικών Μπαλέτων Kenneth MacMillan....

Πόση ντροπή ένοιωσα που γνώριζα το όνομα του βρετανού καλλιτέχνη , αλλά όχι εκείνο του συμπατριώτη μου!!!
Τόσο, που δεν ομολόγησα στην φύλακα την καταγωγή μου!

Τεράστια, όπως μου είπε η καριέρα του, τού αποδόθηκε τιμητικά ο χαρακτηρισμός του "ποιητή των μπαλετικών κοστουμιών", συνεργάστηκε και με αστέρες του κινηματογράφου, όπως η Κάθριν Χέπμπορν...

Στη δική μου έρευνα, που ακολούθησε ανακάλυψα πως είναι ο μόνος σχεδιαστής που έχει τιμηθεί με το Σταυρό του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας για την προσφορά του στις τέχνες ενώ δυο δεκαετίες αργότερα έγινε δεκτός στην Ελληνική Ακαδημία Τεχνών.

Η εμπνευστική δημιουργία του με τις αστραφτερές πούλιες, το χρυσό γαϊτανάκι και τη λεπτοδουλεμένη δαντέλα λάμπρυνε τη μεγάλη, φωτεινή και αέρινη Μαργκότ Φοντέυν, μα και κείνη φορώντας το, ιδρώνει τις αισθήσεις μας με τη λυρική και αρμονική κίνησή της!
Η μαγεία του χορού της  μετουσιώνεται σε συγκίνηση και χείμαρρο αισθήσεων ενσαρκώνοντας τη ρομαντική ηρωίδα, Οντίλ!

Η ανυπέρβλητη μουσική του Τσαϊκόφσκυ παίρνει άλλη διάσταση όταν φοράς πουέντ από χρυσάφι, που ακούν στο όνομα Μαργκότ Φοντέυν!
Βάφεται σ' όλα τα χρώματα της ίριδας από τις αιθέριες, αβρές κινήσεις της, την υψηλού επιπέδου τεχνική της, την ευγένεια και τη χάρη που αποπνέει κάθε μορφασμός και ανάσα της!



(Στο βίντεο που ακολουθεί παρακολουθούμε την 3η πράξη από τη Λίμνη των Κύκνων με το χορό στο πριγκιπικό παλάτι σε εξέλιξη και την Οντίλ να εμφανίζεται στο 0:45 προκειμένου να εξαπατήσει τον πρίγκιπα Σίγκφριντ, ως έχουσα τη μορφή της αγαπημένης του, Οντέτ. Παρτενέρ της Φοντέυν, ο θρυλικός Νουρέγιεφ και η πρίμα μπαλαρίνα φορά το περίτεχνο χειροποίητο κοστούμι του σχεδιαστή συμπατριώτη μας, Νικόλα Γεωργιάδη…)

Άλματα, ζετέ, ανάλαφρα pas de chat και pas de cheval, πιρουέτες και λοιπές ακροβατικές κινήσεις δεξιοτεχνίας συναρπάζουν με την ακρίβεια, τη χάρη, τη λεπτότητα και την αρμονία τους!!!
Παρακολουθείς εκστασιασμένος και μένεις έκθαμβος από την ψευδαίσθηση πως αψηφώνται οι νόμοι της βαρύτητας!!! 

"H Λίμνη των Κύκνων-Πράξη ΙΙΙ": Φοντέυν-Νουρέγιεφ






Friday, 20 February 2015

"Και κάτι ακόμα για το Καρναβάλι"

Διανύουμε την "Tυρινή", την τελευταία βδομάδα της Αποκριάς.
Aν και μακριά από τη γενέτειρά μου, που κινείται σε ξέφρενους ρυθμούς αυτή την περίοδο, νοερά βρίσκομαι εκεί και νοιώθω οι "μασκαράδες" της να' χουν σταματήσει με την ένταση, το σκέρτσο και το μπρίο τους, τους δείκτες στης πλατείας Τριών Συμμάχων, το ρολόι!

"Carnival Romance", Alex Levin

Μακριά από ήχους, εικόνες, αισθήσεις και τις ασύγκριτες καρναβαλικές εµπειρίες ανοίγω το λάπτοπ κι αρχίζω να δίνω γραμματικό σχήμα σε σκέψεις για την φαντασμαγορική αυτή γιορτή, το ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ...

Συλλαβές, λέξεις, προτάσεις με οδηγούν στο πατρικό της σπίτι...Αλήθεια, από πού κρατά η σκούφια του εύθυμου καρναβαλιού;
Κι όταν λέω "καρναβάλι"  και πατρικό σπίτι, εννοώ τη λέξη και την ετυμολογία της, αντίστοιχα!

"Carnival Echo",  Alex Levin

Δάνειο από την ιταλική  "carnevale" , το "καρναβάλι.
carnem (κρέας) levare (σηκώνω, αφαιρώ), δηλαδή αποχωρισμός από το κρέας.

Από τα ιταλικά η λέξη διεθνοποιήθηκε και πέρασε σε πολλές ακόμα ευρωπαϊκές γλώσσες.
Το χαρούμενο και κεφάτο καρναβάλι, που μας εισάγει στην Σαρακοστή, είναι ο αποχαιρετισμός στην κατανάλωση κρέατος.
Ανάλογη άλλωστε είναι και η ελληνική ονομασία: Από-κρεω.

Κάποιοι ξένοι λαογράφοι, πάλι, υποστηριζουν πως αυτή η ετυμολογία δεν είναι σωστή γιατί πρωταρχικό γνώρισμα της γιορτής αυτής δεν είναι η αποχή αλλά η υπερκατανάλωση και το πλούσιο φαγοπότι!Υποστηρίζουν, λοιπόν πως η  λέξη  πρέπει να προέρχεται από τις λέξεις "ΚΟΡΝ", δηλαδή κέρατο, και "ΒΑΑΛ ή ΒΗΛΟΣ", που ήταν η επίσημη ονομασία του Θεού-Βοδιού.

Αντίθετα, πάντως με την ετυμολογία, που δεν ακολουθεί σταθερή εκτίμηση από τους ειδικούς, σταθερότατη και αμείωτη είναι η αγάπη για τη χαρούμενη ,ετήσια γιορτή, το κέφι και το γέλιο, που σκορπίζει απλόχερα!



Οι Rondο Veneziano είναι μια ιταλική ορχήστρα δωματίου, που ειδικεύεται στην μπαρόκ μουσική, ενσωματώνοντας σ'αυτή στοιχεία της ροκ και της τζαζ.
Η ορχήστρα παραπέμπει σε ονειροπολήσεις, στις ουτοπικές και γεμάτες ρομαντισμό εποχές καθώς τα μέλη της συχνά παρουσιάζονται με ενδυμασίες και κώμη, εποχής μπαρόκ...

Το 1983 κυκλοφόρησαν το άλμπουμ τους "Venice in Peril" ως μέρος μιας διεθνούς εκστρατείας για τη σωτηρία από τη βύθιση στη λιμνοθάλασσα, της "Γαληνοτάτης" Βενετίας.

Από τα πιο γνωστά κομμάτια του άλμπουμ η "Serenissima", που στο βίντεο, που ακολουθεί συνοδεύει εξαιρετικές δημιουργίες με βενετσιάνικες μάσκες του ουκρανού Alex Levin


"Carnival Casanova", Alex Levin

Έναν καλλιτέχνη, που παρά το νεαρό της ηλικίας του έχει προκαλέσει θαυμασμό παγκοσμίως!
Ανάμεσα στους φανατικούς θαυμαστές του και οι διάσημοι : Μαντόνα και Ρίτσαρντ Γκηρ!

Η μάλλον σουρεαλιστική τεχνική του με υλικά όπως η τέμπερα και το λάδι αναμειγνύεται με πρωτοτυπία με την τεχνική του 16ου αιώνα, πάνω σε θέματα παρελθοντικής μνήμης, όπως η εξαιρετική σειρά:

"Η Βενετία μέσα από τη μάσκα".

ΚΑΛΕΣ ΑΠΟΚΡΙΕΣ!!!


Rondo Veneziano - "La Serenissima" / Paintings : Alex Levin 


Tuesday, 17 February 2015

"Το πέταγμα του αγγέλου της Βενετίας"




Υδάτινη γοητεία και με παραμυθένια αύρα, η πόλη των καναλιών αποκτά ομορφότερη όψη την περίοδο του καρναβαλιού όπου τα σοκάκια, οι πλατείες, οι γέφυρες ακόμα και οι γόνδολες πλημμυρίζουν μασκοφορεμένους με περίτεχνα κοστούμια...
Αρλεκίνους, κολομπίνες, καζανόβες και μαύρα ντόμινο!
Γιορτή χωρίς τελειωμό, τα παλάτια και οι επαύλεις γεμίζουν από κείνους, που αναζητούν ξέφρενους ρυθμούς και ατέλειωτο κέφι!

Πολλά τα δρώμενα, που μπορεί κάποιος να παρακολουθήσει αυτή την περίοδο στη Βενετία.
Η  Βενετία δεν είναι μόνο των γονδολιέρηδων, των στεναγμών και του ρομαντισμού!
Είναι και των αιωρούμενων αγγέλων!

Το "πέταγμα του αγγέλου" είναι η συναρπαστική πτήση από την κορυφή του Καμπανίλε στο κέντρο της πλατείας του Αγίου Μάρκου!

Παλιό έθιμο αναβιώνει κάθε χρόνο την τελευταία εβδομάδα του Καρναβαλιού.
Παράδοση πολλών αιώνων, ένα θέαμα εντυπωσιακό, που κάνει το πλήθος να κραυγάζει ενθουσιασμένο, καθώς παρακολουθεί τον "άγγελο" και την εναέρια διαδρομή του!


Ήταν στα μέσα του 1500 κατά τη διάρκεια της Αποκριάς όταν ένας νεαρός Τούρκος ακροβάτης λέγεται ότι κατάφερε κάτι ανήκουστο!

Πάνω  σε τεντωμένο σχοινί και  με τη βοήθεια μιας ράβδου για να ισορροπεί, ανέβηκε από μια αγκυροβολημένη γόνδολα στο καμπαναριό του Αγίου Μάρκου.
Ήταν μια  πράξη, που προκάλεσε το θαυμασμό των Ενετών, αλλά και του Δόγη, που από τότε καθιερώθηκε ως ετήσια καρναβαλική εκδήλωση με το όνομα "το Πέταγμα του Τούρκου"!

Αυτό, συνήθως γινόταν την τελευταία Πέμπτη της Αποκριάς, μπροστά σε  πλήθος κόσμου, τους ευγενείς και φυσικά το Δόγη!
Στα πλαίσια των μεταμφιέσεων ο ακροβάτης  φόρεσε και φτερά γι'αυτό  η πτήση μετονομάστηκε σε "Πτήση του Αγγέλου".


Εκτός από τη φορεσιά, άλλαξε και η διαδρομή.
Αφετηρία ήταν τώρα το Καμπαναριό και τερματισμός το Παλάτσο Ντουκάλε, όπου ο Δόγης περίμενε με λουλούδια, δώρα και φυσικά  χρήματα για το θαραλλέο φτερωτό άγγελο!

Δυστυχώς, δεν έλειψαν και τα ατυχήματα, γι 'αυτό υπήρξαν περίοδοι, που ο ακροβάτης αντικαταστάθηκε από ένα μεγάλο ξύλινο περιστέρι, που κατά τη διάρκεια καθόδου του και στα μισά περίπου της διαδρομής  άνοιγε η κοιλιά του, απ'όπου απελευθερώνονταν πολύχρωμα, η χαρά και το κέφι!
Αμέτρητες ποσότητες από κομφετί σκορπίζανε χαμόγελα και ανεξάντλητη ευθυμία!
Είναι η εποχή, που η πτήση του Τούρκου ξαναβαφτίζεται και παίρνει το όνομα "πτήση του Περιστεριού".


Με την αναβίωση του εθίμου, επανήλθε ο ακροβάτης, άντρας ή γυναίκα, δεμένος όμως για λόγους ασφαλείας, που όμως δε μειώνει σε τίποτα το φαντασμαγορικό της εκδήλωσης, με την αδρεναλίνη να παραμένει και πάλι σε υψηλότατα επίπεδα!

Με το βλέμμα στραμμένο προς το καμπαναριό του Αγίου Μάρκου,  το πλήθος συνεχίζει να ζητωκραυγάζει, να χειροκροτεί καθώς το  "μηχανικό πουλί " πετά για να προσγειωθεί στο Παλάτι των Δόγηδων.
Στα μισά περίπου της διαδρομής εκτοξεύονται αμέτρητες ποσότητες καπνού και κομφετί, που λούζουν τους θαμώνες της πλατείας, σκορπίζοντας κέφι, χαρά και υπενθυμίζοντας πως το Καρναβάλι είναι ικανό να γυρίσει το χρόνο πίσω σε μια ατμόσφαιρα γιορτής, που η ανεμελιά , το κέφι, ο αυθορμητισμός, η εξωστρέφεια και η φαντασία σε κάνουν πάλι ΠΑΙΔΙ!!

Το φετινό "πέταγμα του αγγέλου"

"Il Volo dell’Angelo 2015":







Sunday, 15 February 2015

"Στον όμορφο Γαλάζιο Δούναβη"-Γιόχαν Στράους

"Νεκρή φύση με βιολί και παρτιτούρα του Στράους" : Luther Van Gorder


Η αργή εισαγωγή δίνει την αίσθηση της προσμονής...
Μια εσωτερική φωνή διερωτάται πότε θ'αρχίσει το χορευτικό τέμπο...
Ακόμα και μετά την είσοδο της ορχήστρας, η κύρια μελωδία δεν έχει κάνει ακόμη την εμφάνισή της...
Σ'αφήνει για λίγο ελεύθερο να ονειρευτείς ειδυλλιακούς περιπάτους στις όχθες του ποταμού...

Το βαλς των βαλς!!!

"Ο Γαλάζιος Δούναβης"

Έκανε πρεμιέρα σαν σήμερα 15 Φλεβάρη του 1867...
Ψάχνοντας στο διαδίκτυο να βρω μια εικόνα να συνοδεύσω το μικρό κείμενό μου, έπεσα πάνω σ'έναν όμορφο, ομότιτλο με το βαλς του υιού Στράους, πίνακα...

"On the beautiful Blue Danube", Mirjana Krstevska

Noσταλγική εικόνα, διάχυτος ρομαντισμός...

Φαντασιώνομαι μια ονειρική βαρκάδα στα σμαραγδένια νερά του Δούναβη, αν και οι  Βιεννέζοι κάνοντας πλάκα, λένε πως όταν ο Γιόχαν Στράους έγραφε το πιο γνωστό βιεννέζικο βαλς στον κόσμο, ήταν κατά πάσα πιθανότητα μεθυσμένος.
Βλέπετε τα νερά του, μόνο σμαραγδένια δεν είναι!!!!

"Πώς φτερουγίζει η σαγήνη,
και καθρεφτίζονται τ' αγέραστα δάση 
στα θολά σου νερά!

Όμως, γαλάζια η αστραπή απ'το φιλί 
που'δωσα κάποτε στις όχθες σου
με σφαλιχτά τα μάτια
παραδομένη στο  βελούδο του νερού σου

Ντύνομαι το παραμύθι 
και τη μαγεία του..."

(@ Εlpida N.)

"The Blue Danube",  Marguerite Pearso


Ο "Γαλάζιος Δούναβης" γράφτηκε κατόπιν παραγγελίας προκειμένου να εκτελεστεί στο καρναβάλι της Βιέννης.Οι Βιεννέζοι αναζητούσαν κάτι ανάλαφρο, ζωντανό και εύθυμο να ανυψώσει το πεσμένο ηθικό τους από την πρόσφατη ήττα στην αναμέτρηση με την Πρωσία.
Το βιεννέζικο κοινό υποδέχτηκε την ορχηστρική εκδοχή του βαλς του υιού Στράους με μεγάλο ενθουσιασμό, σε αντίθεση με την χορωδιακή!
Οι κριτικές ήταν διθυραμβικές και στο συνθέτη αποδόθηκε "στρατιωτικός" τίτλος.
Αυτός, του "Ναπολέοντα των Συνθετών"!

Ο Στράους αφιέρωσε το βαλς στον έλληνα μεγαλέμπορο Νικόλαο Δούμπα, που λάτρευε τις τέχνες!

Τον τίτλο εμπνεύστηκε από ένα ποίημα του Karl Beck από την Ουγγρική Μπάχα, που υμνούσε το ποτάμι, που ομόρφαινε τη γενέτειρά του!

"Fair lady, endouring the world's pains
you who bask in dignity and youthfoylness are
The very foundation of our soul that
is to be found on the shores of the Danube

On the shores of the beautiful blue Danube
Oh,nightingale we hear young song
On thw shores of the Danube moving along
the beautiful blue Danube".

(Karl Isidor Beck)




Κάποτε η θετή κόρη του Στράους, ζήτησε ένα αυτόγραφο από τον Γιόχαν Μπραμς.
Εκείνος, καθώς είχε μεγάλη επιθυμία να ήταν αυτός ο συνθέτης του βαλς, αντί υπογραφής, έγραψε τα πρώτα μέτρα από το "Γαλάζιο Δούναβη", προσθέτοντας:
"Αλίμονο! Όχι από τον Brahms!!!"

Από την Φιλαρμονική της Βιέννης και κάτω από τη μαγική μπαγκέτα του Κάραγιαν:



Υπάρχει και η vocal version, καθώς αργότερα, πάνω στη μουσική του Στράους γράφτηκαν και στίχοι.

Κάτι που έμαθα πρόσφατα είναι πως ο Strauss παρουσίασε το βαλς στην Αμερική το 1872 στα πλαίσια εορτασμού για την Παγκόσμια Ειρήνη, σε μια μεγαλειώδη εκτέλεση από ορχήστρα 2000 εκτελεστών και 20.000 χορωδών!!!

Εμείς θα το ακούσουμε σε μια διαφορετική εκτέλεση από τις συνηθισμένες, από τη Sumi Jo:



Aπό τα δημοφιλέστερα κομμάτια μουσικής του κλασικoύ ρεπερτορίου, μάλλον αποτελεί για τους Αυστριακούς τον ανεπίσημο εθνικό τους ύμνο!
Είναι ένα έργο, που συχνά επιλέγεται να κλείνει τη μεγαλόπρεπη Πρωτοχρονιάτικη Συναυλία της Βιέννης...

Ας παρακολουθήσουμε το  κονσέρτο από την Πρωτοχρονιά του 2014 με μαέστρο τον ομολογουμένως απολαυστικότατο Ντάνιελ Μπαρενμπόιμ...






Μέρος του κειμένου  έχει δημοσιευτεί και στο listenclassicalmusiccs.



http://books.google.co.uk/ 
http://mirjanakrstevska.blogspot.co.uk/2010/06/landscapes.html
http://www.encore-editions.com/marguerite-stuber-pearson-the-blue-danube
http://www.8notes.com/scores/437.asp




Saturday, 14 February 2015

"Έρως και Αντέρως"


"Ο Έρως με το τόξο του",  Ρωμαϊκό αντίγραφο του γλυπτού του Λυσίππου / Μουσείο Καπιτωλίου
Ο Έρωτας είναι ο ελληνικός θεός της αγάπης, o Cupid των Ρωμαίων και η μασκότ της Ημέρας του Αγίου Βαλεντίνου.

Ετσι, όπως είναι φυσικό σήμερα αναφερόμαστε στον Έρωτα, τη μυθική προσωποποίηση της αγάπης, της επιθυμίας και του πόθου, καθώς η ετυμολογία του ονόματος προέρχεται από το ρήμα :
"Εράω, -ώ", που σημαίνει "αγαπώ, ποθώ". 


Eros Farnese
(Αντίγραφο του Έρωτος των Θεσπιών)
Πολύπλοκη και σύνθετη η  γενεαλογία του Έρωτα!

Στον Όμηρο δεν αναφέρεται ως θεότητα αλλά έχει την έννοια της επιθυμίας γενικά.
Στη Θεογονία του Ησιόδου αποτελεί μία από τις αρχέγονες δυνάμεις, που γεννήθηκε μετά το Χάος και τη Γη.
Κατά τον μυθογράφο Φερεκύδη  ο Έρως ταυτίζεται με το Δία και έχει το ρόλο του δημιουργού.
Κατά την  ορφική κοσμογονική θεωρία ο θεός γεννήθηκε από ένα αυγό που άφησε η Νύχτα στους κόλπους του Ερέβους.
Τέλος, για τον κωμωδιογράφο Αντιφάνη πρώτα έγινε η Νύχτα, το Χάος, μετά ο Έρως και κατόπιν το Φως και οι θεοί.


Κύριο γνώρισμα του Έρωτα, στις αρχαίες λόγιες πηγές, είναι η ομορφιά και η νεότητά του.

Χαρακτηρίζεται ως ο πιο όμορφος από τους αθάνατους θεούς,με ξανθά μαλλιά, γι’ αυτό και αποκαλείται "χρυσοκόμης" και "χρυσοφαής".
Τον συνοδεύουν ακόμα τα επίθετα "ευδαιμονέστατος, κάλλιστος,άριστος", ή "αβρός" και "τακερός", με τα οποία δηλώνεται η ιδιαίτερα ντελικάτη και ευαίσθητη υπόστασή του.
Επειδή πολλές  φορές εμφανίζεται σα μικρό παιδί,τον συνοδεύουν επίθετα που δηλώνουν την παιδικότητά του, όπως "μικρός" και "νεογνός".

O Έρωτας έχει και έναν αδερφό,τον  Αντέρωτα.
Σύμφωνα με τη μυθολογία, ο Αντέρως ήταν επίσης γιος του Άρη και της Αφροδίτης, αν και ο Kλαύδιος Αιλιανός  αναφέρει ότι προέκυψε μετά από τον αμοιβαίο έρωτα μεταξύ του θεού Ποσειδώνα και του νεαρού Νηρίτη.

Μορφολογικά ο Αντέρως μοιάζει με τον αδερφό του, μόνο που έχει πιο μακρυά μαλλιά και πιο πλούσια φτερά, και κρατά, όπως και ο αδερφός του, χρυσό ρόπαλο ή βέλη.

Ο Έρως και ο Αντέρως εκφράζουν  την αρμονική εξισορρόπηση της ανάγκης τόσο να δίνει, αλλά και να λαμβάνει εξίσου.

Η ανάγκη για ισορροπία φαίνεται και στην ίδια την ετυμολογία της λέξης αντέρως: έχουμε το πρόθεμα αντ- που στα αρχαία Ελληνικά δηλώνει αυτό που είναι ίσο με κάτι.


 "Anteros statue",  Piccadilly Circus-London

Κατ΄ άλλους όμως, ο Αντέρως έχει ιδιότητες εντελώς αντίθετες μ΄ εκείνες του Έρωτα με τον οποίον φέρεται αντίπαλος.

Αντιπροσώπευε δηλαδή την απέχθεια, την αποστροφή και την απομάκρυνση.Και επειδή οι αρχαίοι πίστευαν πως τόσο ο Έρως όσο και ο Αντέρως επιδρούσαν επί πάντων  πέρα από τα έμψυχα, ως αναγκαία αρμονία και ισορροπία της φύσης, ο Αντέρως τελικά ήταν ευεργετική δευτερεύουσα θεότητα που εμπόδιζε τις διάφορες έλξεις στη φύση που θα μπορούσαν να επαναφέρουν το χάος!

Κατ΄ άλλη εκδοχή ο  Αντέρως εκπροσωπούσε τον ατυχή έρωτα, τον ανεκπλήρωτο.
Ετσι, απεικονίζεται με σκουρόχρωμα μαλλιά και μαζεμένες προς τα μέσα τις φτερούγες της θλίψης, σε αντίθεση με τον Έρωτα που φέρονταν ξανθός με ανοιχτά φτερά, έτοιμος να πετάξει.




Ο Έρως ήταν φωτεινός, ο Αντέρως σκοτεινός, σφοδρός, απελπισμένος, πολλές φορές σκληρός και άπιστος...

"Αντέρως Αλάστωρ" (ολέθριος) όπως τον ξόρκιζαν οι αρχαίοι.

Ήταν επίσης θεός που τιμωρούσε τη σκληρότητα ή την απιστία στον έρωτα.

Από τις πιο γνωστές παραστάσεις του Αντέρωτα, το σήμα κατατεθέν του Piccadilly Circus στο Λονδίνο, του Άλφρεντ Γκίλμπερτ, αλλά και  το γλυπτό:

"Ερως και Αντέρως" του ALESSANDRO ARGADI,

από την πριγκηπική Συλλογή στο Μουσείο του Λιχτενστάιν.

"Eros-Anteros", A.Argadi

Όπως αναφέραμε, ο Έρως και ο Αντέρως είναι ένα ζευγάρι διαφορετικών κόσμων.
Έτσι, σ'αυτό το υπέροχο γλυπτό βλέπουμε δυο φιγούρες, του καλού και του κακού.Σα να παλεύουν δύο άγγελοι στην παλαίστρα.

Καθώς ο ένας αντιπροσώπευε τον ιερό, ουράνιο Έρωτα, ενώ ο άλλος τον επίγειο, τον εφήμερο και σαρκικό, στο γλυπτό βλέπουμε τον έρωτα όρθιο ν' ανοίγει τα μάτια τού ανταγωνιστή του τραβώντας το μαντήλι που βρίσκεται στα μαλλιά του.

Οι κινήσεις τους είναι αντίθετες.
Παρατηρούμε τον  Αντέρωτα να  στηρίζεται με το αριστερό χέρι στο έδαφος και με το τέντωμα των ποδιών αντιλαμβανόμαστε την ενέργεια με την οποία προσπαθεί να αποκρούσει την επίθεση.
Με το δεξί χέρι προσπαθεί να διώξει το χέρι του Έρωτα, που του ανοίγει τα μάτια στον κόσμο του αληθινού έρωτα, ενώ τα βέλη είναι πεταμένα στο έδαφος...


Το άρθρο έχει δημοσιευτεί και στην κοινότητα του fb : The Mythologists



ΠΗΓΕΣ:
Ελληνική Μυθολογία Ι.Κακριδής, Βικιπαίδεια, Liechtenstein: The Princely Collections
O'Neill-J. Philip Edition, Εγκυκλ.Ελευθερουδάκη.

Thursday, 12 February 2015

"Κορφιάτικες Πετεγολέτσες"




Έχω πολλούς φίλους Κερκυραίους, αλλά τις Πετεγολέτσες τις έμαθα από την Άννια, μια συνάδελφο των Γαλλικών, που υπηρετούσαμε μαζί σ'ένα χωριό της Αχαΐας προ αμνημονεύτων ετών...

Μπορεί να έχουμε χαθεί από τότε, που πήρε μετάθεση για Αθήνα, όμως πάντα θυμάμαι το σκέρτσο, τη χάρη και το χαμόγελό της!
Εκείνη την όμορφη τρέλα, που κουβαλάνε οι Επτανησιώτες στον τρόπο επικοινωνίας τους!

Η Άνια, λοιπόν στα κενά μας, μού'λεγε:
"Ελα ,τώρα, που έχουμε την ησυχία μας να πετεγολέψουμε!"
Εγώ, φυσικά, που δεν γνώριζα αυτή την έκφραση, ρώτησα να μου εξηγήσει τι εννοούσε...

"Να κουτσομπολέψουμε, ντε!....να σου πω και να μου πεις...για τα νέα μαθητικά ειδύλλια, που αντιλήφθηκε η δασκαλίστικη κεραία μας...!!!"

Έτσι, έμαθα και το Πετεγουλιό, το κουτσομπολιό δηλαδή!

Η λέξη είναι παλιά και ανήκει στην χαρακτηριστική κορφιάτικη διάλεκτο της πόλης της Κέρκυρας.
Θα μου πείτε, πού θυμήθηκα σήμερα την Άννια και τις πετεγολέτσες της...

Μα, με αυτό το όνομα είναι και ένα είδος θεάτρου  με πολλά στοιχεία από την Comedia del Arte, που παρουσιάζεται την περίοδο του καρναβαλιού στην Κέρκυρα!

Από παλιά, το βράδυ της Τσικνοπέμπτης στήνανε μια ξύλινη εξέδρα στους δρόμους και ερασιτέχνες ηθοποιοί, νοικοκυρές, μαστόροι, καφετζήδες...με αυτοσχέδια κείμενα "κουτσομπόλευαν" παράνομα ερωτικά ζευγάρια, σατίριζαν ιδιόρρυθμες καταστάσεις και "πετεγόλεβαν" ανθρώπινες παραξενιές...

Αν και δεν είναι γνωστή η χρονική απαρχή αυτής της θεατρικής καρναβαλικής φιοριτούρας, εμπνευστής των σύγχρονων Πετεγολέτσων ήταν ο Κερκυραίος θεατρικός συγγραφέας Θοδωρής Ζαμάνης.
Έψαξα, θυμάμαι τα κείμενά του, που όμως είναι σπάνια...
Κείμενα, που σταμάτησε η συγγραφή τους, αφού η λογοκρισία της Δικτατορίας τα έκρινε "ανήθικα"...

Ένα , πάντως είναι σίγουρο...πως οι ιστορίες είναι ξεκαρδιστικές, αφού βγαίνουν όλα τα άπλυτα στη φόρα!
Βλέπεις, ουδείς αναμάρτητος και ο άνθρωπος, ως  αδύναμος  πέφτει συχνά σε παραπτώματα...
Πάντα θα υπάρχει κάποια χήρα, που απ'τις εννιά του μακαρίτη χρήζει αντρικής συντροφιάς και παρηγόριας...ένας παντρεμένος, που δεν μπορεί το "καθημερινό ρύζι" και αναζητά κι άλλο τσουκάλι με διαφορετική νοστιμιά...μια αποπλανημένη κόρη μ'ένα νόθο στην αγκαλιά...

Στην Κέρκυρα, το βράδυ της Τσικνοπέμπτης ίσχυε : "τα εν οίκω, εν δήμω!!!"

"Κούλα!Ωρή Κούλα!
Τσακίσου ωρή μόμολε και έβγα στη φανέστρα
πρινχού με πιάκουνε ωρή τα νεύρα και τα αίστρα!"

"Πρινχού η κοπέλα πανδρευθεί, πρόσεχε την τιμή της
αλλιώς την επομπεύανε οι ξένοι κι οι δικοί της!
-Παρθένα εγεννήθηκε, παρθένα θα πεθάνει-
εκτός και "γάμο" πρόφταινε πρινχού αυτή να κάμει..
και η τιμή για λάβαρο είχε ένα σεντόνι
απόδειξη πως ο γαμπρός ίδρωσε να απώνει!..."




Φυσικά, οι Πετεγολέτσες δεν αφήνουν τίποτα ασχολίαστο!
Βγαίνουν στα παράθυρα, καυτηριάζουν τα πάντα και κοροϊδεύουν με πολύ πιπεράτο και πικάντικο λόγο!
Για καρυκεύματα διάφορα μπαχάρια από ντόπια μουσική, καντάδες, παραδοσιακές καντρίλιες, χορό μέσα σ'ένα κλίμα κεφιού, γλεντιού, γέλιου και ευθυμίας!

Ένα κλίμα άκρως διασκεδαστικό, όπως απαιτεί ο βασιλιάς Καρνάβαλος!

Χρόνια Πολλά και Καλά τσικνίσματα!!


"ΤΟ ΣΕΝΤΟΝΙ" - (Βραβείο από τον  Οργανισμό Κερκυραϊκών Εκδηλώσεων):





Το κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr



Οι φωτογραφίες από: http://dcorfu.blogspot.co.uk/ και http://corfutimes.blogspot.co.uk/

"Ένα Μουσικό Πορτραίτο του ΛΙΝΚΟΛΝ από τον ΚΟΠΛΑΝΤ"

 "Abraham Lincoln Sculpture", Daniel Chester - National Mall / Washington


"Δημοκρατία είναι η κυβέρνηση του λαού, από το λαό, για το λαό"

Τα λόγια ανήκουν στον Αβραάμ Λίνκολν, το 16ο πρόεδρο της Αμερικής, πρότυπο για κάθε αυτοδημιούργητο αμερικανό, μια χαρισματική προσωπικότητα ενός ανθρώπου ο οποίος προχώρησε σε μεταρρυθμίσεις, πρεσβεύοντας τις αρχές της ισότητας, της ενότητας και της ελευθερίας.
Τον πρόεδρο, που υπέγραψε το περίφημο διάταγμα για τη χειραφέτηση των μαύρων.

"Χειραφέτηση", Μνημείο στο Lincoln Parc- Washington


Απλός, ταπεινός αλλά και σοφός, σαγηνεύει τις μάζες ως μαχητής της πολιτικής και πιστός στις ιδέες του.
Το 1860 ορκίζεται πρόεδρος των ΗΠΑ.Από τα πρώτα μέτρα, που λαμβάνει είναι η κατάργηση της δουλείας.

Το 1861 ξεσπά ο Αμερικανικός Εμφύλιος και το 1863 υπογράφει το περίφημο διάταγμα.

Το 1864 εκλέγεται πρόεδρος για δεύτερη φορά.


Λιθογραφία:"Η δολοφονία του Λίνκολν στο Ford's Theatre"

Ένα χρόνο αργότερα και ενώ βρίσκεται στο θέατρο στην Ουάσινγκτον, ένας φανατικός οπαδός της δουλείας, ο ηθοποιός Τζον Μπουθ τον πυροβολεί. 
Ο Λίνκολν πέφτει νεκρός, ενώ ο δολοφόνος ανεβαίνει στη σκηνή και διαλαλεί λατινιστί :

"Sic semper tyrannis - Έτσι πεθαίνει η τυραννία". 

Πορτραίτο του Λίνκολν στο Λευκό Οίκο


ΑΒΡΑΑΜ ΛΙΝΚΟΛΝ (12 Φεβρουαρίου 1809 - 15 Απριλίου 1865)

Ο Aaron Copland σκιαγραφεί, μέσω προσωπικής αφήγησης το "Πορτραίτο του Λίνκολν".


Με αφορμή τη σαν σήμερα γέννηση του αμερικανού Προέδρου Αβραάμ Λίνκολν σας προτείνω να ακούσουμε το έργο του Άαρον Κόπλαντ : "Lincoln's Portrait".


Ένα ορχηστρικό έργο, κάτι σα μουσική αφήγηση αποσπασμάτων σημαντικών εγγράφων του Λίνκολν.

Ανάμεσά τους και η περιβόητη "Gettysburg Address", μια από τις πιο γνωστές ομιλίες της Αμερικανικής ιστορίας, που εκφωνήθηκε από τον Λίνκολν κατά τη διάρκεια του αμερικανικού εμφυλίου το  1863.



[Ο Λίνκολν στην ομιλία αυτή επισημαίνει τις αρχές της ισότητας και ελευθερίας των ανθρώπων όπως  εκφράστηκαν από την Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας.


Λεπτομέρεια από τοιχογραφία του Αμερικανικού Κογκρέσου
με τη διάσημη φράση του Λίνκολν



Τονίζει πως οι κυβερνήσεις οφείλουν στη μνήμη αυτών, που θυσιάστηκαν να διασφαλίζουν την επιβίωση της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας της Αμερικής και ότι 


"η διακυβέρνηση του λαού, από τον λαό, για τον λαό δεν πρέπει να εκλείψει από την γη -

Government of the people, by the people, for the people, shall not perish from the Earth."]


Έχω επιλέξει ένα ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΒΙΝΤΕΟ με τον ίδιο τον Κόπλαντ στο ρόλο του αφηγητή, ενώ την Συμφωνική της  Washington διευθύνει ο Λ.Μπερνστάιν, σε μια συναυλία για τον εορτασμό των 80ών γενεθλίων του συνθέτη.

(Η αφήγηση ξεκινά στο 8:16.Η διάσημη φράση είναι στο τέλος, στο 14:40, αν και πιστεύω πως αν κανείς έχει το χρόνο, αξίζει να τον αφιερώσει και ν'ακούσει ολόκληρο το έργο).



"Όπως δεν θα ήθελα να είμαι σκλάβος, έτσι δεν θα ήθελα να είμαι ούτε αφέντης"
(Αβραάμ Λίνκολν)

Η φωτό από http://www.raremaps.com/gallery/

Μέρος της σύνθεσης του Κόπλαντ χωρίς την αφήγηση ακούγεται και στην ταινία του Spike Lee : "Ηe got  game" με τον   Ντένζελ Ουάσινγκτον :



Ο Κόπλαντ, στην έναρξη της σύνθεσής του εμφανίζει σαφείς επιδράσεις από το παραδοσιακό : "Springfield Mountain".




"Ο χαρακτήρας είναι σαν το δέντρο και η φήμη σαν τη σκιά του. 
Η σκιά είναι αυτό που λαμβάνουμε υπόψη. 
Το δέντρο είναι αυτό που υπάρχει πραγματικά"

(Α.Λίνκολν)