Δεν ξέρω τί πιστεύετε εσείς, όμως για μένα ένα σουβενίρ από έναν τόπο που ταξίδεψα, έχει τεράστια δύναμη...Έχει τη δύναμη της μνήμης, της νοσταλγίας, της αναπόλησης...
Κοσμεί μια γωνιά του σπιτιού μου και βλέποντάς το, με ταξιδεύει αυτόματα εκεί απ'όπου το προμηθευτηκα.
'Ετσι, αποκτά ψυχή, με πιάνει απ'το χέρι σαν καλός φίλος και μ' οδηγεί στις γειτονιές και τα σοκάκια που περιπλανήθηκα για να το αποκτήσω.
Απ' αυτά τα αντικείμενα -και πολύ χαϊδεμένα μου- είναι κάποιες πορσελάνινες δεσποσύνες από το Μπαθ της Βρετανίας.
Tις ανακάλυψα σε μια μικρή αντικερί στη γέφυρα Pulteney, που είναι συγκεντρωμένα όλα αυτά τα λιλιπούτεια μαγαζάκια, αξιοθέατο για την πόλη.
Οι κουκλίτσες είναι πολύ κομψές και χαριτωμένες, αλλά συγχρόνως εύθραυστες γι'αυτό και τις έχω κλεισμένες σε μια κρυστάλλινη βιτρινούλα του σαλονιού μου.
Σήμερα, και για χάρη σας, τις έβγαλα περίπατο στο πάνω ράφι για να τις φωτογραφίσω...
Είναι χειροποίητες μινιατουρίτσες από πορσελάνη, με τρομερές λεπτομέρειες στο σχεδιασμό και την κατασκευή τους, με μια τεχνική που άνθισε στην Βικτωριανή εποχή. Τα λεπτά τους πρόσωπα ζωγραφισμένα στο χέρι και προσωπικά μέ είχε εντυπωσιάσει η λεπτοδουλεμένη ενσωμάτωση της δαντέλας των φορεμάτων στην πορσελάνη... Είμαι σίγουρη πως πίσω από την κατασκευή τους κρύβονται ατελείωτες ώρες δουλειάς αλλά προπαντός η χαρά της έμπνευσης και της δημιουργίας .
Δυο όρθιες, κομψές μαρκησίες και μια καθιστή σε πολυθρόνα λαίδη, παρακολουθουν εκστατικά τις αιθέριες κινησεις της μικρής μπαλαρινούλας...
Βρήκα και μια υπέροχη πιανιστική μελωδία για το χορό της: "Petite Ballerina", μια μουσική μινιατούρα του Σοστακόβιτς από τη γοητευτική Σουίτα του: "Dances of the Dolls", μια συλλογή με μελωδίες από μουσική του για μπαλέτο και κινηματογράφο.
Shostakovich: "Dolls' Dances - Petite Ballerina":
Βαλς, γκαβότ, ρομάνς ή πόλκα για το μεσημέρι μας, φίλοι μου!!
Σας αφήνω να επιλέξετε όποιον από τους χορούς ενισχύει αισιόδοξα τη διάθεσή σας!!
Ο Βιντσέντζο Μπελλίνι γεννήθηκε σαν σήμερα 3 Νοέμβρη 1801 στην Κατάνια της Σικελίας και το έργο του διακρίνεται για την μελωδικότητα, το βαθύ συναίσθημα, το πάθος και το ρομαντισμό του!Ένας συνθέτης ελεγειακός, τρυφερός, με βαθειά αισθαντικότητα και μελαγχολική χάρη.
Είναι πολλά τα κτίσματα, τα γλυπτά, οι κηποι και οι προτομές στην πόλη που φέρουν το όνομα του "κύκνου της Κατάνια", όπως αποκαλούν οι ντόπιοι τον Βιντσέντζο Μπελίνι.
Όπως ήταν αναμενόμενο και η Όπερα της πόλης φέρει το όνομα "Μάσιμο Μπελίνι".
Βρίσκεται στο κέντρο μπροστά στην ομώνυμη πλατεία με το συντριβάνι κι εγκαινιάστηκε το 1890 με την όπερα "ΝΟΡΜΑ" του συνθέτη.
Πρόκειται για ένα αρχιτεκτονικό κομψοτέχνημα, όπως θα διαπιστωσετε απο τις φωτογραφίες μου.Ενα μουσικό ναό, που συγκαταλέγεται στα πέντε θέατρα με την καλύτερη ακουστική στον κόσμο!
Η πρόσοψη του σε νεο-μπαρόκ στυλ είναι εμπνευσμένη από την πρόσοψη της Μαρκιανής Βιβλιοθήκης στη Βενετία, που άνωθεν της κεντρικής πύλης κοσμούν προτομές τριών διάσημων συνθετών από την Κατάνια : στο κέντρο φυσικά απεικονίζεται ο Βίντσενζο Μπελίνι , και δίπλα του οι Τζιοβάνι Πατσίνι και Πιέτρο Αντόνιο Κόπολα.
Χρυσοποίκιλτα μπαλκόνια και θεωρεία, εμφανής ο διακοσμητικός πλούτος και στο θόλο του θεάτρου ξεχωρίζουν περίτεχνες οροφογραφίες που φιλοτεχνήθηκαν από τον ζωγράφο Ερνέστο Μπελάντι: Στο κέντρο:η "Αποθέωση του Μπελίνι" και περιμετρικά αλληγορικές αναπαραστάσεις των μεγάλων έργων του: La Norma, La sonnambula, I puritani και Il pirata.
Το 1951, για τον εορτασμό των 150 χρονων από τη γέννηση του Μπελίνι, η Μαρία Κάλλας τραγούδησε στο θέατρο αυτό τη "Νόρμα", επαναλαμβάνοντας την επιτυχία της και τις δυο επόμενες χρονιές..
Μάστορας ο Μπελλίνι, ιδιαίτερα στις άριές του, καταφέρνει μια απλή δομικά μελωδία να τη μεταμορφώνει σε παραληρηματικό σχήμα έκφρασης, γεμάτο πάθος!Κι αυτό είναι το ιδεώδες της τέχνης του ...Το να δίνει διάσταση ποιητική στη μουσική του δημιουργώντας μια συνταρακτική ατμόσφαιρα!
Σήμερα, ημέρα γενέθλιας επετείου του Μπελίνι, επιλέγω λοιπόν, Νόρμα, αλλά όχι την χιλιοακουσμένη "Casta Diva" αλλά το μικρό, συγκινητικό αριόζο "Teneri figli-Τρυφερά παιδάκια" από την 2η Πράξη:
"Τα τρυφερά παιδιά μου,
αυτά που μέχρι σήμερα ήταν η χαρά μου,
που το γέλιο τους έμοιαζε να καθρεφτίζει
τη συγγνώμη του ουρανού…
Και εγώ θα τα σκοτώσω;
Ποιο λοιπόν το εγκλημα;
Είναι του Παλλιόνε τα παιδιά, αυτό είναι το έγκλημα.
Ειναι νεκρά για μένα
ας πεθάνουν και για κείνον,
πόνος σαν το δικό του δεν θα υπάρξει ξανά. Αχ! Όχι ! Είναι παιδιά μου!"
"Τeneri figli": /Μαρία Κάλλας:
Εχουμε ξαναγράψει πως μεγάλος θαυμαστής του μπελκάντο και κυρίως του Μπελίνι ήταν ο Φρ. Σοπέν. Ετσι, το παραπάνω αριόζο ενσωματώνει στην Étude Op. 25, No. 7 σε ντο δίεση ελ. , στην οποία μεγαλύτερη έμφαση δίνεται στην έκφραση και στον ήχο, παρά στην δεξιοτεχνία.
O Χάινριχ Χάινε -λέτε- να μην συμπαθούσε και πολύ τον Βιντσέντζο Μπελίνι (τον εκνεύριζε ακόμα και ο τρόπος που χειριζόταν τη γαλλική γλώσσα) ή τα λόγια του γερμανού ποιητή προς τον ιταλό συνθετη αποδείχθηκαν προφητικά;
"Είστε ιδιοφυΐα, αγαπητέ μου... Όμως θα πληρώσετε το τίμημα της δόξας και δημοφιλίας σας με πρόωρο θάνατο... Όπως όλες οι μεγάλες ιδιοφυίες! Θυμηθείτε τον Ραφαήλ ή τον Μότσαρτ... "
Οι δυο τους είχαν συναντηθεί την άνοιξη του 1875 στην έπαυλη μιας φιλότεχνης βαρώνης στα περίχωρα του Παρισιού...
Ήταν η εποχή που το άστρο του Μπελίνι μεσουρανούσε και ο συνθέτης απολάμβανε εκδηλώσεις λατρείας στη γαλλική πρωτεύουσα μετά την αίσθηση που εκείνο τον καιρό είχε προκαλέσει η όπερά του "Πουριτανοί".
Πράγματι, λίγους μήνες αργότερα σαν σήμερα 23 Σεπτέμβρη, ο Μπελίνι πεθαίνει από επιπλοκή του παχέος εντέρου μόλις στα 34 του χρόνια, ακόμα μικρότερος κι από τον Μότσαρτ και το Ραφαήλ.
Η γκραβούρα
O Xάινε δικαιολόγησε την κρίση του αυτή λέγοντας πως η θλίψη ήταν εμφανής στο παρουσιαστικό του Μπελίνι.
Η εμφάνιση και το χρώμα του προσώπου του είχαν κάτι αρρωστιάρικο.
Χαρακτηριστική είναι και η κρίση των περισσότερων για την προσωπικότητα του Μπελίνι: "γλυκός σαν άγγελος, νέος σαν την αυγή και μελαγχολικός ως ηλιοβασίλεμα".
Ο Μπελίνι τάφηκε στο κοιμητήριο Père Lachaise του Παρισιού.
Το 1876, μετά από 41 χρόνια, τα οστά του μεταφέρθηκαν στη γενέτειρά του, Κατάνια της Σικελίας, όπου μέσα στον ναό της Αγίας Αγαθής στήθηκε το μαρμάρινο ταφικό του μνημείο.
Το χρυσοκέντητο σάβανο
Έχω τραβήξει τις φωτογραφίες στο Μουσείο Belliniano στην Κατάνια.
Βλέπετε το φέρετρο, τη νεκρική μάσκα του, το κείμενο της νεκρολογίας, το χρυσοκέντητο σάβανο με το όνομά του, που συνόδεψε το λείψανό του όταν μεταφέρθηκε στη γενέτειρά του από το Παρίσι, που άφησε την τελευταία πνοή του και μια γκραβούρα που απεικονίζει τo γεγονός.
Στην εκκλησία της Santa Agatha και στον τάφο του "κύκνου της Κατάνια", όπως οι συμπατριώτες του ονομάζουν τον Μπελίνι, βλέπει κανείς χαραγμένα πάνω στο μάρμαρο τα τόσο ταιριαστά στην περίπτωσή του, λόγια από την άρια της Αμίνα από την όπερά του: "La sonnambula": "Ah! non credea mirarti Sì presto estinto, o fiore" δηλαδή: "λουλούδι μου, δεν πίστευα ότι θα μαραινόσουν τόσο σύντομα"
"La sonnambula- Υπνοβάτις"
Η όπερα χαρακτηρίζεται από μια βαθιά αισθαντική μουσική, τρυφερή και συνδυασμένη με στοιχεία μελαγχολίας, σχεδόν ελεγειακού ύφους.
Η υπόθεση της όπερας διαδραματίζεται σε ένα ελβετικό, παραλίμνιο χωριό, η δράση της τοποθετείται στις αρχές του 19ου αιώνα κι έχει πρωταγωνίστρια μια αγνή και αθώα ορφανή, την Αμίνα, που υπνοβατεί.
Αρκετές οι ερωτικές αντιζηλίες , οι συκοφαντίες και δολοπλοκίες...Ώσπου μια μέρα γνωρίζει τον μεγάλο έρωτα και "θεραπεύεται" από τις κρίσεις υπνοβασίας.
H όπερα πρωτοπαρουσιάστηκε στο Μιλάνο το 1831 και τον πρωταγωνιστικό ρόλο ερμήνευσε η περίφημη Τζιουντίτα Πάστα!
Λέγεται πως για να εμπνευστεί τις μελωδίες στην βουκολική, τρυφερή "sonnambula", ο Μπελλίνι πήγε στη λίμνη Κόμο και κάθε πρωί έκανε βαρκάδα, προκειμένου να καταγράφει στη μνήμη του τους ήχους της φύσης, το βόμβο των νερόμυλων και τα λαϊκά τραγούδια των γυναικών, που έπλεναν στις όχθες της.
Ας απολαύσουμε την άρια "Ah! non credea mirarti", οι στίχοι και η μουσική σημειογραφία της οποίας είναι χαραγμένοι στον τάφο του Μπελίνι από την τηλεοπτική μεταφορά της όπερας για τη RAI με την Άννα Μόφφο, παραγωγή του 1956:
H πόρτα του δεν είναι σκαλιστή,εντυπωσιακή ή να παρουσιάζει τυχόν ιδιαιτερότητες. Oύτε και εξωτερικά ήταν εμφανής κάποια επιγραφή.
Βρισκόμουν στη μικρή Πλατεία του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης με το άγαλμα του Επισκόπου να δεσπόζει στο κέντρο της!
Η μέρα ήταν ηλιόλουστη κι οι τουρίστες είχαμε ξεχυθεί σαν τα σαλιγκάρια στην ιστορική περιοχή της Κατάνια με τα κλικ των φωτογραφικών μηχανών να ακολουθούν ταχύτατο τέμπο για ν'απαθανατίζουν τα χαμόγελα, τους αστείους μορφασμούς και πόζες, μα κυρίως τις λεπτομέρειες στις στέγες, τα ακροκέραμα και την τοιχοποιία των γύρω περίτεχνων κτισμάτων...
Η πόρτα ήταν μισάνοιχτη και χωρίς να είμαι σίγουρη πως βρισκόμουν στο σωστό μέρος δρασκέλισα το σκαλοπάτι.
Βρέθηκα σε μια εσωτερική αυλή, μάλλον παραμελημένη...Στους τοίχους τριγύρω μού έκαναν κακή εντύπωση δεκάδες καλώδια ατάκτως ερριμμένα να χαλούν την καλαίσθητη εικόνα που οι παλιάς αρχιτεκτονικής, καμάρες του κλιμακοστασίου πάσχιζαν να αναδείξουν.
Αναζητούσα το Μουσείο Belliniano, το σπίτι που γεννήθηκε ο "Κύκνος της Κατάνια", όπως αποκαλούν οι ντόπιοι το συνθέτη τους, Βιντσέντζο Μπελίνι....
Δεν άκουγα τίποτε, ούτε και κανένας από τους πολλούς τουρίστες της πλατείας έκανε κατά δω...Μάλλον -σκέφτηκα- λάθεψα στο μέρος και γύρισα πλάτη για να φύγω, όταν με την άκρη του ματιού μου είδα μια μικρή μαρμάρινη πλάκα...
"...questa casa oye nacque Vincenzo Bellini-σε αυτό το σπίτι γεννήθηκε ο Β.Μπελίνι"
Μ'έπιασε γλυκιά ταραχή...Έσπρωξα το σιδερένιο πορτόνι...Ανέβηκα τα λίγα σκαλοπάτια... Άγγιξα το πόμολο της εσωτερικής πόρτας...Ένας ευγενής κύριος με καλωσόρισε:
-Buongiorno signora!
Τον καλημέρισα και γω. Έβγαλα βιαστικά το πορτοφόλι από το σακίδιο να πληρώσω το εισιτήριο κι έσπευσα να δω από κοντά την μπρούντζινη προτομή του Μπελίνι, που κοσμεί το χωλ του σπιτιού.
Ω, Θεέ μου! Είμαι εδώ!
Eδώ που είδε το φως του γήινου κόσμου ο μπελ-καντίστας, αγαπημένος μου μουσουργός!!
Ήθελα να φωνάξω, αλλά συγκρατήθηκα.
Από τον ενθουσιασμό μου έφυγα από την είσοδο χωρίς να πάρω τα ρέστα κι ο ευγενής κυριούλης έτρεξε πίσω μου να μού τα δώσει, μαζί με τα ακουστικά της ξενάγησης.
Οι παλμοί της καρδιάς μου είχαν επανέλθει σε φυσιολογικά επίπεδα...
Έσπρωξα την πόρτα και μπήκα...
Στον τοίχο διάφορες φωτογραφίες από διασημότητες που δεν χρειαζόταν να μου συστηθούν καν...
Τρεις μεγάλες σάλες και δύο μικρότερα δωμάτια, οργανώνουν το Σπίτι-Μουσείο, γεμάτο οικογενειακά έπιπλα κι αντικείμενα του συνθέτη, πίνακες ζωγραφικής, βιβλία, αφίσες, τα πτυχία και τα βραβεία του, μουσικά όργανα και προγράμματα από πρεμιέρες....
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η συλλογή των χειρογράφων του, σκηνογραφικές μακέτες από όπερές του, πορτραίτα και προτομές του, χειρόγραφες επιστολές του.
Αντικείμενα όπως, ρολόγια, μαχαιροπίρουνα, μελανοδοχεία, μαντήλια, καρφίτσες του συνθέτη, αλλά και της φίλης του Μαρίας Μαλιμπράν.
Ερωτική επιστολογραφία από και προς την ερωμένη του, Giuditta Turina.
Επίσης γράμματα από την διάσημη πριμαντόνα, Τζουντίτα Πάστα, πρωταγωνίστρια σε πολλές Μπελινικές όπερες, καθώς παρτιτούρες και εξώφυλλα πρώτων εκδόσεων των μεγάλων μελοδραμάτων του...Νόρμα, Πουριτανοί, Υπνοβάτις, Ζαΐρα, Πειρατές....
Το οικογενειακό σπινέτο, ιδιοκτησία του παππού του Μπελίνι, το όργανο που μικρό παιδάκι πρωτοέπαιξε ο ταλαντούχος μουσικός, είναι από τα σπουδαιότερα εκθέματα του μουσείου.
Σε αυτό, το 1832 ο συνθέτης ερμήνευσε για συγγενείς και φίλους την πιανιστική εκδοχή της "Νόρμα" του...
Όμως, το πιο συγκινητικό είναι η νεκρική μάσκα του στην είσοδο του χώρου έξω από το μικρό δωμάτιο που γεννήθηκε, όπως και το χρυσοκέντητο σάβανο με το όνομά του, που συνόδεψε το λείψανό του όταν μεταφέρθηκε στη γενέτειρά του από το Παρίσι, που άφησε την τελευταία πνοή του, μόλις 34 χρονών....
Στο διπλανό κτίριο στεγάζεται το Museo Emilio Greco με έργα του Κατανιέζου επίσης, γλύπτη και χαράκτη, δυο αίθουσες του οποίου φιλοξενούν και τα πληκτροφόρα μουσικά όργανα του Μπελίνι, που θα σάς παρουσιάσω τις επόμενες μέρες...
Το παρελθόν της, λαμπρό...Τα κτίσματά της, περίτεχνα...Ιστορία και μύθοι ενισχύουνν μέχρι σήμερα τη γοητεία αυτής της πόλης!
Μόλις περάσεις τη γέφυρα, που συνδέει τη Συρακούσα με το νησάκι της Ορτυγίας κι αφήσεις αριστερά τα ερείπια του Ναού του Απόλλωνα, χάνεσαι στα στενοσόκακα με τα γραφικά καφέ, τις gelaterίες...
Οι τουρίστες χαζεύουν δεξιά-αριστερά, αλλά και προς τα πάνω τις απλωμένες στα μικρά μπαλκονάκια με τα περίτεχνα σιδερένια κιγκλιδώματα, μπουγάδες.
Πινελιές από πολύχρωμα γεράνια συμπληρώνουν το παραμυθένιο σκηνικό!
Οι τουρίστες χαζεύουν δεξιά-αριστερά, αλλά και προς τα πάνω τις απλωμένες στα μικρά μπαλκονάκια με τα περίτεχνα σιδερένια κιγκλιδώματα, μπουγάδες.
Πινελιές από πολύχρωμα γεράνια συμπληρώνουν το παραμυθένιο σκηνικό!
Στο ξέφωτο δεξιά απλώνεται η πιάτσα του Καθεδρικού, όμως η μυθολόγα φύση μου με έλκει προς τη θάλασσα...
Βγαίνω κι αγναντεύω μέσα σε λίγα λεπτά την ήρεμη απεραντοσύνη της.
Η Αδριατική αγκαλιάζει το νησί του μύθου και της ιστορίας...
Εδώ, και η "Πηγή της Αρέθουσας".
Σύμφωνα με μια εκδοχή τη Μυθολογίας, μιας νύμφης, κόρης του Νηρέα, που την ερωτεύτηκε ο ποτάμιος θεός Αλφειός. Όμως, εκείνη, μη ανταποκρινόμενη στον έρωτά του και προσπαθώντας να ξεφύγει από το κυνήγι του, πέρασε απέναντι στην Ορτυγία.
Εδώ, η θεά Άρτεμις την μεταμόρφωσε σε γάργαρη πηγή.
Η αγάπη του Αλφειού, δυνατή και άσβεστη όπως ήταν, βρήκε τρόπο να τη φτάσει.
Με την ορμητικότητά του κυριάρχησε στα θαλάσσια ρεύματα της Αδριατικής, καταφέρνοντας να ενώσει τα νερά του για πάντα με κείνα της καλλίροης πηγής της Αρέθουσας. Μιας πηγής, που περιβάλλεται σήμερα από φοίνικες και παπύρους. Ένα από τα ελάχιστα μέρη της Ευρώπης που φύεται πάπυρος...
Ενας υπέροχος μύθος που είχαν επινοήσει οι αρχαίοι ημών πρόγονοι, προκειμένου να ερμηνεύσουν την ένωση των γλυκών νερών των ποταμών με τη θάλασσα...
Η μάγισσα Μουσική μας, εδώ παρούσα φυσικά, αφού από το μύθο εμπνεύστηκε το 1915 το πρώτο μέρος του έργου "Mythes, Op.30-Μύθοι-Τρία ποιήματα για βιολί και πιάνο", ο Karol Szymanowski.
Το έργο είναι τριμερές με τους μύθους του "Νάρκισσου" και του "Πάνα με τις Δρυάδες", να το ολοκληρώνουν.
Σύνθεση ιμπρεσσιονιστικού ύφους, πλούσια ηχοχρωματική παλέτα, ιδιαίτερα εκλεπτυσμένη αρμονία και το αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης μεταξύ πιάνου και βιολιού αποκαλύπτεται μαγικό!
Η μυθολογία δίνει το ερέθισμα για μουσικό προγραμματισμό! Mαγευτική η εκφραστική φύση του μύθου από τον Σιμανόφσκι, που αριστοτεχνικά τον περιγράφει με λεπτότατες αποχρώσεις και τεράστιο φάσμα λυρισμού, που πολλοί χαρακτήρισαν ως "έκσταση".
Από τα πρώτα κιόλας μέτρα το πιάνο μιμείται τη γάργαρη ροή του νερού, δημιουργώντας το μουσικό υπόβαθρο για μια από τις ωραιότερες μελωδίες του Σιμανόφσκι.
Κ. Szymanowski : "Mythes", Op.30 No.1:
La Fontaine d'Arethuse" / Julian Sitkovetsky
Σκέφτομαι πως κάποια ταξίδια σε ορισμένους προορισμούς θα πρέπει να τα κάνεις και δεύτερη ίσως και τρίτη φορά. Μία, δεν αρκεί να εστιάσεις στα σπουδαία και τα σημαντικά, που στην πορεία της ζωής έχεις ανακαλύψει μεσα από την Ιστορία, τη Μυθολογια, αλλά και -γιατί όχι- κι από τη Μουσική.
Σ'αυτο το ταξίδι, μού δοθηκε η ευκαιρία να τα αναζητήσω και μελετήσω-φωτογραφήσω ενδελεχώς.
Και τώρα, μετά την επιστροφή, μπροστά σ'ένα φωτογραφικό άλμπουμ αναπολώ, αφουγκράζομαι, ασμίζομαι...
Μήπως αυτή είναι μια στιγμή ευτυχίας; η ζωή σαν περιπλάνηση που τη "στιγμή" της ζεις και ξαναζείς κοιτώντας τις φωτογραφίες;
O Σαββατιάτικος χαιρετισμός μου έρχεται με κάτι αιθέριο, δυτικότροπο μεν, μα έχει και μια μυθολογική γεύση Μεσογείου...
Η Άρτεμις των Ρωμαίων, Ντιάνα, στοχεύει μέσω Γιορκ στην καρδιά μας, αφού πρώτα περάσει από την αρχαία Λυδία...
Πάλι το ημερολόγιο είναι ο αυτουργός...
Θα μας οδηγήσει στα βόρεια της Βρετανίας με χιονόκαιρο...
Το Γιορκ, είναι γενέτειρα του μεγάλου ζωγράφου Ουίλιαμ Έττυ, γνωστού για τις απεικονίσεις ιστορικών-μυθολογικών προσώπων και στιγμιοτύπων, καθώς και λάτρη του γυναικείου γυμνού σώματος.
Ο ανδριάντας του γεννημένου σαν σήμερα Έττυ,(10 Μάρτη 1787) κοσμεί τον περίβολο της Πινακοθήκης της πόλης της Υόρκης, όπου φιλοξενεί ανάμεσα σε άλλα και το αριστούργημά του "Candaules shews his wife ".
Το έργο είναι εμπνευσμένο από την ιστορία, που περιγράφει ο Ηρόδοτος, όπου ο βασιλιάς της Λυδίας, Κανδαύλης αρεσκόταν να επιδεικνύει κρυφά τη γυναίκα του στον υπηρέτη του Γύγη, κάθε βράδυ που εκείνη πήγαινε γυμνή στο κρεβάτι του.
Ο Γύγης βλέποντας και θαυμάζοντας τη βασίλισσα Νισία, την ερωτεύτηκε και σύναψε σχέση μαζί της.
Ο Κανδαύλης δολοφονήθηκε με τη συνέργεια της συζύγου του από τον Γύγη, που στη συνέχεια έγινε βασιλιάς της Λυδίας με σύζυγό του την πρώην σύζυγο του Κανδαύλη.
Από το θέμα εμπνέεται και ο Γενουάτης συνθέτης Cesare Pugni, που μελοποιεί όμοιου θέματος μπαλέτο σε χορογραφία Μαριούς Πετιπά με τίτλο: "Le Roi Candaule".
Σήμερα, το πιο διάσημο απόσπασμα του μπαλέτου αυτού είναι το "Pas de deux της Ντιάνας".
Η τελετή για τους γάμους του βασιλιά Γύγη με τη Νισία είναι σε εξέλιξη.
Αυλικοί και ευγενείς είναι παρόντες.
Οι ιερείς οδηγούν τους μελλόνυμφους στην ιερή τράπεζα για να δώσουν τον αιώνιο όρκο.
Όταν το ζευγάρι τοποθετεί τα χέρια του πάνω από την ιερή φλόγα, η φλόγα σβήνει και μια βροντή συνταράσσει τους παρευρισκομένους.
Όλοι θεωρούν κακό οιωνό το συμβάν και αποσύρονται.
Ο Γύγης, ξετρελλαμένος με τη Νισία, αγνοεί την προειδοποίηση, παίρνει τη βασίλισσα και προχωρά προς τους κήπους διατάσσοντας τους ιερείς να συνεχίσουν.
Τη στιγμή εκείνη εμφανίζεται η Ντιάνα-Άρτεμις που ξεκινά το χορό της με τον Ακταίωνα, αντανακλώντας το μύθο του πάθους με τα καταστροφικά αποτελέσματα μεταξύ της θεάς και του όμορφου κυνηγού, που είχε άθελά του δει την Άρτεμη γυμνή να λούζεται στην πηγή.
"Le Roi Candaule": Cesare Pugni-Marius Petipa, Bolshoi Ballet
Έπιανε να σουρουπώνει…
Το ημίφως της δύσης εκτός από μαγεία πρόσθετε κι ένα μυστήριο στην πόλη εκείνη του Βορρά με τα μεσαιωνικά κτίρια, το επιβλητικό κάστρο που δεσπόζει πάνω της, να αιωρείται σχεδόν, περήφανα τοποθετημένο στο ύψωμα, και να αιχμαλωτίζει τις καρδιές των επισκεπτών.
Κι έπειτα, το "Βασιλικό Μίλι", ένας περίφημος πλακόστρωτος δρόμος, που ενώνει το κάστρο με το παλάτι Χολυρόουντ, να οδηγεί τα βήματα κάθε μουσικόφιλου εκεί που κάποιο δειλινό του 1829 είχαν φέρει τα δικά του βήματα τον Μέντελσον…
"Στο βαθύ λυκόφως πήγαμε σήμερα στο παλάτι …
Εκεί που η Βασίλισσα Μαίρη έζησε κάποτε…έζησε κι ερωτεύθηκε…
Κισσοί και γρασίδι σ’ένα ιερό, μουχλιασμένο φιλί με την Άγια τράπεζα, τη ρημαγμένη, τη θρυμματισμένη απ’την αγριότητα του χρόνου και της παραμέλησης…
Ο τόπος που η Μαίρη στέφθηκε βασίλισσα της Σκωτίας, κάποτε, μέσα στη μοναξιά και την ερήμωση…
Tο Βασιλικό παρεκκλήσι, όπως και τότε, άσκεπο, πλήρως ερειπωμένο...
Μονάχα οι φεγγαραχτίδες έμπαιναν ανενόχλητες από την ανύπαρκτη στέγη να κρατήσουν συντροφιά στις πέτρες που αντιστέκονται στο χρόνο με το φως τους να προσπαθεί να ισορροπήσει το σκοτάδι της Ιστορίας, τη ζωή με το θάνατο, τη γέννηση με τη φθορά.
Πρώτη φορά ένοιωθα "γαλήνη να κυριεύει!"...να περιγράφει το αλάφιασμα της ψυχής από θαυμασμό και δέος...Αν αφηνόμουν θα ράγιζα...
Της μούχλας τα χρώματα, βαθυπράσινα, γραπωμένα σε μια στοίβα πεθαμένες πέτρες, που περιμένουν να τις ξυπνήσει, χωρίς αποτέλεσμα, όποτε βγαίνει ο άσπρος ήλιος...
Μια μελωδία τρυπούσε τη φαντασία του…μια υπόμνηση ότι η τέχνη ταλαντεύεται ανάμεσα στο αιώνιο και στο εφήμερο. Ακροβατεί ανάμεσα στο αναλλοίωτο και στο μεταβαλλόμενο.
Οι φεγγαραχτίδες, επισκέπτες εξ ουρανού σε ώρα μυροφόρα, είχαν φέρει τη μουσική ιδέα…
Ο γεννημένος σαν σήμερα 3 Φεβρουαρίου του 1809, Φέλιξ Μέντελσον ταξίδεψε στο Εδιμβούργο το 1829…Όταν βρέθηκε στα ερείπια του παρεκκλησιού στο Παλάτι Χολυρόουντ, κατά δήλωση του ίδιου εμπνεύστηκε τα πρώτα μέτρα της Σκωτικής Συμφωνίας του…
"Everything around is broken and moldering and the bright sky shines in.
I believe I have found today in that old chapel the beginning of my Scottish symphony",
γράφει ο ίδιος σε επιστολή στην αδερφή του…
H ερήμωση κι η εγκατάλειψη αντικατοπτρίζονται στην αργή εισαγωγή του πρώτου μέρους...
Βαρύ κείνο το δειλινό στο Εδιμβούργο, που μόνη έφτασα στις σκοτεινές κάμαρες ενός παλατιού με ανύπαρκτη στέγη, με τη μελωδία της Σκωτικής Συμφωνίας, που ηχούσε στ'αυτιά μου, παράθυρο στον ουρανό ως μόνη παρηγορία…
Mendelssohn:"Symphony No. 3, Scottish"
Andante con moto- Allegro un poco agitato, διευθύνει ο Franz Konwitschny
Mια υπέροχα διάφανη προσέγγιση του γερμανού μάστορα του πόντιουμ, που δυστυχώς σπάνια ακούμε σήμερα, μιας και ξεχάστηκε γρήγορα, κυριευμένος από το πάθος του αλκοολισμού...
Περίπατος στον πεζόδρομο Καμεργκέρσκι της Μόσχας...
Ένας δρόμος με πολλά γουστόζικα καφέ στο κέντρο της ρωσικής πρωτεύουσας και διόροφα κτίσματα, κάπως αυστηρά, που όμως ανασύρουν ευγένεια και λεπτή αισθητική.
Μια elegant style εκλεπτυσμένη λιτότητα.
Λίγο πριν την κεντρική λεωφόρο ένα κτίριο με πολύμετρη πρόσοψη διεκδικεί την προσοχή μας λόγω ημέρας...
Τα παράθυρα με το πορφυρό κάσωμα στοιχισμένα πειθαρχικά, κι επίσης στοιχισμένα αχνοφέγγουν τον σοβά του τα κρεμαστά, λιτά φαναράκια.
Είναι το Θέατρο Τέχνης της Μόσχας, που έχει το όνομα του γεννημένου σαν σήμερα 29 Γενάρη του 1860 μεγάλου δραματουργού:
«Άντον Τσέχωφ».
Το Θέατρο άνοιξε τις πύλες του το 1898 με έργα Σαίξπηρ, Τολστόι, χωρίς όμως ιδιαίτερη επιτυχία...
Στο τέλος της πρώτης χρονιάς λειτουργίας του ανέβηκε ο «Γλάρος» του Τσέχωφ με πρωταγωνίστρια την σύζυγο του συγγραφέα Όλγα Κνίπερ, που γνώρισε θριαμβευτική υποδοχή!
Από τότε, το έμβλημα του Θεάτρου έγινε ένας γλάρος, που ανάγλυφα φτερουγίζει μόνιμα στην πρόσοψη του κτιρίου και λίγο κάτω από την κεραμοσκεπή του.
« Είμαι γλάρος… Όχι, άλλο ήθελα να πω… Είμαι ηθοποιός…είμαι καλλιτέχνις…»,
θα γράψει ο Τσέχωφ…
Οι πόρτες εισόδου του Μοσχοβίτικου Θεάτρου Τέχνης, δυο...
Πάνω από τη μία τραβά την προσοχή ένα ιδιαίτερο γλυπτό. Απ΄την πέτρινη ανάγλυφη μάζα ξεχωρίζεις ένα ανθρώπινο κεφάλι, που αγωνίζεται να ξεφύγει από την ορμή ενός τεράστιου κύματος που τον κυνηγά…
«Ο κολυμβητής και το κύμα», όπως τιτλοφορείται το ιδιαίτερο γλυπτό της πρόσοψης του Θεάτρου Τέχνης είναι έργο της Άννας Γκολούμπκινα, εμπνευσμένο από τον Τσεχωφικό Γλάρο.
Ένα μνημειώδες ανάγλυφο γλυπτό φιλοτεχνημένο το 1900 περίπου, που εκφράζει με τόλμη τη διάθεση της εποχής απέναντι στην Τέχνη…τις καινοτόμες, πρωτοποριακές ιδέες για το Θέατρο και τον απελευθερωμένο καλλιτέχνη, που πασχίζει να πείσει και να καθιερωθεί.
Η καλλιτέχνις δίνει έμφαση στην εκφραστικότητα του κολυμβητή και απεικονίζει σμιλεύοντας το υλικό της την αδυσώπητη μάχη του με τις δυνάμεις της φύσης και της ψυχής του.
«Είσαι νοτιάς κι εγώ πουλί χαμένο
εκεί που θέλεις με πηγαίνεις, με πετάς.
Είσαι βοριάς παγώνεις τα φτερά μου
κι ύστερα μ' ένα φιλί ψηλά με πας…»,
θα γράψει η Αρλέτα και θα μελοποιήσει η Καραΐνδρου για τις ανάγκες του «Γλάρου», που θα ανέβει από το Εθνικό Θέατρο το 1988.
Ανάγκη να βρίσκονται οι ψυχές, ν’ανταμώνουν κάτω από τις ίδιες αγάπες που τους δίνουν ώθηση για πέταγμα…Πατήματα σε βελούδινες νότες με μοναδικό κριτήριο το συναίσθημα ανοίγουν φτερά και αιωρούνται στο ελαφρύ ανεμάκι της Τέχνης…
Αρκούν τα φτερά του γλάρου για να φτάσουν ως τον ουρανό όσα κοιμούνται στην ψυχή μας μέσα;…
Αχ, Τέχνη μου, μάγισσα εσύ κι εγώ ακόλουθός σου..Χωρίς εσένα δεν ξέρω να ζω...
«Είμαι ένας γλάρος. Όχι, δεν είν’ αυτό… Θυμάσαι που σκότωσες κάποτε ένα γλάρο;
Ένας άνθρωπος πέρασε κατά τύχη, τον είδε, και μη έχοντας τίποτα άλλο να κάνει τον κατάστρεψε…»,
θα γράψει ο Τσέχωφ…
Ο Τρέπλεφ σκότωσε το πουλί, φίλοι μου, όπως θα γνωρίζετε...Ο Τριγκόριν σκοτώνει την ψυχή της Νίνα...
Δυνατή όμως παραμένει η αγάπη, όπως και η αφοσίωση στην Τέχνη...
Σαφείς οι αναφορές...με τους υπαινιγμούς του Τσέχωφ να μη σ' αφήνουν να περιοριστείς στο φαίνεσθαι.
Το ίδιο πετυχαίνει, πέρα από την θεατρική ερμηνεία της Μποφίλιου, κι ο λεκτικός συμβολισμός του Γερ. Ευαγγελάτου:
«...ήταν τα μάτια της υγρά σαν το νερό στη λίμνη
και μέσα τους επέπλεαν λευκά πουλιά νεκρά,
αυτά που ήταν να γίνει
Γιατί μπορεί το θέατρο να γίνει και ζωή
μπορεί να είναι και ζωή...»
«…πάντα γελούσε με τα όνειρά μου, ώσπου έπαψα κι εγώ να πιστεύω, έχασα το θάρρος μου…
[…]
…έπαιζα κουτά...Δεν ήξερα τι να κάνω τα χέρια μου, δεν ήξερα να σταθώ στη σκηνή,
δεν μπορούσα να κανονίσω τη φωνή μου…
[…] Τώρα πια δεν είμ’ έτσι. Τώρα παίζω με πάθος, μ’ ενθουσιασμό, μεθώ πάνω στη σκηνή,
νιώθω πως η ψυχή μου γίνεται κάθε μέρα πιο δυνατή!
Τώρα ξέρω πως κείνο που αξίζει δεν είναι η φήμη, δεν είναι η δόξα, μήτε εκείνα που ονειρευόμαστε, αλλά το να μάθεις πώς να κάνεις υπομονή…
Να μάθεις να σηκώνεις το σταυρό σου και να ’χεις πίστη...
Κι όταν σκέφτομαι την τέχνη μου, την αποστολή μου, δε φοβάμαι τη ζωή...»
Αλήθεια, πόσες φορές αυτό το πέταγμα του γλάρου μας γλυτώνει από την τρέλα των καιρών μας…Παντιέρα ας γίνει το πέταγμά του, με ελεύθερη την καρδιά και το νου να φτερουγίζουν μ' αφοσίωση γύρω από κάθε τι που αγαπάμε και μάς εκφράζει!
Κι αν ξεροβόρια κι αστραπές κάποιες στιγμές εναντιώνονται στο πέταγμά μας, μην ξεχνάμε πως «έχει τιμή το πέταγμα με κόντρα τον καιρό…»
Το σαραβαλάκι σεβρολέτ ταξί μάς άφησε έξω από τον παλιό Σταθμό-είσοδο από τη θάλασσα στην Παλιά Πόλη της Αβάνας από την γραφική πλατεία του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης...
Παρότι σε πρώτο πλάνο βρίσκεται το μεγάλο μαρμάρινο συντριβάνι των Λεόντων, το βλέμμα μου στράφηκε στο βάθος.
Σα μαγνήτης, το έλκυε μια αόρατη δύναμη.
Μια φιγούρα, που μού φάνηκε γνώριμη, καθόταν στο παγκάκι…
Μια φιγούρα που όσο την πλησίαζα, τόσο η χαρά πολλαπλασιαζόταν, προκαλώντας ακατάπαυστο φτερούγισμα.
Ούτε που φανταζόμουν πως θα τον συναντούσα στην Κούβα της μακρινής Καραϊβικής…
Φρειδερίκος Σοπέν!
Ναι, ο χαϊδεμένος μου πολωνός συνθέτης καθόταν στο παγκάκι της πλατείας και καθήλωνε με τη γλυκιά, ευγενική φυσιογνωμία του όποιον τον παρατηρούσε…αποπνέοντας μια, αριστοκρατικού τύπου, αίσθηση άνεσης και κομψότητας.
Ρωτώντας λένε, πάς στην πόλη, κι έτσι ρωτώντας τους ντόπιους έμαθα και γω πως το γλυπτό στήθηκε εκεί το 2010 για τα 200 χρόνια από τη γέννηση του συνθέτη από την πολωνική πρεσβεία και τα μέλη της.
Έκατσα δίπλα του...
Άγγιξα τα μαγικά χέρια του...
Τού απευθυνόμουν με την εσωτερική μου φωνή σ'ένα κώδικα επικοινωνίας μυστικό, που οι δυο μας με τα χρόνια έχουμε επινοήσει...
Μού φαινόταν παράξενο που τον συνάντησα σε αυτό το μέρος του πλανήτη...
Τα λεπτά που τού αφιέρωσα κοιτώντας τον ίσα στα μάτια, και παρότι εκείνος δεν άλλαξε διόλου το χαμηλωμένο βλέμμα του, μού είχαν λύσει κάθε απορία...
Ο Σοπέν φυσικά δεν έζησε , ούτε πήγε ποτέ στην Κούβα.
Όμως, σκέφτομαι ότι θα μπορούσε εύκολα να συνδεθεί με τα συναισθήματα εθνικής περηφάνειας που βιώνουν σήμερα κι οι Κουβανοί για τη χώρα τους.
Όπως η Κούβα κατακτήθηκε από τους Ισπανούς, έτσι κάποτε στα χρόνια του Σοπέν κι η Πολωνία προσαρτήθηκε στη Ρωσία, με τον ευαίσθητο Σοπέν να συνθέτει Μαζούρκες και Πολωνέζες προκειμένου να τονώσει το ηθικό των συμπατριωτών του.
Ήταν ο δικός του αγώνας κατά του κατακτητή, η φωνή της ψυχής του που διατυμπάνιζε την αντίθεσή του σε κάθε μορφή βίας και εξαναγκασμού.
Ο Σοπέν μπορεί να ζούσε στο Παρίσι, όμως δεν έπαψε ποτέ να εκπροσωπεί τη βαθύτερη ψυχή της πατρίδας του και να εκφράζει μέσα από τη μουσική του τα πάθη και τις αγωνίες του μαστιζόμενου τότε πολωνικού έθνους.
Το γλυπτό της Πλατείας με τα αποκαλυπτήριά του αποτέλεσε μέρος εορταστικών εκδηλώσεων για το παγκόσμιο «Έτος Σοπέν-2010» , που περιλάμβαναν και πλήθος συναυλιών, ανάμεσά τους και ρεσιτάλ πιάνου με τον διεθνώς αναγνωρισμένο κουβανό Frank Fernandez(γνωστό ως ο άνθρωπος που τον άγγιξε ο Θεός), που τον ακούμε να ερμηνεύει ένα από τα τελευταία έργα του Σοπέν, την «Grande polonaise brillant», αφιερωμένο στην βαρώνη D'Este.
Έργο πολύ δεξιοτεχνικό και απαιτητικό, ανυπέρβλητης μελωδικής ομορφιάς, λεπτών ηχητικών αποχρώσεων, λιτής ευσύνοπτης έκφρασης, χωρίς μεγαλοσχημία κι εντυπωσιασμούς.
Έχει χαρακτηριστεί ως «πυροτέχνημα με θαυμάσια περάσματα και τολμηρές φράσεις», …ως «εκπληκτικό παιχνίδισμα λάμψεων, φώτων και χρωμάτων» …ως «έργο το οποίο ξεχειλίζει από τη μεγαλοπρέπεια των ηχητικών μοτίβων».
Frank Fernández: «CHOPIN: Grande polonaise brillant»
Kαθώς μπαίνεις από τη νότια πλευρά στο Σέντραλ Παρκ της Ν.Υόρκης για να φτάσεις στην "Κρήνη της Βηθεσδά" θα πρέπει να περάσεις έναν μακρύ διάδρομο, με το περπάτημα να ξεπερνά τη μισή ώρα...
Ακούγεται υπερβολικό, μα το πάρκο είναι τεράστιο...
Όμως η διαδρομή δεν είναι καθόλου κουραστική και μονότονη...
Ίσα ίσα, αν βηματίζεις μάλιστα αργά, απολαμβάνεις τη φύση και συγχρόνως θαυμάζεις μια σειρά από περίτεχνα αγάλματα και προτομές λογοτεχνών που είναι σκορπισμένες στα δεξιά κι αριστερά του μονοπατιού, που γι'αυτό έχει το όνομα: "Λογοτεχνικό μονοπάτι".
Στην αρχή του δεσπόζει ο λίθινος Κολόμβος κι ακολουθούν,
Σαίξπηρ, Σίλλερ, Σκοτ, Μπερνς, κλπ...
Στο τέλος του δρόμου ένα ξέφωτο αποκαλύπτει το θαυμάσιο υπαίθριο Music Hall, όπου τις καλοκαιρινές μέρες στήνονται συναυλίες κλασικής και όχι μόνο, μουσικής...
Ακριβώς εδώ "παρακολουθεί" με το άγρυπνο βλέμμα του κάθε μουσικό δρώμενο για να κριτικάρει και να σχολιάζει ο "κορυφαίος των κορυφαίων", Μπετόβεν...
Η γλυπτή προτομή του παραγγέλθηκε και στήθηκε εκεί με χρήματα του φιλογερμανικού συνδέσμου για να τιμηθεί ο μεγάλος μουσουργός στα πλαίσια των 100 χρόνων από τη γέννησή του.
Ο γλύπτης σμίλεψε τον Μπετόβεν με τα μαλλιά ατημέλητα να ανεμίζουν στ' αγέρι και μια εκφραστική ένταση που αντικατοπτρίζει τη μουσική του μεγαλοσύνη.
Στη βάση του ψηλού, γκρίζου, γρανιτένιου βάθρου τοποθέτησε μια χάλκινη αλληγορική φιγούρα που κρατά λύρα, προσωποποιώντας το "Πνεύμα της Μουσικής".
Ο μέγιστος συνθέτης που γεννήθηκε μάλλον σαν σήμερα 16 Δεκέμβρη του 1770 , δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις...
Περιορίζομαι στο να θυμίσω πως πολλοί τον χαρακτήρισαν σαν "λέοντα άγριο και δυναμικό, που παρασύρει τα πάντα με τη ρύμη του!!!"
Μπορεί να έκανε κρύο εκείνη τη μέρα στο Σέντραλ Παρκ, όμως η αίσθηση ήταν υπέροχη...
Πανύψηλα δέντρα υψώνονταν επιβλητικά και στα γυμνά κλαδιά τους κούρνιαζαν να ξεκουραστούν
λογής φτερωτές υπάρξεις και να διαλαλήσουν με το κελαηδητό τους πως η φύση με τα κάλλη της είναι η τέχνη του Θεού.
Πλησίασα να χαϊδέψω το γρανιτένιο μνημείο...
Τα πουλιά εγκωμίαζαν τη φύση και την ελευθερία που τους προσφέρεται με το πέταγμά τους...
Ήταν η στιγμή που άκουσα στ'αυτιά μου το μοτίβο από την 6η Μπετοβενική Συμφωνία...την "Ποιμενική" του, που υψώνεται ως ύμνος στη φύση και τα στοιχεία της, τον ήλιο, τον άνεμο, τα δέντρα, τη γη.
"Αγαπώ τα δέντρα περισσότερο από τους ανθρώπους. Τα δάση, οι βράχοι σου δίνουν την απάντηση που περιμένεις", έλεγε ο Μπετόβεν, γνωστός φυσιολάτρης...
Τού άρεσε να περιπλανιέται μόνος στη γαλήνη και την ηρεμία, εκεί, όπου δεν ήταν υποχρεωμένος να συνομιλεί με άλλους ανθρώπους, ιδιαίτερα την εποχή που έχανε την ακοή του κι ένιωθε τόσο άσχημα.
Από τα πιο εμπνευσμένα μέρη της συμφωνίας, το δεύτερο, Andante molto mosso, που έχει και τον υπότιτλο: "Στο Ρυάκι".
Η μελωδία του υποβάλλει την ευγενική ροή του νερού, μέσω της μελωδικής γραμμής που ακολουθούν τα τσέλα και τα βιολιά, ενώ προς το τέλος του ο συνθέτης χρησιμοποιώντας ξύλινα πνευστά, εισάγει κελαϊδίσματα πουλιών...
Το αηδόνι με το φλάουτο, το ορτύκι με το όμποε ή τον κούκο με το κλαρινέτο...
Προτείνω να κλείσετε τα μάτια, αν και το Μπετοβενικό όνειρο μπορεί κάποιος να το βιώσει και με τα μάτια ανοιχτά...
Την ορχήστρα οδηγεί ο μεγάλος ούγγρος πιανίστας και μαέστρος, Zoltán Kocsis, που τον περασμένο μήνα έκλεισε ένας χρόνος από τον πρόωρο θάνατό του.
Απ' αυτά τα αντικείμενα -και πολύ χαϊδεμένα μου- είναι κάποιες πορσελάνινες δεσποσύνες από το Μπαθ της Βρετανίας.
Τα λεπτά τους πρόσωπα ζωγραφισμένα στο χέρι και προσωπικά μέ είχε εντυπωσιάσει η λεπτοδουλεμένη ενσωμάτωση της δαντέλας των φορεμάτων στην πορσελάνη... 
