Wednesday, 24 January 2018

Φαρινέλλι: il ragazzo κι ο Θεός!

"Farinelli, portrait", Corrado Giaquinto


Καλό σας απόγευμα με "il ragazzo-το αγόρι", όπως ήταν γνωστός στην Ιταλία ο καστράτο, Φαρινέλλι.


"Aπαράμιλλη η μουσική που γράφτηκε για τους σπουδαίους καστράτους του 17ου αιώνα. [...]
Μουσική, που μπορεί να καλύπτει μια ευρύτατη γκάμα συναισθημάτων, που ταυτόχρονα είναι εξαιρετικά προκλητική ερμηνευτικά. 
Οι καστράτοι είχαν αξιοθαύμαστη δεξιοτεχνική ευκολία, ήταν σπουδαίοι ερμηνευτές, όμως όλη αυτή η σκληρότητα που περιέβαλλε τη ζωή τους...είναι πραγματικά σοκαριστική...ό,τι σκληρότερο σημάδεψε την Ιταλία του 17ου αιώνα. 

Για περισσότερα από 100 χρόνια στη Νάπολι περίπου 3.000-4.000 αγοράκια τον χρόνο υφίσταντο χειρουργικό ευνουχισμό στο όνομα της μουσικής. Μια επιχείρηση, τρομακτική. 

Οι περίφημοι καστράτοι, όπως ο Φαρινέλι υπήρξαν εξαιρετικά διάσημοι και πλούσιοι στην εποχή τους, κάτι σαν τα σημερινά είδωλα της ποπ"

θα πει σε συνέντευξή της η Τσετσίλια Μπάρτολι για τους περίφημους καστράτους!


O όρος προέρχεται από το λατινικό "castrato=ευνουχισμένος" και είχε αποδοθεί στους άνδρες τραγουδιστές, που ως παιδιά είχαν υποστεί ευνουχισμό προκειμένου να μην αλλοιωθεί η φωνή τους και να διατηρήσει τους υψηλούς σε έκταση φθόγγους. Άνδρες, που είχαν θηλυκές φωνές, αποτέλεσμα ορμονών και  συγχρόνως με τη δύναμη των αρσενικών και τις αντίστοιχες δυνατότητες των πνευμόνων.

Στον διασημότερο ίσως καστράτο του 18ου αι. αναφερόμαστε απόψε, τον Κάρλο Μπρόσκι, κατά κόσμον Φαρινέλλι, γεννημένο σαν σήμερα 24 Γενάρη του 1705 στην Απουλία.
Το καλλιτεχνικό του ψευδώνυμο "Farinelli" οφείλεται μάλλον  στους αδελφούς Farina, δύο πλούσιους και φιλόμουσους αδερφούς από τη Νάπολη, που  χρηματοδότησαν τις σπουδές του.

Ο Φαρινέλλι ξεκίνησε ως μαθητής του Νίκολα Πόρπορα, και για τη φωνή του που ξεπερνούσε τις τρισήμιση οκτάβες λέγεται πως είχε θεραπευτικές ιδιότητες!
Αναφέρεται  δε, πως ο βασιλιάς της Ισπανίας Φίλιππος ο Ε' που έπασχε από χρόνια κατάθλιψη, βρήκε τη θεραπεία µε τη µουσική του διάσηµου ευνούχου, που για δέκα ολόκληρα χρόνια, ώρες ατέλειωτες τραγουδούσε στον βασιλιά...

Η φωνή του σχεδόν αγγελική, άγγιζε  απίστευτα φωνητικά ύψη, ισχυρή και διαυγής, αιθέρια, ανατριχιαστικά κρυστάλλινη, μαγική. Διακρίθηκε για την ακρίβεια της ερμηνείας και τις βαθιές φωνητικές φωτοσκιάσεις. Ο χερουβικός ήχος της φωνής του Φαρινέλλι λατρεύτηκε στην κυριολεξία, τόσο που μια συχνή επευφημία της εποχής του ήταν:  "Ο Θεός κι ο Φαρινέλλι!"

Από την ταινία για τη ζωή του, του  Gérard Corbiau, βλέπουμε τη σκηνή και ακούμε την αγαπημένη άρια "Lascia Ch'io Pianga" από την όπερα "Ρινάλντο" του Χαίντελ.
Στην ταινία για να αναδημιουργηθεί όσο πιστότερα γίνεται η φωνή του καστράτο συγχωνεύθηκαν ψηφιακά οι φωνες της κολορατούρα σοπράνο  Ewa Godlewska και του κοντρατενόρου Derek Lee Ragin.




Να θυμίσουμε πως η  μελωδία της άριας  της Αλμιρίνης "Lascia Ch'io Pianga-Άσε να θρηνήσω" είναι ένα πραγματικό διαμάντι του έργου του Χαίντελ και πριν τον Rinaldo εμφανίζεται στο ίδιο τέμπο αλλά με διαφορετικό κείμενο, στο ορατόριο της νεανικής περιόδου του συνθέτη :

"Ο θρίαμβος του χρόνου και της αλήθειας" με τίτλο : "Lascia la spina".

Το ακούμε  σε ερμηνεία της Cecilia Bartoli:


Η αρχική μορφή της μελωδίας ήταν το ορχηστρικό "Asian dance" από την όπερα Αlmira, που συνέθεσε ο Χαίντελ σε ηλικία 19 χρονών (το θέμα από το 0:55-2:10)


Σχετικά με το ΕΙΚΑΣΤΙΚΟ, πρόκειται για ένα πορτραίτο του διάσημου ευνούχου, φιλοτεχνημένο από τον Corrado Giaquinto.
Ο ζωγράφος εμφανίζει τον Φαρινέλλι με την κάπα του τάγματος της Καλατράβα (διακρίνεται το έμβλημα με τον  Σταυρό και τον Κρίνο), καθώς το 1750 και μετά την αποκατάσταση της υγείας του ισπανού βασιλιά Φερδινάνδου με την συνδρομή του καστράτο, ο Φαρινέλλι χρίστηκε ιππότης του τάγματος.
Ο τραγουδιστής αγγίζει μια παρτιτούρα πάνω στο τσέμπαλο ενώ στο βάθος διακρίνονται τα οβάλ πορτρέτα του βασιλιά, της βασίλισσας και δεξιά ο ζωγράφος-δημιουργός του έργου.
Το πορτρέτο αποτελεί μέρος της πλούσιας συλλογής του Φαρινέλλι, που διακοσμούσε τη βίλα του στην Μπολόνια και σήμερα εκτίθεται στην Πινακοθήκη της πόλης.

No comments:

Post a Comment