«Ποπ-αρτ Αφροδίτες»

"Balloon Venus", Jeff Koons

Μ'αρέσει να χάνομαι στους απέραντους κόσμους της Τέχνης κι όποτε πέσει στα χέρια μου κάποια σχετική φυλλάδα με θέματα εικαστικά, δεν χάνω την ευκαιρία της μελέτης της.
Φυσικά, το ότι λατρεύω τα κλασικά θέματα, δε σημαίνει πως προσπερνώ ο,τιδήποτε εκκεντρικό, ιδιαίτερο, περίεργο κι ασυνήθιστο…
Κι ούτε είναι περιφρονητική ή ειρωνική η διάθεσή μου απέναντι στην μοντέρνα οπτική του καλλιτέχνη…
Ίσα –ίσα, το αντίθετο!
Μια μοντέρνα καλλιτεχνική δημιουργία, που παντρεύει την ιδιαίτερη έκφραση ενός σύγχρονου καλλιτέχνη με τον αρχαίο κόσμο, δίνει αφορμή γι’αυτή την εισαγωγή μου.

Ο Jeff Koons, ένας από τους πιο διάσημους Αμερικανούς σύγχρονους καλλιτέχνες αναμειγνύει τις προσωπικές του ανησυχίες με σύγχρονες μεθόδους τέχνης και δίνει τη δική του μοναδική εικονογραφία.
Η «Balloon Venus» του, εμπνέεται από ένα μικροσκοπικό Παλαιολιθικό ειδώλιο, που ο καλλιτέχνης προσαρμόζει στη μνημειακή γλυπτική του προτείνοντας, θα έλεγα, ένα νέο είδος ειδώλου…μια σύγχρονη θεά του έρωτα, με τη ματιά του ν’  αγκαλιάζει στοχαστικά την πληθωρικότητα και τις καμπύλες της…

-«Απεικόνιση της μαζικής κουλτούρας», ίσως σκεφτεί κάποιος…
-«Έμπνευση που ξεπερνά τα  όρια του κιτς», κάποιος άλλος…

Μη βιαστείτε να προβείτε σε κάθε είδους συμπεράσματα…
Αλλά και να το κάνετε, το αυτάκι του Τζεφ Κουνς να’στε σίγουροι πως δεν θα ιδρώσει! Αρνείται κατηγορηματικά την έννοια της κριτικής στην Τέχνη, και σε κάθε ευκαιρία προτάσσει πως «τα έργα του αγγίζουν όλον τον κόσμο»!

Άλλοι μιλούν για Τέχνη κι άλλοι για απάτη…
Άλλοι εξοργίζονται από την απληστία του μυαλού του κι άλλοι μαγεύονται από την ιδιοφυΐα του.
Οι πιο πολλοί τον αποκηρύττουν, τού γυρνούν την πλάτη, τον χλευάζουν με πάθος!
Υπάρχουν όμως κι άλλοι, που τον αποθεώνουν και τον χρίζουν σούπερ σταρ!
Διαλέξτε με ποιους θα ταχθείτε!

Αν πάραυτα επιμένετε στην  σκληρή, συντηρητική κριτική σας, ένα θα σας πω:
Αυτή η απαστράπτουσα και σε ροζουλί απόχρωση φουσκωμένη μορφή είναι αποκύημα της ομολογουμένως ανεξέλεγκτης φαντασίας του καλλιτέχνη, ερέθισμα που δόθηκε από ένα εμβληματικό άγαλμα στην ιστορία της τέχνης, την «Αφροδίτη του Willendorf».

Ένα σπουδαίο έκθεμα από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Βιέννης!
Πρόκειται για αγαλματίδιο της Παλαιολιθικής Περιόδου, που παριστά γυναίκα και βρέθηκε στο χωριό Willendorf της Αυστρίας.

Το αγαλματίδιο, που έχει ύψος μόλις 11 εκατοστών, είναι κατασκευασμένο από ασβεστόλιθο,  βαμμένο με ώχρα, και οι αρχαιολόγοι υποστηρίζουν πως συνδέεται με την εγκυμοσύνη, καθώς τονίζονται  κάποια, σχετικά μ’αυτό, σημεία του σώματος, όπως η κοιλιά, το στήθος ή οι μηροί.

Δεν έχει πρόσωπο, και το κεφάλι δένεται με ζωνάρια κυκλικά, πιθανόν είδος κόμμωσης.
Πιστεύεται ότι απεικονίζει κάποια θεότητα της γονιμότητας.

Επειδή γυναικεία αγαλματίδια με τέτοια χαρακτηριστικά, είναι γνωστά ως ειδώλια της Αφροδίτης, έτσι και το συγκεκριμένο ονομάστηκε «Αφροδίτη του Βίλλεντορφ».


Ξαναρίχνω τη ματιά μου στο ειδώλιο του Κουνς…
-«Παρωδία αρχαιότητος»;…σκέφτομαι…
-«Ιεροσυλία» ;…
-«Σφαγιασμός της κυρίαρχης αισθητικής»;.. Κι αυτό όμως, δεν είναι τέχνη;

Θέλω να βρω δικαιολογία. Γι’αυτό και βιάζομαι  ν’απαντήσω…
Μπορεί η αισθητική του να’ναι μακράν της δικής μου, των στερεοτύπων και της ρομαντικής αντίληψής μου περί τέχνης, όμως όχι!
Δεν είμαι εγώ αυτή που θα θα θέσει συρματόπλεγμα στον «διαφορετικό» αναζητητή καλλιτέχνη.
Και στην τελική, η Αφροδίτη (είτε παλαιολιθική, είτε balloοn), σφραγίζει την ύπαρξη μιας συνεχούς ροής της ίδιας ιδέας…
Την άρρηκτη σχέση του σήμερα με το χτες.
Ετσι λοιπόν, προσπερνώ!Δεν θέλω ν’ανήκω στους πουριτανούς.
Η Τέχνη θέλει πρωτοπόρους, καινοτόμους και  τολμηρούς!
Κι ο κόσμος του Κουνς με το χρώμα, τη γυαλάδα, το πλεξιγκλάς ή το ατσάλι, τις προκλήσεις, τα υπονοούμενα, τα ίχνη αστειότητος και καυστικότητας στις δημιουργίες του, είναι μοναδικός.

Είναι ο εντυπωσιακός κόσμος της ποπ-αρτ, που στοχεύει να μηδενίσει τη διάκριση ανάμεσα στις έννοιες της εμπορικής και υψηλής τέχνης, αδιαφορώντας για ο,τιδήποτε δυσνόητο και δυσεξήγητο, προϊόν μιας "ελιτίστικης" διάθεσης.

Στα πλαίσια αυτής της φιλοσοφίας κινήθηκε και μια άλλη "Αφροδίτη" της οποίας ο Κουνς ανέλαβε να σχεδιάσει το εξώφυλλο.

Το άλμπουμ "Artpop" της Lady Gaga, που το εικαστικό μέρος του φέρει την υπογραφή του Τζεφ Κουνς, παρουσιάζει τη νεαρή καλλιτέχνιδα στο κέντρο, κρατώντας ανάμεσα στα πόδια της μια μπλε, γυαλιστερή, μεταλλική μπάλα, που μάλλον αντικατοπτρίζει τον αστραφτερό κόσμο της σόου μπιζ και στο φόντο να διακρίνεται μέσα από  τριγωνικές λωρίδες, η διάσημη "Αφροδίτη" του Μποτιτσέλι, σε μια ιχνηλάτιση της γυναικείας φύσης, της συνέχειας της ζωής, της διαρκούς ενέργειας, της απόλαυσης, της αισθητικής, της ομορφιάς...

Ο Κουνς πιο τολμηρός από ποτέ, απελευθερώνει την...τρελή ιλαρότητα!

Lady Gaga: "Venus"

Το άρθρο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

"Με έμπνευση το φρενοκλόπο Έρωτα του Ερμιτάζ"

Aχ, ο  Έρωτας, ο θεός της αγάπης, αυτή η πολυποίκιλη προσωπικότητα ...

Η σημερινή γιορτή του φτερωτού αγίου, μου’ φεραν στο νου ένα γλυπτό, πραγματικό αριστοτέχνημα, που θαύμασα το περασμένο καλοκαίρι  στο Μουσείο Ερμιτάζ, στην Αγία Πετρούπολη!!

Ένα δημιούργημα που προξενεί έντονο θαυμασμό σ' όποιον το αντικρύζει...

"Ο Έρως βγάζοντας το αγκάθι από το πόδι της Αφροδίτης"  

(Pietro Tenerani)

"Εν αρχή ην το Χάος" κατά τον Ησίοδο.

Ο Έρωτας θεωρείται ως ένας θεός που γεννήθηκε την ίδια εποχή με τη Γη βγαίνοντας απευθείας από το αρχικό Χάος. Τρία στοιχεία συνυπάρχουν, το Χάος, η Γαία και ο Έρωτας.

Ο Έρωτας δε γεννά, αλλά ενθαρρύνει και διευκολύνει τη γέννηση και τη δημιουργία.

Στις Θεσπιές λατρευόταν με τη μορφή μιας ακατέργαστης πέτρας.

Ή ακόμη ο Έρωτας γεννιέται από το αρχέγονο Αυγό, αυτό το Αυγό που γέννησε η Νύκτα και του οποίου τα δύο μισά χωρισμένα σχηματίζουν τη Γη και το κάλυμμά της, τον Ουρανό.

Ο Έρωτας όμως, παραμένει πάντοτε μία κυρίαρχη δύναμη του Κόσμου.

Το θέμα αυτό το εκμεταλλεύτηκαν συγγραφείς , φιλόσοφοι και ποιητές.

Στο Συμπόσιο του Πλάτωνα, δια στόματος Διοτίμας ο Έρωτας είναι ένας «δαίμονας», μεσολαβητής ανάμεσα στους θεούς και τους ανθρώπους. 

Γεννήθηκε από την ένωση του Πόρου και της Πενίας, μέσα στον κήπο των θεών, έπειτα από ένα μεγάλο δείπνο, στο οποίο είχαν προσκληθεί όλες οι θεότητες. 

Σ' αυτή του την καταγωγή οφείλει μερικά ιδιάζοντα χαρακτηριστικά: στην αναζήτηση πάντοτε του αντικειμένου του ως Πενία ξέρει πάντοτε να επινοεί έναν τρόπο, για να φτάσει στο σκοπό του ως Πόρος. 

Ο Έρωτας είναι μια δύναμη διαρκώς ανικανοποίητη και ανήσυχη.

"Κι η πεθυμιά του έρωτα σφίγγοντας τη καρδιά

σα σύννεφο πελώριο μου τύλιξε τα μάτια

κι έκλεψεν απ’ τα στήθια μου τη πιο γλυκιά πνοή. "

 (Αρχίλοχος-Ερωτικό ποίημα, 690 π.Χ.)

Οι μυθογράφοι, όπως διακρίνουν διάφορες Αφροδίτες, έτσι διακρίνουν και περισσότερους Έρωτες.

Τον θέλουν γιο της Ειλείθυιας ή της Ίριδας ή του Ερμή και της χθόνιας Άρτεμης ή, του Ηρακλή και της ουράνιας Αφροδίτης.

Ένας άλλος Έρωτας, που ονομάστηκε Αντέρως (Αντίθετος Έρως), είχε γεννηθεί από τον Άρη και την Αφροδίτη, την κόρη του Δία και της Διώνης...ένα τρίτος Έρωτας ήταν ο γιος του Ερμή και της Άρτεμης, κόρης του Δία και της Περσεφόνης, και αυτός είναι ειδικά ο φτερωτός θεός, ο οικείος των ποιητών και των γλυπτών.

Η Σαπφώ,τυραννισμένη από τον έρωτα της γράφει...:

"Σαν άνεμος μου τίναξε ο έρωτας τη σκέψη,

σαν άνεμος που σε βουνό βελανιδιές λυγάει.

Ήρθες, καλά που έκανες, που τόσο σε ζητούσα,

δρόσισες την ψυχούλα μου, που έκαιγε ο πόθος..."

Σιγά-σιγά κάτω από την επίδραση των ποιητών ο θεός Έρωτας πήρε την παραδοσιακή του φυσιογνωμία. 

Τον παρουσιάζουν σαν ένα παιδί συχνά φτερωτό, που του αρέσει να φέρνει την ταραχή στις καρδιές. Ή τις πυρπολεί με το δαυλό του ή τις πληγώνει με τα βέλη του.

Ο Έρωτας εμφανιζόταν σε πολλές αναπαραστάσεις, κυρίως με τη μορφή που τον παρουσίασαν αργότερα και οι Ρωμαίοι, ως φτερωτό μωρό με βέλη στα χέρια.

Σύμφωνα πάλι με το μύθο, ο Έρως έχει δυο ειδών βέλη: τα χρυσά με φτερά περιστεριών και άλλα με φτερά κουκουβάγιας.

Τα βέλη με τα φτερά των περιστεριών είναι αυτά που έριχνε στις καρδιές των θνητών και αθανάτων, ώστε να διεγείρει τα ερωτικά συναισθήματα.Σημαδεύει και με φόρα αφήνει την αιχμηρή σαΐτα του...

"Ο δαμαστής ο Έρωτας

κι η πορφυρή Αφροδίτη,

μαζί σου παίζουν βασιλιά

κι οι μαυρομάτες Νύμφες.

Σε σένα που συχνά γυρνάς

στις πιο ψηλές βουνοκορφές,

ευλαβικά προσπέφτω.

Την προσευχή μου εισάκουσε

κι έλα κοντά σε μένα,

για να γενεί ό,τι ζητώ..."

 (Ανακρέων-Ερωτικό ποίημα,  550π.Χ.)

Οι επεμβάσεις του είναι αναρίθμητες. 

Επιτίθεται εναντίον του Ηρακλή, του Απόλλωνα, που τον είχε κοροϊδέψει ως τοξότη, εναντίον του ίδιου του Δία, της μητέρας του και φυσικά στους ανθρώπους.

Αγαπημένο θέμα των καλλιτεχνών, κάτω από το φαινομενικά αθώο παιδί μαντεύουμε τον ισχυρό φρενοκλόπο θεό, που μπορεί ανάλογα με τη φαντασία του, να προξενήσει φριχτές πληγές...κι ας τον βλέπουμε στο γλυπτό του Τενεράνι να προσπαθεί να απαλύνει τον πόνο από την Αφροδίτη βγαζοντά της απ'τη φτέρνα το οδυνηρό αγκαθάκι  ο τοξαλκής, χρυσομάλλης άγγελος...

Αυτός, περιμένει εκεί ...να μας δει να βουτάμε στη δική του θάλασσα, την κοκκινοβαμμένη...

Αυτός φρενοκλόπος, πόσους στο πέρασμά του γεννάει στεναγμούς!!!

"Έρωτες υπέρ μεν άγαν

ελθόντες ουκ ευδοξίαν

ούδ' αρετάν παρέδωκαν

ανδράσιν...

Έρωτα εσύ, με περισσή

όταν λαβώνεις δύναμη...

μηδ’ όνομα καλό από σε

μηδ’ αρετή μπορεί να βγει..."

Τρομερός λαβωματής, αυτός ο έρωτας!

Πόσο όμορφα ο χορός εξυμνεί αυτή τη δύναμη του γιου της Αφροδίτης, στο β'  στάσιμο στη Μήδεια του Ευριπίδη!

Ξεχωριστά και απερίγραπτα έχει μελοποιηθεί από τον Μάνο Χατζιδάκι στο "Μεγάλο Ερωτικό" με κείνη την καταιγιστική αλλαγή του ύφους και της ρυθμικής αγωγής, που απ'το ελεγειακό, αργό και θλιμμένο αντάτζιο μετουσιώνεται σε μεγαλοπρεπές, ζωντανό και γεμάτο δύναμη λαϊκό ζεϊμπέκικο...

Ευγενής και γλυκός ο Ψαριανός, αυθεντικός και με υγρασία στη φωνή συντελεί στο Χατζιδακικό "θαύμα", που φτιάχνει ένα ερωτικό τραγούδι που αγγίζει από τον πιο λαϊκό που λειτουργεί με το συναίσθημα άνθρωπο, μέχρι εκείνον,  που αναζητά τη διανόηση ακόμα και στην ακρόαση...

ΠΗΓΕΣ : "Λεξικό της ελληνικής και ρωμαϊκής μυθολογίας" Grimal, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ," Music and Musicians in Ancient Greece" Anderson, Univescity of Cambridge

«Ρινάλντο και Αρμίντα», Hayez και Sarti

                      «Rinaldo e Armida», Francesco Hayez-Accademia of Venice 

Είναι τελικά μεγαλόπρεπη…κι η πιο ιδανική!
Γιατί μας  ανυψώνει, μας τοποθετεί κάπως ψηλότερα απ’όλες τις μικρόψυχες αντιπαλότητες, απ’όλες τις οδυνηρές ρήξεις, τις γελοίες αναμετρήσεις, τις αντιθετικότητες και τα ξεσπαθώματα της σύγχρονης καθημερινότητάς μας.

Χωρίς τέχνη η ζωή θα ήταν ακατανόητη, άσχημη κι ανυπόφορη, δε νομίζετε, φίλοι μου;

Τα πάντα ρει…περνούν και φεύγουν, η Τέχνη μένει μοναχά κι όλα εκείνα τα συναισθήματα που δημιουργούν την πλήρωσή σου, το άπαν σου!
Τα πάντα περνούν και φεύγουν.
Η τέχνη όμως, αθάνατη….μια διαρκής παρουσία…αέναη στο ατέρμονο σύμπαν!
Διαρκής…αιώνια…
Παρήγορη σκέψη, ανακουφιστική κι ελπιδοφόρα…

Η καληνύχτα μου έρχεται με έναν ιταλό ζωγράφο της ρομαντικής περιόδου, που οι εικαστικές συνθέσεις του ξεχωρίζουν για τα μυθολογικά και ιστορικά, κυρίως, θέματα.

Ο Φραντσέσκο Χάγιεζ γεννήθηκε σαν σήμερα 10 Φεβρουαρίου 19791.
Eπίσης μεγάλη αδυναμία φαίνεται να είχε στις ερωτικές σκηνές, που αναδύουν μεθυστικό ερωτισμό και αισθησιακή αύρα.

Το έργο του «Ρινάλντο και Αρμίντα»  εμπνέεται από την ηρωίδα του έργου του Τορκουάτο Τάσσο «Απελευθερωμένη Ιερουσαλήμ», τη μάγισσα, Σαρακηνή Αρμίδα, που αποπλανά τον ιππότη, σταυροφόρο Ρινάλντο και τον παρασύρει στους περίφημους κήπους της, συνώνυμοι των κήπων της ηδονής.

Είναι έργο του 1814 και ολοκληρώθηκε μετά από κάποιες διορθώσεις, που πρότεινε στον Χάγιεζ ο Κανόβα, ο οποίος ήταν θαυμαστής του!
Το εικαστικό τιμήθηκε με πολλά βραβεία, ανάμεσά τους και το ύψιστο «Unita gratificazione» της Γαληνοτάτης Βενετίας.

Το θέμα της Αρμίδας και του Ρινάρδου έχει εμπνεύσει αριστουργήματα μουσικών έργων (Χαίντελ, Λουλυ, Μοντεβέρντι, Γκλουκ, Χάυντν, Ροσίνι κλπ), όμως απόψε προτείνω να απολαύσουμε μια διάσημη άρια  από το ομώνυμο δίπρακτο μουσικό δράμα του ιταλού Giuseppe Sarti, από τη Φαέντσα, στο έργο του οποίου είχε αδυναμία η Αικατερίνη η Μεγάλη της Ρωσίας και μάλιστα διετέλεσε αρχιμουσικός στην Αυλή της για κάποια χρόνια.

Η όπερα του Sarti εγκαινίασε και την Αίθουσα Μουσικής και Θεάτρου στο Ερμιτάζ της Αγίας Πετρούπολης με τεράστια επιτυχία!

Επίσης, έχει καταγραφεί πως κάθε χορωδός αμείφθηκε με 10 ρούβλια (υψηλότατο ποσό για την εποχή) ενώ σε κάθε σολίστα, πλην της αμοιβής, προσφέρθηκε κι ένα ακριβό κόσμημα με πολύτιμους λίθους!
Η αυτοκράτειρα Αικατερίνη πλήρως ικανοποιημένη από την απόδοση των συντελεστών, αλλά κυρίως του Sarti, του πρόσφερε το υπέρογκο ποσό των 1200 ρουβλίων!!!


Πόσο σπουδαίο είναι τελικά η Τέχνη να εμπνέει, αλλά και να εμπνέεται από Τέχνη, φίλοι μου!!!

Tην άρια του Ρινάλντο, ρόλου γραμμένου για καστράτο, «Vedo l'abisso orrendo» από την πρώτη πράξη,  την απολαμβάνουμε απόψε από τη χαρισματική σουδή μέτζο Ann Hallenberg.

Tα όνειρα βραδυπορούν απόψε...η ομορφιά της Τέχνης, μάς κρατά ξάγρυπνους...

Σας εύχομαι ένα βράδυ ήσυχο κι ονειρεμένο!

"Κλάους Νόμι: Η Άρια του Ψύχους από μια ιδιαίτερη φωνή"

Claus Nomi / www.monsieurvintage.com

Βρισκόμαστε στην καρδιά του χειμώνα και παρότι σήμερα η Κυριακή μας ξημέρωσε με τον ήλιο της Αλκυώνης, γενναιόδωρο…τώρα που σουρούπωσε το κρύο γίνεται τσουχτερό…
Έτσι, σας καλησπερίζω με μουσική εναρμονισμένη στις τρέχουσες καιρικές συνθήκες και την «Άρια του ψύχους», από την 3η πράξη της όπερας του Πέρσελ : «Βασιλιάς Αρθούρος».

Ο Χένρυ Πέρσελ έγραψε την όπερα αυτή το 1691 με την πλοκή της να βασίζεται στις μάχες του βασιλιά Αρθούρου κατά των Σαξόνων, όταν η ειρήνη ανάμεσά τους ήταν εύθραυστη με κέντρο την προσπάθεια του βασιλιά να σώσει την τυφλή, απαγμένη αρραβωνιαστικιά του.
Στοιχεία ανάκατα με αρκετή παραμυθοϊστορία, κάνοντας χρήση όντων με υπερφυσικές δυνάμεις, θεούς και πνεύματα της αγγλοσαξωνικής μυθολογίας.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα η πιο διάσημη άρια της όπερας «The Cold Song», όπου μιλά το Πνεύμα του Χειμώνα.
Το μουσικό περιβάλλον, ατμοσφαιρικό, ο ευρηματικός συνθέτης θέτει στην παρτιτούρα του για τη φωνή, συνεχείς παύσεις και staccati ακριβώς για ν' αποδοθεί το τρεμούλιασμα, η φωνή κάποιου, που τρέμει από το κρύο.

Το Πνεύμα ξυπνά απρόθυμα από το λήθαργο κι αιτία είν' ο Έρωτας...

«What Power art thou who from below

Hast made me rise unwillingly and slow

From beds of everlasting snow

See'st thou not how stiff and wondrous old

Far unfit to bear the bitter cold

I can scarcely move or draw my breath

Let me freeze again

Let me freeze again to death!»

«Ποια δύναμη είσαι εσύ, που 

απ’τα έγκατα απρόθυμα με σήκωσες

απ’του χιονιά το αιώνιο γιατάκι;

Δε βλέπεις που είμαι γέρος τόσο;

Το τσουχτερό το κρύο ν’αντέξω, δεν μπορώ!

Κινούμαι μετά βίας κι ανασαίνω

Άσε με να παγώσω πάλι μέσα απ’το θάνατο!»

Από τις ωραιότερες ερμηνείες αυτής της άριας είναι εκείνη του αστέρα του χώρου, του κόντρα-τενόρου Αντρέα Σολ.

Klaus Nomi: Artwork by krysyonysh

Όμως για σήμερα, με αφορμή το ημερολόγιο θα την ακούσουμε σε μια ιδιαίτερη εκτέλεση, με εκφραστικότητα και αίσθηση του ύφους από τον Klaus Nomi.

Μια σπουδαία και ιδιοφυή καλλιτεχνικά προσωπικότητα, που γεννήθηκε σαν σήμερα 24 Γενάρη του ‘44.
Ο Γερμανός κοντρα-τενόρος, γνωστός για το φωνητικό του εύρος καθώς και για την εκκεντρική και έξαλλη εμφάνισή του.

Ασυνήθιστα τα κοστούμια του, και το χτένισμά του επιδεικτικά στυλιζαρισμένο θυμίζει φιγούρες από έργα του Πικάσο ή του Ζωρζ Μπρακ.

Το μακιγιάζ του βαρύ, λευκή μπογιά απλωμένη σε όλο το πρόσωπο και κατάμαυρο το περίγραμμα των χειλιών παραπέμπει στους πρωταγωνιστές του Καμπούκι, του παραδοσιακού Γιαπωνέζικου θεάτρου της πρωτοπορίας, με τους ηθοποιούς να  ντύνονται περίεργα και με εκκεντρικές κομμώσεις.


Γι' αυτόν η Τέχνη μπορεί να περιλαμβάνει τα πάντα-όλα...  Καλλιτέχνης του «όλου», ο Κλάους Νόμι, κάτι που μας το θυμίζει και το όνομα που υιοθέτησε, αναγραμματισμός του λατινικού «omnia=άπαν».

Λάτρης της όπερας από μικρός, το ρεπερτόριό του περιλαμβάνει οπερατικές άριες συνδυασμένες με στοιχεία της ποπ, με ηλεκτρονική διάθεση, κάνοντας το στυλ του μοναδικό, ιδιαίτερα περίτεχνο με στοιχεία φουτουριστικά.

Ο Νόμι πέθανε το 1983, (ήταν ένα από τα πρώτα θύματα του aids), σε ηλικία 39 χρονών.

Η ερμηνεία του στην «Άρια του Ψύχους» μπορεί να μην είναι στο γνωστό, ατόφιο, οπερατικό ύφος, σίγουρα όμως αποτελεί μια αξιοπρόσεκτη βερσιόν αυτού του έργου τέχνης.
Και τα έργα Τέχνης αρνούνται τη δικτατορία της απολυτότητας και των στεγανών.

Απολαύστε τον στην τελευταία παράσταση πριν το θάνατό του, όπου γνωρίζοντας την ασθένειά του περιοδεύει στην  Ευρώπη σε μια αποχαιρετιστήρια συναυλία κι επαφή με το πολυπληθές, φανατικό κοινό του.

Το τραγούδι ακούγεται και στην γαλλική ταινία του 1983 "À nos amours-Για τους έρωτές μου", δράμα σε σκηνοθεσία του Maurice Pialat, όπου τη μουσική υπογράφει ο εκκεντρικός Klaus Nomi.

«Απόψε αυτοσχεδιάζουμε, δια στόματος Μυράτ»

Αργός, μακρόσυρτος ο ήχος της φωνής... 

Ήπιος, ήρεμος και γαλήνιος μα συνάμα φλόγα δυνατή π' ανάβει μονομιάς της ψυχής τους λαμπτήρες! 

Κάθε ανάσα, νοιώθεμα...Λυγμός, κάθε φωνήεν!

Γεννιέται ο καλλιτέχνης, φίλοι μου!

Απόψε αυτοσχεδιάζουμε!!!

Αυτοσχεδιάζουμε δια στόματος Δημήτρη Μυράτ, που γεννήθηκε σαν σήμερα 5 Δεκέμβρη του 1908 και μάλλον κληρονόμησε το υποκριτικό του ταλέντο και από τον ηθοποιό πατέρα του, αλλά και από το σόι της μητέρας του, καθώς εκείνη ήταν αδερφή της Μαρίκας Κοτοπούλη.

Ο Δημήτρης Μυράτ, ένας γίγαντας ηθοποιός, με διεισδυτική σκηνοθετική ματιά, άνθρωπος των γραμμάτων και του πνεύματος, με γλωσσική παιδεία και κουλτούρα!

Πρωταγωνίστησε, σκηνοθέτησε, συνεργάστηκε με πάμπολλους σημαντικούς ηθοποιούς της γενιάς του, ίδρυσε το  δικό του θίασο, που διατήρησε με τη σύζυγό του Βούλα Ζουμπουλάκη, ως το θάνατό του.

Κάτι που ίσως δεν γνωρίζουν πολλοί είναι το ό,τι είχε και μουσικές γνώσεις, έπαιζε πιάνο, λάτρευε τη μουσική και διετέλεσε και  Διευθυντής του Ωδείου Αθηνών.

Επίσης ως νεαρός έπαιζε ποδόσφαιρο. Αγωνιζόταν ως αριστερός μπακ στον Αθηναϊκό και ήταν οπαδός της ΑΕΚ.

Οι ποδοσφαιρόφιλοι ίσως γνωρίζουν και ένα ευτράπελο επεισόδιο με τον Μυράτ διαιτητή, που επειδή σφύριξε πέναλτυ, κυνηγήθηκε από τους φιλάθλους της αντίθετης ομάδας, που εισήλθαν στο γήπεδο και του επιτέθηκαν με πέτρες και ξύλα!

Αυτή, για καλή μας τύχη, ήταν και η αιτία, που άφησε την καριέρα με την στρογγυλή θεά και στράφηκε στο θεατρικό σανίδι.

Κάθε ρόλος που υποδυόταν, με στοιχεία μοναδικότητας και με την ιδιαίτερη φορεσιά  του διανοούμενου Μυράτ.

Εξαιρετικός σε κάθε παράσταση.Για το ρόλο του ως Συρανό ντε Μπερζεράκ ο Διονύσιος Ρώμας μίλησε για:

"μεγάλη έκπληξη της βραδιάς, που ήταν βεβαίως ο κ. Μυράτ!", τονίζοντας τις δυνατότητες του καλλιτέχνη, που πηγάζουν από τον πολύτιμο μόχθο και τη βαθιά αγάπη αυτού που κάνει!

Επιβλητικότατη και φωτεινή παρουσία, ο Δημήτρης Μυράτ (το μόνο ίσως μελανό σημείο η μυστηριώδης συγκάλυψη, η απόκρυψη στοιχείων στο θάνατο της ηθοποιού και υψιφώνου Ελένης Παπαδάκη την περίοδο των Δεκεμβριανών, που όμως δεν θα ήθελα από αυτό το κείμενο να σχολιάσω….)

Επίσης πλουσιότατο είναι και το συγγραφικό του έργο.

«Η παράσταση δεν είναι φώτα, 

δεν είναι σκηνικό, 

είναι οι άνθρωποι, εσείς κι εγώ...

είναι οι γυναίκες που μας ρωτούν…

είναι τα παιδιά, που μας κοιτούν…»,

προλογίζει με κείνη τη σοβαρή, αλλά αισθαντική και διαυγή φωνή του, που ρέει όπως μια καθάρια, γλυκιά μελωδία, την παράσταση του ‘61 στο θεατρικό:

 «Απόψε αυτοσχεδιάζουμε» του Λουίτζι Πιραντέλο.

Από τις μεγαλύτερες θεατρικές επιτυχίες, στην οποία εκτός από ηθοποιός υπογράφει τη μετάφραση και τη σκηνοθεσία του έργου.

Φυλλάδες της εποχής έγραψαν διθυραμβικές κριτικές για την παράσταση, τους συντελεστές, φυσικά τη μουσική του Μάνου Χατζιδάκι, αλλά και για τον αείμνηστο τιτάνα, πιστά αφοσιωμένο στην Τέχνη και ό,τι υψηλό αυτή κομίζει στην ανθρώπινη ψυχή, Δημήτρη Μυράτ:

«…Ο Δημήτρης Μυράτ,  μαζί με τους συνεργάτες του έδωσαν στο κοινό αυτό που λείπει: Το Πραγματικό Θέατρο!!!»

Ήπιος, ήρεμος, γαλήνιος μα και φλόγα δυνατή!

Ένας αληθινός θεατράνθρωπος με ήθος! 

Λιτός στις ερμηνείες του, ένας αριστοκράτης μπρος και πίσω απ' τις κουίντες.

Κάθε ανάσα του, νοιώθεμα...Λυγμός, κάθε φωνήεν του!

Γεννιέται ο καλλιτέχνης, φίλοι μου!

Απόψε αυτοσχεδιάζουμε με Δημήτρη Μυράτ, ένα ταπεινό αφιέρωμα στο διανοούμενο, το μεγάλο θεατράνθρωπο, που ενίσχυσε με την παρουσία και τη λάμψη του ακόμη περισσότερο τα φώτα της ράμπας!!!

Καλησπέρα σας!

Το κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr .

"Αφροδίτη: Σινιάλα ενός κολασμένου κορμιού"

Είναι ορισμένοι χώροι, που πώς να το κάνουμε;…
Όταν βρεθείς στους κόλπους τους η Τέχνη σε περικυκλώνει, όπως ένα κολιέ από πολύτιμες πέρλες, ένα κειμήλιο περιδέραιο, που αγκαλιάζει τον λαιμό.
Σε ομορφαίνει και σε φωτίζει…

«Φτάνουν τρία περιστέρια Αφροδίτη μου

να σε φέρουν απ’ το πέλαγο στο σπίτι μου…»

Πανώρια η «Αφροδίτη του Ρόκεμπυ», κοσμεί τον ένα από τους τέσσερεις τοίχους στη μεγάλη σάλα της Εθνικής Πινακοθήκης του Λονδίνου!

Με κάλλος και σαγήνη η θέαινα της ομορφιάς μπορεί να μας γυρνά την πλάτη, όμως μας αποζημιώνει με το ανάγλυφο σώμα της χυμένο πάνω στα σεντόνια… το γυμνό, το γεμάτο καμπύλες!!!... 

Με τη χλωμάδα την κέρινη του δέρματος και δίπλα της τον αιώνιο αιχμάλωτό της, το φτερωτό Ερωτιδέα, που της κρατά το κάτοπτρο ν’αντιφεγγίζει τη λάμψη του προσώπου της!

Ο πίνακας είναι του Ισπανού Ντιέγκο Βελάσκεθ.

Ο Σεβιλλιάνος Βελάσκεθ  θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες της μπαρόκ ισπανικής ζωγραφικής και υπήρξε ο προσωπικός ζωγράφος της αυλής  του βασιλιά της Ισπανίας Φίλιππου Δ'.

Λέγεται πως είναι το μοναδικό γυμνό του, καθώς το θέμα ήταν απαγορευμένο από την Ιερά Εξέταση.

Ως μοντέλο της Αφροδίτης εικάζεται πως πόζαρε η νεαρή ερωμένη του καλλιτέχνη, Φλαμίνια Τρίβα.

Η σκηνή είναι η αποθέωση της θηλυκότητας!!

Μια σκηνή πολύ ζωντανή, όργητας κυμάτων από ρίγη, με τον Έρωτα να κρατά τον καθρέφτη μέσα από τον οποίο βλέπουμε το πρόσωπο της Αφροδίτης .

Ο καθρέφτης, μια πρωτοτυπία του Βελάσκεθ, που’χουμε δει και σε άλλα έργα του, όπως το αριστουργημά του στο Πράδο, «Las Meninas».

Τι όμορφη και αισθησιακή η εικόνα της  θεάς της ομορφιάς μπροστά στον καθρέφτη να αυτοθαυμάζεται, ξεχειλίζοντας από ερωτισμό και πάθος!

Στον καθρέφτη, που αποκαλύπτει, αλλά ταυτόχρονα αποκρύπτει, στέλνοντας  κωδικοποιημένα μηνύματα…
Σινιάλα ενός κολασμένου κορμιού με πρόσωπο αγγέλου!

Κλείνεις τα μάτια…

Ρουφάς τη μύτη κι ευθύς νοιώθεις το μεθυστικό  άρωμα της επιδερμίδας της!

Οργιάζει από συναισθήματα το εντός σου και η ομορφιά των πραγμάτων εδραιώνεται σαν σκέψη, αναλλοίωτη και αιώνια γοητεία στην πατίνα του χρόνου!

Κι ενώ εμείς θαυμάζουμε το κορμί της σαγηνευτικής θεάς και υποκλινόμαστε στο μεγαλείο της ομορφιάς της, κάποιοι αντιμετώπισαν τη σύνθεση σαν προσβολή στο γυναικείο φύλλο, τόσο, που αρχές του 20^ου αι. καταφέρθηκαν με μαχαιριές προς την Αφροδίτη, επειδή θεώρησαν πως ο ζωγράφος παρουσιάζει τη γυναίκα αποκλειστικά σαν σκεύος ηδονής!

Κι όμως, παρατηρώντας σιωπηρά και χωρίς να είμαι ειδική δεν μπορώ να μη δω τη λάμψη!...το σώμα το σημαδεμένο από αόρατα φιλιά!...

Εκείνο το φως, που λούζει το γυμνό κορμί, μαγική σκόνη, που περιβάλλει την όψη της θέαινας, αχνή και δυσανάγνωστη στο αντιφέγγισμα του καθρέφτη!

Μαζεύει όλη  την "αύρα του έρωτα" στο πλάνο με τη γυρισμένη πλάτη!

Κι ένας φτερωτός παρθένος να ενισχύει την ηδονοβλεπτική διάθεση του θεατή δίνοντας λυρική υπόσταση με τις λεπτές αρμονίες του μολυβένιου και του πορφυρού στις βελούδινες κουρτίνες και τα κλινοσκεπάσματα!

Και η ματιά σπινθηροβόλα απέναντι στο κορμί και τις καμπύλες του…
Όργανο μουσικό και μεις κιθαρωδοί να το κάνουμε να ηχήσει κορυφαία κραυγή!

Δόξα στο σώμα, που αποτολμά γυμνό, την πλάτη να γυρνά στην ανθρωπότη!

Το κείμενο έχει δημοσιευτεί και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

"Αχ, ιδιόρρυθμε κ.Σαλβαντόρ!"

 Ιδιορρυθμίες, εκκεντρικότητες ίσως και σε επίπεδα παραλογισμού έχουμε χαρακτηρίσει πολλές φορές συμπεριφορές των γύρω μας, πολλοί από μας!
Άλλοι, πιο ψαγμένοι στην ψυχολογία το'χουν πει  διαστροφή με τρομακτικές προεκτάσεις, που ανησυχούν τους ειδικούς...

Υπάρχει όμως παραλογισμός στην τέχνη;
Μια ιδιότυπη εκφραση, διαφορετική από την καθιερωμένη θα τη λέγαμε λόξα ή ζαβάδα;

Ας πούμε...πώς θα σας φαίνονταν ως μοντέλα "Δυο κομμάτια ψωμιού και ένα λευκό πιόνι λίγο πιο πίσω";

"Κάθε απόγευμα μαζί με τη Γκαλά παίζαμε σκάκι.

Ζωγράφιζα στο τραπέζι τα ψίχουλα του ψωμιού. 

Μια μέρα, που ξεχάσαμε να βάλουμε όλα τα 

σκακιστικά κομμάτια στο κουτί τους, έμεινε ένα

εκτός. 

Μου άρεσε αυτή η νέα θέση για το πιόνι.

Ετσι, σκαρφιστήκαμε ένα καινούργιο σκακιστικό σετ 

για να συνεχίσουμε να παίζουμε...,

αφού το πιόνι εκείνο ήταν τώρα το μοντέλο μου!"

Αυτή η "παραξενιά" του σουρρεαλιστή Σαλβαντόρ Νταλί, που γεννήθηκε σαν σήμερα 11 Μαΐου του 1904 έδωσε την έμπνευση να δημιουργήσει το 1940 το έργο του:

"Two Pieces of Bread Expressing a Sentiment of Love-

Δυο κομματάκια ψωμιού-αίσθημα αγάπης" 

Ο Νταλί αγαπούσε πολύ το σκάκι.
Δημιούργησε και ενα σετ σκακιού από χρυσό και ασήμι δίνοντας στα πιόνια χαρακτηριστικές μορφές.
Π.χ, ο βασιλιάς έχει τη μορφή του αντίχειρα του ζωγράφου ή η βασίλισσα του αντίχειρα της γυναίκας του, Γκαλά!!

Αυτό και άλλα πολλά  φανερώνουν την πολυσχιδή και ιδιόρρυθμη προσωπικότητα του ισπανού καλλιτέχνη.

Πολλοί τον χαρακτήρισαν παραδοξολόγο, μεγαλομανή, σκανδαλώδη, ως και παρανοϊκό!
Όμως, κανείς δεν αμφισβήτησε την καλλιτεχνική του μεγαλοφυία!Από τις εντυπωσιακότερες φυσιογνωμίες της σύγχρονης τέχνης!

Λάτρευε να αυτοδιαφημίζεται και να προκαλεί με τις κινήσεις του.
Κάποιοι τον είπαν τρομερά φιλοχρήματο! Μάλιστα αυτό το χαρακτηριστικό της απληστίας του οδήγησε στον αναγραμματισμό του ονόματός του Salvador Dali= Avida Dollars, που μεταφράζεται σε "άπληστος για δολάρια".

Όπως και να'χει κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει την καλλιτεχνική και πνευματική του "ιδιοφυία", κάτι, που δηλώνεται και σε ένα από τα ονόματά του :

"Eungenio", που στα ισπανικά σημαίνει "Είναι ιδιοφυής".

Το αγαπημένο μου ισπανικό συγκρότημα, οι Μecanο, δίνουν αυτό το όνομά του σε ένα από τα τραγούδια τους, αφιερωματική τιμή στο μεγάλο συντοπίτη τους καλλιτέχνη με το χαρακτηριστικό μουστάκι...

"Si te reencarnas en cosa hazlo en lapiz o en pincel

y gala de piel sedosa que lo haga en lienzo o en papel

andamos justos de genios "eungenio" salvador dali!"

"Αν μετενσαρκωθεί,

πάλι με μολύβι ή πινέλο

τη Γκαλά θα σκιτσάρει τη μεταξωτή

σε καμβά ή χαρτί

η ιδιοφυία

"Eungenio" Σαλβαντόρ Νταλί!"

To κείμενο έχει δημοσιευτεί και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr


Για τον Νταλί μπορείτε να διαβάσετε και εδώ.

"Ο Τιέπολο και οι Κλεοπάτρες του Παλάτσο Λάμπια"

Ο Τζιανμπαττίστα Τιέπολο, αυτός ο Βενετός ζωγράφος του δέκατου όγδοου αιώνα, σίγουρα θα σας έχει συγκινήσει με κάποιο από τα έργα του!
Τέλεια, μεγαλειώδη, ύψιστα!

Ο Τιέπολο γεννήθηκε σαν σήμερα, 5 Μαρτίου 1696 στη γαληνοτάτη Βενετία και είναι εκείνος, που εκτίναξε τη μεγαλοπρέπεια της Βενετσιάνικης Τέχνης στα ύψη!
Τα χρωστικά εργαλεία στα χέρια του έπαιρναν και έδιναν ζωή!Αριστουργήματα καλλιτεχνικής έκφρασης, στα έργα του διαφαίνεται μια θεατρικότητα, μια διάθεση εσωτερική και ποιητική!
Μάλλον είναι εκείνος, που μονοπώλησε τη διακόσμηση των Βενετσιάνιων ανακτόρων.
Οι ελαιογραφίες και οι ακουαρέλες του κοσμούν τα περισσότερα από τα αρχοντικά και τις επαύλεις της πόλης της λιμνοθάλασσας.

Εκεί, που αναμφισβήτητα είναι διασημότερος είναι οι τοιχογραφίες!

Από τα κτίσματα, που έσπευσα να επισκεφτώ όταν πρωτοταξίδεψα στη Βενετία ήταν και το Παλάτσο Λάμπια.

Photo by Wolfgang Moroder

Eίχα διαβάσει για τις διάσημες τοιχογραφίες του μεγάρου.Ιδιαίτερα εκείνες, που στολίζουν το μεγάλο σαλόνι του.
Δυο απ'αυτές υπενθυμίζουν στο φιλότεχνο επισκέπτη την ιστορία αγάπης του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας...
Γιατί εκτός από τα θρησκευτικά θέματα, ο ζωγράφος επεξεργάστηκε στα έργα του και θέματα με μυθολογικό ή ιστορικό περιεχόμενο.

Η διακόσμηση του Παλάτσο Λάμπια ήταν η μεγαλύτερη  παραγγελία για το ζωγράφο!
Ηταν στο τέλος της δεκαετίας του 1740, που ξεκίνησε τις δυο τεραστίων διαστάσεων τοιχογραφίες στην κεντρική αίθουσα του Μεγάρου, η μια απεικόνιση της "Συνάντησης του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας" και η άλλη "Το Συμπόσιο της Κλεοπάτρας με τον Αντώνιο".

Στην πρώτη, επηρεασμένος από το Σαιξπηρικό κείμενο και συνδυάζοντας τη σαιξπηρική επιβλητικότητα με τη ζωντάνια του μπαρόκ δημιούργησε ένα θέμα, που η πολυτέλεια και η χλιδή του αντανακλούσαν τα επερχόμενα πλούτη και την δόξα του Τιέπολο.
Μαργαριτάρια, χρυσός, μαλάματα και μετάξι είναι εμφανή σ'αυτό το έργο!

 Meeting of Anthony and Cleopatra

"Θρίαμβος της ακολασίας και της φιληδονίας", όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο άγγλος δραματουργός στο κείμενό του!...και πόσο όμορφα τη "ζωγραφίζει" με τη λογοτεχνική του πένα:

"Ούτε η ηλικία δύναται να την μαράνη ούτε η συνήθεια να παλαιώση την Άπειρον ποικιλίαν των θελγήτρων αυτής. 

Διότι αι μεν άλλαι γυναίκες κατευνάζουν τας ορέξεις τας οποίας διεγείρουν, αύτη δε,

όσω περισσότερον προσπαθεί να κατευνάση αυτάς, τόσω περισσότερον τας διεγείρει..."

Με φόντο τα πανιά του ρωμαϊκού στόλου οι δυο πρωταγωνιστές προχωρούν σχεδόν αλαζονικά προς το παλάτι, οδηγοί μια θριαμβευτικής πομπής!

Σε πρώτο πλάνο ο Αντώνιος οδηγεί, πιάνοντας από το χέρι την Κλεοπάτρα εκστασιασμένος από τη λάμψη της μέσα στο υπέροχο μπροκάρ φόρεμά της!

Ας παρουμε μια σχετική μουσική ανάσα από μια εξαιρετική  σερενάτα του Johann Adolph Hasse:

 "Marc’Antonio e Cleopatra" και την άρια: "Quel candido armellino".

Επιλέγω αυτή την άρια γιατί πέρα από την εκφραστικότητα της μουσικής αφήγησης και τη χαριτωμένη μελωδική γραμμή μ'αρέσει το ορχηστρικό ηχόχρωμα καθώς στα έγχορδα και το κοντίνουο προστιθενται διάφορα  ξύλινα πνευστά , που κανουν την άρια να μοιάζει πολύχρωμη φαντασία, απόλυτα ταιριαστή στη μεγαλοπρέπεια, τη λαμπρότητα, την ακτινοβολία και την αίγλη της σκηνής του Τιέπολο!

Μετά τη νίκη στους Φιλίππους, ο Μάρκος Αντώνιος δοξάστηκε στην ανατολή σα θεός!

Στην Έφεσο δε, θεωρήθηκε η ενσάρκωση του Διόνυσου. 

Ήταν όμως θυμωμένος με τη βασίλισσα της Αιγύπτου.Η συμπεριφορά της άκρως προκλητική, αφού δεν είχε επικοινωνήσει διόλου μαζί του, ούτε για να τον συγχαρεί!

Ετσι, κίνησε απεσταλμένος του να της προτείνει να έρθει να τον συναντήσει στην Κιλικία.

Ένα υπέροχο πλοίο φέρνει τη νέα Αφροδίτη με την ακολουθία της από Ερωτιδείς, Νηρηίδες και Χάριτες, να συναντήσει το νέο Διόνυσο, που εντυπωσιάζεται από την όψη και τη θωριά της!

Η Αιγυπτία είνε φιλήδονη, επιδεικτική, "μεγαλαυχούσα" για τα θέλγητρά της, αλαζών. 

Η "αβροδίαιτος"  πομπή της και κάθε είδους υπερβολή έχουν στόχο να πυρπολήσουν την καρδιά του Αντώνιου.

Και τον πετυχαίνει, καθώς στη συνάντηση αυτή εκφράζεται και το ερωτικό του σκίρτημα:

"Κλεοπάτρα: Αν τω όντι με αγαπάς, ειπέ μου πόσον;

Αντώνιος: Είναι μικρός ο έρως που δύναται να καταμετρηθεί.

Κλεοπάτρα: Θέλω να ορίσω το όριον μέχρι τον οποίου δύναται να φθάση ο προς εμέ έρως.

Αντώνιος: Τότε νέαν κατ' ανάγκην γην και νέον ουρανόν πρέπει να ανακαλύψεις".

"The Banquet of Cleopatra"

Στην απέναντι πλευρά του μεγάλου σαλονιού δεσπόζει η έτερη τοιχογραφία!

"The Banquet of Cleopatra-To Συμπόσιο της Κλεοπάτρας"

Τα ίδια χαρακτηριστικά...Χλιδή, πολυτέλεια...

Μια σύνθεση πλούσια σε χρώμα και με γοητευτικές λεπτομέρειες!

Φόντο και δω τα πανιά του ρωμαϊκού στόλου.

Το σκηνικό εορταστικό με τους επιβλητικούς κίονες να φανερώνουν την πολυτέλεια του χώρου.

Η Κλεοπάτρα απαστράπτουσα με το βαθύ προκλητικό ντεκολτέ της!

Aφειδώς ο καλλιτέχνης σκηνοθετεί τις λεπτομέρειες... κοσμήματα, κοστουμια, επιτραπέζια σκεύη...

Οι μουσικοί στο εσωτερικό μπαλκόνι διασκεδάζουν διακριτικά τους ευγενείς συνδαιτημόνες...

Είχε μεριμνήσει για τα πάντα σ'αυτό το συμπόσιο ο Μάρκος Αντώνιος, που ο θρύλος θέλει να είναι μια γιορτή που τέτοια δεν είχε δει ποτέ ο κόσμος!

Τα πιο ακριβά και σπάνια φαγητά εμφανίζονται σε μια ατελείωτη σειρά. Η βασίλισσα όμως δεν εντυπωσιάστηκε. Στοιχημάτισε με τον περήφανο Ρωμαίο πως εκείνη θα του παρουσίαζε ένα φαγητό πολύ πιο ακριβό από ο,τιδήποτε της είχε προσφέρει ως τότε. 

Πήρε ένα φημισμένο μαργαριτάρι από το σκουλαρίκι της, το διέλυσε σε ξίδι και ήπιε το υγρό. 

Η σκηνή αυτή φαίνεται καθαρά στη νωπογραφία του Τιέπολο, όπου η Κλεοπάτρα δείχνει στον Αντώνιο το μαργαριτάρι, ενώ ένας μαύρος υπηρέτης τής προσφέρει ένα ποτήρι.

***

Αυτή ήταν η Κλεοπάτρα.Η γυναίκα, που στην ποδιά της σφάζονταν ρωμαίοι αυτοκράτορες!

Η μοναδική Κλεοπάτρα με την τολμηρή προσωπικότητα και την ακόμα μοναδικότερη ζωή της με το μοιραίο δεσμό της με τον Μάρκο Αντώνιο απαθανατίστηκε στους αιώνες, καθώς αποτέλεσε έμπνευση για την Τέχνη!

Η ιστορία της αντηχεί ακόμα στα πέρατα του κόσμου, κυρίως για τα όσα αντιπροσώπευε η δυναμική βασίλισσα σε έναν κόσμο στυγνά ανδροκρατούμενο: σε μια εποχή με εσωτερικές και εξωτερικές διαμάχες στην Αίγυπτο κατάφερε με τη διακυβέρνησή της να κρατήσει τη χώρα της ενωμένη!

Το τραγικό τέλος της γνωστό.

Καθώς δεν ήθελε να πέσει στα χέρια του Οκταβιανού, που σε λίγο θα έμπαινε στην Αλεξάνδρεια, αυτοκτόνησε.

Βρέθηκε νεκρή στα ιδιαίτερα δωμάτιά της από τσίμπημα του φιδιού της, ενώ άλλοι υποστηρίζουν πως πέθανε πίνοντας δηλητήριο γιατί ήθελε να παραμείνει όμορφη και μετά θάνατον!

Στο κείμενο του Σαίξπηρ βασίστηκε και ο αμερικανός Samuel Barber για να συνθέσει την όπερά του "Antony and Cleopatra" σε λιμπρέτο του Φ.Τζεφιρέλλι.Σε πολλά σημεία γίνεται χρήση της Σαιξπηρικής γλώσσας.

Έκανε πρεμιέρα το 1966 και το ρόλο της αιγύπτιας βαίλισσας ενσάρκωσε η Leontyne Price, που την ακούμε στην άρια "Give Me My Robe" λίγο πριν το τέλος της μοιραίας, πανέμορφης, τολμηρής, τελευταίας βασίλισσας της Αρχαίας Αιγύπτου:

"Give me my robe. Put on my crown. 

I have Immortal longings in me. Now no more

The juice of Egypt’s grape shall moist this lip..."

Οι περίφημες τοιχογραφίες της Κλεοπάτρας, έδωσαν αφορμή να θυμηθούμε έναν μεγάλο καλλιτέχνη της παλέτας.  Ο Τιέπολο με το χρωστήρα του μάς  αναστατώνει, μας μαγεύει ...
Άλλοτε λυρικός και αισθησιακός...άλλοτε θεατρικός και βίαιος, πάντα όμως ένας θαυματοποιός που καταφέρνει με την τέχνη του να δημιουργεί φαντασιώσεις και να εγείρει δυνατές προσωπικές αισθήσεις!

"Frescoes in Venice", Οδηγός Τέχνης
http://www.wga.hu/html_m/t/tiepolo/gianbatt/4labia/06labia.html
Τα αποσπάσματα του Σαίξπηρ από:"Σπάνια Ελληνικά Βιβλία" και http://vihos.blogspot.co.uk/2012/10/blog-post_5711.html

"Robert Lowell, με έμπνευση δυο μάστορες της Τέχνης-Σαπφώ και Μπετόβεν"

ΚΑΛΟ ΜΗΝΑ, φίλοι μου με ένα μίνι αφιέρωμα στον Ρόμπερτ Λόουελ.
Τον  αμερικανό ποιητή της "εξομολογητικής ποίησης" , που γεννήθηκε σαν σήμερα, 1 Μάρτη του 1917.

Απόφοιτος του Χάρβαρντ, το 1944 κυκλοφόρησε η πρώτη ποιητική του συλλογή, αυτοβιογραφικού χαρακτήρα, με τον τίτλο:

"Γη της ανομοιότητας".

Μια συλλογή, με θέμα το  χριστιανισμό απέναντι στη χαρά της ζωής,  κατά τους κριτικούς :

"με τολμηρή, συμβολική γλώσσα...πνευματικό ύφος, έξυπνα λογοπαίγνια μέχρις... αυθάδειας!"

Το 1947 εκδίδεται το δεύτερο βιβλίο του, με τίτλο:

"Το κάστρο του λόρδου Γουέρι", 

που κερδίζει και το βραβείο Πούλιτζερ.
Ήταν μόλις τριάντα χρονών.

"The bones cry for the blood of the white whale,

the fat flukes arch and whack about its ears,

the death-lance churns into the sanctuary, tears

the gun-blue swingle, heaving like a flail,

and hacks the coiling life out: it works and drags

and rips the sperm-whale's midriff into rags,

gobbets of blubber spill to wind and weather"

Ο Λόουελ ενδιαφερόταν για όλα τα είδη  ποίησης και ποιητές κάθε εποχής ,σύγχρονης ή και παλαιότερης...
Μετέφρασε από  Ρακίνα ως Μπωντλαίρ και Ρίλκε.

Δυστυχώς, από νωρίς φάνηκαν συμπτώματα κατάθλιψης.Πέθανε το Σεπτέμβρη του 1977.

Τα μεταφρασμένα ποιήματά του στα ελληνικά είναι πολύ λίγα.Ανάμεσά τους ξεχώρισα δυο:
"Σαπφώ" και "Μπετόβεν".

"Σαπφώ"- Λεπτομέρεια από τοιχογραφία της Πομπηίας

"ΣΑΠΦΩ"

Βάζω τον άνθρωπο αυτό πάνω από ήρωες και θεούς -

όλη μέρα κάθεται μπροστά μου αντικρυστά,

σαν συμπαίχτης στα χαρτιά. Ο αγκώνας μου τον δικό του ξυστά αγγίζει'

αν είναι να μιλήσω, ακούει. Συγκινημένη ταράσσεται η καρδιά

το γέλιο είναι νερό βιαστικό πάνω απ' τα βότσαλα...

Είναι αυτός το πιο φωτεινό πράγμα στη γη τη σκοτεινή'

τον αφουγκράζομαι, άδειο κάτι μες στ' αυτιά μου:

είναι τα βήματά του. Να μιλήσω δεν μπορώ ούτε να δω.

Μια νεκρή λευκότητα στάζει κεντήματα ιδρώτα...

Είμαι πιο χλωρή απ' την πιο χλοερή χλόη'

εύκολα μπορώ να σε κάνω να το καταλάβεις αυτό:

μια γυναίκα σπάνια φτάνει το άριστο'

το παιδί της, οι σκλάβοι της, ο καθημερινός του σπιτιού της μόχθος'

το φεγγάρι γλιστρά στα δυτικά. Ο χρόνος γίνεται σκόνη.

Κοιμάμαι μόνη.

(μτφ: Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ)

Διαβάζοντάς το, γλυκόλαλες λύρες ηχούν στ'αυτιά μου, δαφνοστεφανωμένο το κεφάλι της προβάλει μπρος  μου, η μορφή της μεγάλης ποιήτριας, της "Λέσβιας εκ Μυτιλήνης ψάλτριας !

Όλος σχεδόν ο αρχαίος κόσμος την είπε " θνητή Μούσα" και "δεκάτη των Μουσών "!την ξεχωριστή διανοούμενη, το θηλυκό Σωκράτη, που γύρω της μάζευε τα κορίτσια της Μυτιλήνης και τα δίδασκε τον ιδανικό, ανώτερο, πνευματικό Έρωτα!
Μέχρι κι ο  Σόλων είχε εκφράσει την επιθυμία να μην πεθάνει αν δεν κατόρθωνε να διδαχθεί ένα της ποίημα!!!

"ΨΑΠΦΑ ΕΡΩΤΙΟΥ ΧΑΙΡΕ!"

Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά της αρχαίας ποιήτριας εμπνέουν τον Ιάννη Ξενάκη στο έργο του "Ψάπφα" δοσμένα με το δικό του ιδιαίτερο μουσικό τρόπο.
Πλάθει το πορτραίτο της με συνειδητή εσωτερικότητα, όπως ένας σύγχρονος  καλλιτέχνης συγκροτεί με χρωματιστές ψηφίδες ένα αριστουργηματικό ψηφιδωτό!

-----

"ΜΠΕΤΟΒΕΝ"

"[...]

Η μόδα της αοριστίας, τι να διδάξει τον καλλιτέχνη;

Ο Μπετόβεν ήταν ρομαντικός από του πιο καλούς.

Τον δίδαξαν μήπως βασιλιάδες, δημοκρατίες ή ο Ναπολέων;

ΗΤΑΝ ο ίδιος ο Ναπολέων!...Ή μήπως η βαρηκοΐα;

Ο στρατιώτης ζωγραφισμένος στον πίνακα, αιμορραγεί;

Οι αιχμάλωτοι στο χορό του Φιντέλιο είναι δέσμιοι;

Για μια καλή φωνή η ακοή είναι μαρτύριο!"

Πορτραίτο του Μπετόβεν,  Joseph Karl Stieler-1820

Και το ποίημα "ΜΠΕΤΟΒΕΝ" είναι του αμερικανού Ρόμπερτ Λόουελ.

Μάλλον στο ποιητικό κείμενό του θα ταίριαζε καλύτερα ένα απόσπασμα από την Ηρωική συμφωνία του συνθέτη ή το δοξαστικό από τη μοναδική του όπερα, Φιντέλιο.

Όμως, αφού σήμερα πρωτομηνιά του Μάρτη, μπαίνει τυπικά η άνοιξη, θα το συνδυάσω με τη "Σονάτα του για βιολί Νο 5 σε φα μείζονα, Opus 24", γνωστή και ως "ΑΝΟΙΞΗ".

Δημοσιεύτηκε το 1801 και αποτελείται από 4 κινήσεις: Allegro-Adagio -Scherzo-Rondo.

Αποδέκτης αφιέρωσης ήταν ο  Count von Fries Moritz, εύπορος τραπεζίτης, φίλος του Μπετόβεν, γνωστός συλλέκτης έργων τέχνης και λάτρης της μουσικής.

 Ένας ιδιαίτερα γενναιόδωρος  λυρισμός  κατακλύζει κάθε μέρος της "Σονάτας της Άνοιξης".
 Σολίστ η Anne-Sophie Mutter:

Ανθισμένο μήνα να έχετε!!

Εθνικό Κέντρο Βιβλίου,

http://poem-for-you.blogspot.co.uk/2007/08/26-o.html

"Έρως και Αντέρως"

"Ο Έρως με το τόξο του",  Ρωμαϊκό αντίγραφο του γλυπτού του Λυσίππου / Μουσείο Καπιτωλίου

Ο Έρωτας είναι ο ελληνικός θεός της αγάπης, o Cupid των Ρωμαίων και η μασκότ της Ημέρας του Αγίου Βαλεντίνου.

Ετσι, όπως είναι φυσικό σήμερα αναφερόμαστε στον Έρωτα, τη μυθική προσωποποίηση της αγάπης, της επιθυμίας και του πόθου, καθώς η ετυμολογία του ονόματος προέρχεται από το ρήμα :

"Εράω, -ώ", που σημαίνει "αγαπώ, ποθώ". 

Eros Farnese
(Αντίγραφο του Έρωτος των Θεσπιών)

Πολύπλοκη και σύνθετη η  γενεαλογία του Έρωτα!

Στον Όμηρο δεν αναφέρεται ως θεότητα αλλά έχει την έννοια της επιθυμίας γενικά.
Στη Θεογονία του Ησιόδου αποτελεί μία από τις αρχέγονες δυνάμεις, που γεννήθηκε μετά το Χάος και τη Γη.
Κατά τον μυθογράφο Φερεκύδη  ο Έρως ταυτίζεται με το Δία και έχει το ρόλο του δημιουργού.
Κατά την  ορφική κοσμογονική θεωρία ο θεός γεννήθηκε από ένα αυγό που άφησε η Νύχτα στους κόλπους του Ερέβους.
Τέλος, για τον κωμωδιογράφο Αντιφάνη πρώτα έγινε η Νύχτα, το Χάος, μετά ο Έρως και κατόπιν το Φως και οι θεοί.


Κύριο γνώρισμα του Έρωτα, στις αρχαίες λόγιες πηγές, είναι η ομορφιά και η νεότητά του.

Χαρακτηρίζεται ως ο πιο όμορφος από τους αθάνατους θεούς,με ξανθά μαλλιά, γι’ αυτό και αποκαλείται "χρυσοκόμης" και "χρυσοφαής".
Τον συνοδεύουν ακόμα τα επίθετα "ευδαιμονέστατος, κάλλιστος,άριστος", ή "αβρός" και "τακερός", με τα οποία δηλώνεται η ιδιαίτερα ντελικάτη και ευαίσθητη υπόστασή του.
Επειδή πολλές  φορές εμφανίζεται σα μικρό παιδί,τον συνοδεύουν επίθετα που δηλώνουν την παιδικότητά του, όπως "μικρός" και "νεογνός".

O Έρωτας έχει και έναν αδερφό,τον  Αντέρωτα.
Σύμφωνα με τη μυθολογία, ο Αντέρως ήταν επίσης γιος του Άρη και της Αφροδίτης, αν και ο Kλαύδιος Αιλιανός  αναφέρει ότι προέκυψε μετά από τον αμοιβαίο έρωτα μεταξύ του θεού Ποσειδώνα και του νεαρού Νηρίτη.

Μορφολογικά ο Αντέρως μοιάζει με τον αδερφό του, μόνο που έχει πιο μακρυά μαλλιά και πιο πλούσια φτερά, και κρατά, όπως και ο αδερφός του, χρυσό ρόπαλο ή βέλη.

Ο Έρως και ο Αντέρως εκφράζουν  την αρμονική εξισορρόπηση της ανάγκης τόσο να δίνει, αλλά και να λαμβάνει εξίσου.

Η ανάγκη για ισορροπία φαίνεται και στην ίδια την ετυμολογία της λέξης αντέρως: έχουμε το πρόθεμα αντ- που στα αρχαία Ελληνικά δηλώνει αυτό που είναι ίσο με κάτι.

 "Anteros statue",  Piccadilly Circus-London

Κατ΄ άλλους όμως, ο Αντέρως έχει ιδιότητες εντελώς αντίθετες μ΄ εκείνες του Έρωτα με τον οποίον φέρεται αντίπαλος.

Αντιπροσώπευε δηλαδή την απέχθεια, την αποστροφή και την απομάκρυνση.Και επειδή οι αρχαίοι πίστευαν πως τόσο ο Έρως όσο και ο Αντέρως επιδρούσαν επί πάντων  πέρα από τα έμψυχα, ως αναγκαία αρμονία και ισορροπία της φύσης, ο Αντέρως τελικά ήταν ευεργετική δευτερεύουσα θεότητα που εμπόδιζε τις διάφορες έλξεις στη φύση που θα μπορούσαν να επαναφέρουν το χάος!

Κατ΄ άλλη εκδοχή ο  Αντέρως εκπροσωπούσε τον ατυχή έρωτα, τον ανεκπλήρωτο.
Ετσι, απεικονίζεται με σκουρόχρωμα μαλλιά και μαζεμένες προς τα μέσα τις φτερούγες της θλίψης, σε αντίθεση με τον Έρωτα που φέρονταν ξανθός με ανοιχτά φτερά, έτοιμος να πετάξει.




Ο Έρως ήταν φωτεινός, ο Αντέρως σκοτεινός, σφοδρός, απελπισμένος, πολλές φορές σκληρός και άπιστος...

"Αντέρως Αλάστωρ" (ολέθριος) όπως τον ξόρκιζαν οι αρχαίοι.

Ήταν επίσης θεός που τιμωρούσε τη σκληρότητα ή την απιστία στον έρωτα.

Από τις πιο γνωστές παραστάσεις του Αντέρωτα, το σήμα κατατεθέν του Piccadilly Circus στο Λονδίνο, του Άλφρεντ Γκίλμπερτ, αλλά και  το γλυπτό:

"Ερως και Αντέρως" του ALESSANDRO ARGADI,

από την πριγκηπική Συλλογή στο Μουσείο του Λιχτενστάιν.

"Eros-Anteros", A.Argadi

Όπως αναφέραμε, ο Έρως και ο Αντέρως είναι ένα ζευγάρι διαφορετικών κόσμων.
Έτσι, σ'αυτό το υπέροχο γλυπτό βλέπουμε δυο φιγούρες, του καλού και του κακού.Σα να παλεύουν δύο άγγελοι στην παλαίστρα.

Καθώς ο ένας αντιπροσώπευε τον ιερό, ουράνιο Έρωτα, ενώ ο άλλος τον επίγειο, τον εφήμερο και σαρκικό, στο γλυπτό βλέπουμε τον έρωτα όρθιο ν' ανοίγει τα μάτια τού ανταγωνιστή του τραβώντας το μαντήλι που βρίσκεται στα μαλλιά του.

Οι κινήσεις τους είναι αντίθετες.
Παρατηρούμε τον  Αντέρωτα να  στηρίζεται με το αριστερό χέρι στο έδαφος και με το τέντωμα των ποδιών αντιλαμβανόμαστε την ενέργεια με την οποία προσπαθεί να αποκρούσει την επίθεση.
Με το δεξί χέρι προσπαθεί να διώξει το χέρι του Έρωτα, που του ανοίγει τα μάτια στον κόσμο του αληθινού έρωτα, ενώ τα βέλη είναι πεταμένα στο έδαφος...


Το άρθρο έχει δημοσιευτεί και στην κοινότητα του fb : The Mythologists



ΠΗΓΕΣ:
Ελληνική Μυθολογία Ι.Κακριδής, Βικιπαίδεια, Liechtenstein: The Princely Collections
O'Neill-J. Philip Edition, Εγκυκλ.Ελευθερουδάκη.