Offertorium για τη Γέννηση του Ιωάννη από τον δεκαπεντάχρονο Μότσαρτ...

"The Birth of John the Baptist", Domenico Ghirlandaio - Παρεκκλήσι Santa Maria Novella

Γράφει ο Φώτης Κόντογλου με γνήσιο λαϊκό ύφος, ανεξάντλητη δύναμη και προφητική πνοή:


"Αληθινά λέγει το τροπάρι του "Μνήμη δικαίου μετ’ εγκωμίων, σοι δε αρκέσει η μαρτυρία του Κυρίου, Πρόδρομε".
Με εγκώμια και με ευλάβεια γιορτάζανε άλλη φορά οι ορθόδοξοι χριστιανοί τον Πρόδρομο, αλλά τώρα του φτάνει η μαρτυρία του Κυρίου.
Αυτή η μαρτυρία θ’ απομείνει στον αιώνα, είτε τον γιορτάζουνε είτε δεν τον γιορτάζουνε οι άνθρωποι, είτε τον θυμούνται είτε τον ξεχάσουνε. Κ’ η μαρτυρία είναι τούτη: πως ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος είναι "ο εν γεννητοίς γυναικών μείζων" δηλ. "ο πιο μεγάλος απ’ όσους γεννηθήκανε από γυναίκα" κατά τα λόγια του ίδιου του Χριστού. Γι’ αυτό κ’ η Εκκλησία μας ώρισε να μπαίνει το εικόνισμά του πλάγι στην εικόνα του Χριστού, στο εικονοστάσιο της κάθε ορθόδοξης εκκλησιάς".

(Φώτη Κόντογλου: "Γίγαντες ταπεινοί", Εκδ. Ακρίτας)

Β. Α. Μότσαρτ: "Inter natos mulierum-Μεταξύ αυτών που γεννήθηκαν από γυναίκες"

Καλή σας μέρα με ένα Οffertorium για τη Γιορτή του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή, το Γενέθλιο του οποίου Δυτική και Ανατολική Εκκλησία γιορτάζουν σήμερα, 24 Ιουνίου.

Ο Αη-Γιάννης ήταν γιος του υπέργηρου Ζαχαρία και της Ελισάβετ που αγαπούσαν τον Θεό, όμως εκείνος δοκίμαζε την υπομονή τους και την πίστη τους, που για πολλά χρόνια δεν άκουγε την δέησή τους να τους χαρίσει παιδί.
'Οταν του το ανακοίνωσε ο Άγγελος πως θα αποκτήσει γιο, εκείνος απόρησε, ζήτησε βεβαιώσεις γιατί δεν πείστηκε από τα λόγια του, γι'αυτό και έμεινε άλαλος μέχρι την ημέρα της γέννησης του γιου του...

Είναι πράγματι ο Ιωάννης ο Πρόδρομος η μεγαλύτερη μορφή της Εκκλησίας κατά την αψευδή μαρτυρία του Χριστού, όπως γράφει και ο Κόντογλου.

"Inter natos mulierum...Μεταξύ αυτών που γεννήθηκαν από γυναίκες δεν υπάρχει  μεγαλύτερος 

από τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο.

Σας βεβαιώνω πως μάνα δε γέννησε ως τώρα άνθρωπο πιο μεγάλο από τον Ιωάννη το Βαπτιστή.
Ο πιο μικρός όμως στη βασιλεία του Θεού είναι μεγαλύτερός του"

(Κατά Ματθαίον 11:11)

Ο Μότσαρτ ήταν 15χρονος όταν συνέθεσε το έργο ιερής μουσικής, βασισμένος στο παραπάνω κείμενο στη λατινική γλώσσα από το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο.
Πρόκειται για αντίφωνο στη Σολ μείζονα για 4 φωνές όλων των κατηγοριών τις οποίες υποστηρίζουν δύο βιολιά, τσέλο και κοντίνουο.
Το χορωδιακό μέρος είναι ύψιστης εκφραστικής ποιότητας,ενω χαρακτηρίζεται από υφολογική ποικιλία και αντιθέσεις μεταξύ των μερών.
Η αντιμετώπιση του λειτουργικού κειμένου γίνεται κατά το πρότυπο της Λειτουργίας, ευρέως διαδεδομένη τον 18ο αι., ενω η  ενορχήστρωση του Οffertorium χαρακτηρίζεται από λιτότητα μέσων, τυπική για έργα αυτού του είδους.

Mozart: "Inter natos mulierum" / Nikolaus Harnoncourt:

Το παραπάνω εικαστικό του  Domenico Ghirlandaio είναι μέρος μιας σειράς απεικονίσεων με θέμα τον Ιωάννη στο οικογενειακό παρεκκλήσι Tornabuoni στην εκκλησία της Santa Maria Novella στη Φλωρεντία.
Ο καλλιτέχνης έχει αποτυπώσει την μεγάλης ηλικίας Ελισάβετ να αναπαύεται μετα τον τοκετό.Μια υπηρέτρια της προσφέρει φαγητό, ενώ άλλες γυναίκες φροντίζουν το νεογέννητο.
Τη λεχώνα επισκέπτονται μέλη της οικογένειας Tornabuoni και φέρνουν κρασί και φρούτα.
Οι παστέλ αποχρώσεις και στοιχεία όπως το μπρούτζινο μπολ και το βάζο πάνω από το κρεβάτι μαρτυρούν επιδράσεις από φλαμανδούς ζωγράφους, οι οποίοι συχνά χρησιμοποιούσαν τέτοιες λεπτομέρειες.



Παλαιότερο κείμενό μου για το Γενέθλιο του Ιωάννη του Βαπτιστή μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

Άννα Αχμάτοβα: η συνάντηση με τον Σοστακόβιτς...

"Γεννήθηκες στο 1889, στις 23 Ιουνίου, στο Μπολσόι Φοντάν, στην Οδησσό κοντά, και σ' έλεγαν Άννα Γκορένκο. Είκοσι δύο χρόνια μετά γνώρισες τον Μοντιλιάνι που ζούσε στο Παρίσι μες στην ένδεια, το αψέντι και το πελώριο ταλέντο του. Κι άλλαξες το όνομά σου, κυριευμένη από τον δαίμονα της ποίησης, το έκανες Αχμάτοβα, γιατί σκιαζόταν ο πατέρας σου μην τυχόν και σπιλώσεις το οικογενειακό σας όνομα με τα ποιητικά πετάγματά σου..."


Η ίδια γράφει για τον εαυτό της:

"...Γεννήθηκα την ίδια χρονιά με τον Τσάρλι Τσάπλιν, τη Σονάτα του Κρόιτσερ του Τολστόι, τον πύργο του Άιφελ [...] Παγανιστικά παιδικά χρόνια. Στη γειτονιά αυτής της ντάτσας πήρα το παρατσούκλι "αγρίμι", επειδή περπατούσα ξυπόλυτη, τριγύριζα χωρίς καπέλο, ριχνόμουν από τη βάρκα στην ανοιχτή θάλασσα, κολυμπούσα με τις καταιγίδες και καθόμουν στον ήλιο μέχρι που το δέρμα μου ξεφλούδιζε. Και με όλα αυτά σκανδάλιζα τις επαρχιώτισσες νεαρές κυρίες ..."

(Άννα Αχμάτοβα, Το φως του προβολέα, Μτφρ: Ασπασία Λαμπρινίδου, Εκδ. Το Ροδακιό)

Σοστακόβιτς-Αχμάτοβα, Gabriel Glikman

ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ:

"Μουσική(στον Ντμίτρι Ντμίτριεβιτς Σοστακόβιτς)"

Μέσα της κάτι θαυματοποιό ζει

στα μάτια της λαξεύονται οι τόποι.

Αυτή μόνο μ’ εμένα μιλάει

όταν να πλησιάσουν φοβούνται οι άλλοι.

Όταν ο τελευταίος φίλος απέστρεψε το βλέμμα,

μαζί μου ήτανε μέσα στο μνήμα,

και τραγουδούσε θαρρείς σαν να ‘τανε η πρώτη μπόρα

λες κι άρχισαν τα όλα μαζί τα λουλούδια να μιλούν.

(Μτφ:Δ.Τριανταφυλλίδης/

samizdatproject2)

Το παραπάνω ποίημα της Άννας Αχμάτοβα είναι αφιερωμένο στον Σοστακόβιτς.

Μεταξύ τους συνδέονταν με ειλικρινέστατο θαυμασμό. Εκείνη είχε παρευρεθεί στις περισσότερες πρεμιέρες των έργων του.
Όταν τελικά συναντήθηκαν το 1961, η Αχμάτοβα έγραψε στο ημερολόγιό της:
"Καθίσαμε σε απόλυτη σιωπή επί είκοσι λεπτά. Ήταν υπέροχα".

Μάλιστα, μετά την πρώτη παράσταση της 11ης Συμφωνίας του Σοστακόβιτς το 1957 συνέκρινε τα ελπιδοφόρα επαναστατικά τραγούδια, που οι κριτικοί είχαν κατακεραυνώσει γράφοντας τις φράσεις:
 "...λευκά πουλιά που πετούσαν εναντια ενός τρομερού μαύρου ουρανού".

Μοντιλιάνι: Σκίτσο της Αχμάτοβα

Την επόμενη χρονιά αφιέρωσε τη σοβιετική έκδοση των "ποιημάτων" της:
"Για τον Ντμίτρι Ντμιτριέιτ Σοστακόβιτς, στην εποχή της οποίας έζησα στη γη", που διαβάσαμε παραπάνω.



Στο διπλανό εικαστικό απεικονίζεται η  "Αχμάτοβα ως Καρυάτιδα".

Είναι σκίτσο του Αμεντέο Μοντιλιάνι, με τον οποίο η ποιήτρια έζησε ένα σύντομο, πλην εκρηκτικό ειδύλλιο.

Ο ιταλός καλλιτέχνης έκανε αρκετά σκίτσα ( γυμνά κυρίως) της Αχμάτοβα τα οποία αποκαλύπτουν μια φοβερή ευαισθησία, ενώ οι λιτές γραμμές που σχηματίζουν το περίγραμμα της είναι φορτισμένες με τρομερή ενέργεια και δυναμισμό.





Η ρωσίδα της ίδιας γενιάς, Μαρίνα Τσβετάγιεβα γράφει ένα ποίημα-αφιέρωμα στην φίλη και συνοδοιπόρισσα Αχμάτοβα κι είναι το έκτο στη σειρά που θα μελοποιήσει ο Σοστακόβιτς στο έργο του: "Poems of Marina Tsvetayeva, για άλτο και πιάνο, Op. 143".
Ο Σοστακόβιτς εμβαθύνει στο κείμενο, ενισχύει τις ιδέες και τα μηνύματά του με τα εκφραστικά μέσα του και την εμβληματική γοητεία της μελωδικής γραμμής του...
Απόκοσμη η αίσθηση που αναδύουν οι ήχοι του, αντικατοπτρίζουν τη νοσηρότητα της ρωσικής κοινωνίας, που η Αχμάτοβα ανέδειξε μέσα από το ποιητικό της έργο.
Ενα έργο πρωτοποριακό, με πυκνότητα έκφρασης και ψυχικού βάθους.

ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ:

"Άννα Αχμάτοβα

Ω, ομορφότερη των μουσών

Έπιασα το κεφάλι μου και στέκομαι

Ένα ακόμη πελώριο φτεροκόπημα

Λέων του μωρού το όνομα

Τόσοι φίλοι και συνοδοιπόροι!

Μη μείνω πίσω από εσέ

Εσύ που τις σκέπες χαλάς

Στο παζάρι ούρλιαζε ο λαός

Της Άννας της χρυσόστομης πασών των Ρωσιών

Στο λεπτό συρματόπλεγμα πάνω από την ελεύθερη βρώμη

Ήλιε έλα και σκέπασέ με στην κορυφή

Τα χέρια μου τα δώσανε

Κι αν τους βοστρύχους κάτω από το μαντίλι"

("Στην Άννα Αχμάτοβα", Μαρίνα Τσβετάγιεβα)

Το ακούμε στην ορχηστρική εκδοχή του από την Royal Concertgebouw Orchestra και στο πόντιουμ τον Bernard Haitink.

Shostakovich: "6 Poems of Marina Tsvetaeva, 6. To Anna Akhmatova"

Παλαιότεροκείμενο για την Αχμάτοβα, μπορείτε να διαβάσετε εδώ.




(onassis.org, lifo.gr, samizdatproject2, athensvoice.gr, classicfm, "The Shostakovich Wars, Feofanov-ebook)

Σερενάτα για τη Μουσική....

"Serenade to Music", Walter Firle 

Για την Παγκόσμια Ημέρα Μουσικής, της Τέχνης της μάγισσας, που ενώ πατάς στη γη, σε τινάζει στον αέρα!

Ημέρα Μουσικής η σημερινή, 21 του Ιούνη, της υψηλότερης αποκάλυψης του πνεύματος (Μπετόβεν)
αυτής που δίνει ψυχή στις καρδιές και φτερά στη σκέψη (Πλάτων),
Φτερά με τα οποία η ψυχή μας και το είναι μας φτερουγίζουν στους ουρανούς(Σούμαν)
Της Μουσικής, που' ναι η γλώσσα που μας οδηγεί στα σύνορα του απείρου (Καρλάυλ)
Αυτή, που δίνει ζωή στα όνειρα απ' τη μια ...και παρασταίνει τη ζωή "σαν όνειρο" απ' την άλλη (Καλομοίρης) γιατί, όλοι το γνωρίζουμε πως:
Χωρίς μουσική η ζωή θα ήταν ένα σφάλμα (Νίτσε)...




Τιμάμε τη σημερινή μέρα με τη σύνθεση: "Serenade to Music" του Ralph Vaughan Williams.

Ραλφ Βον Ουίλιαμς

Πρόκειται για φωνητικό έργο γραμμένο για 16 λυρικούς ερμηνευτές όλων των φωνών(σοπράνι,κοντράλτι, μπάσοι, βαρύτονοι και τενόροι) με συνοδεία ορχήστρας.
Είναι σύνθεση του 1938 και αφιερώθηκε στον μαέστρο, Sir Henry Wood, για τη συνολική του προσφορά στη Μουσική.

Συνθέτης και μαέστρος έκαναν και την επιλογή των 16 διακεκριμένων βρετανών σολιστών της πρώτης συναυλίας. Οι τραγουδιστές άλλοτε τραγουδούν σόλο κι άλλοτε σε συνδυαστικές ομάδες φωνών σαν χορωδία…


Το κείμενο είναι προσαρμογή αποσπάσματος από την 5η Πράξη του Σαιξπηρικού: "Ο έμπορος της Βενετίας", που αναφέρεται σε ένα διάλογο για τη μουσική, που εξυμνεί τις χάρες και τις αρετές εκείνων που ασχολούνται με τη μουσική τέχνη και πώς επιδρά στην ψυχή και το πνεύμα τους.

Ο Βον Ουίλιαμς  ακολούθησε μεν τη σειρά του Σαιξπηρικού κειμένου, όμως σε κάποια σημεία αφαιρεί λέξεις, φράσεις ή και ολόκληρους στίχους….

Το Σαιξπηρικό κείμενο:

ΛΟΡΕΝΣΟΣ:

Ιδέ το φως του φεγγαριού, εδώ γλυκοκοιμάται

Κάθισε εδώ ν'ακούσωμεν της μουσικής τον ήχο,

στ’αυτί να σιγοέρχεται η νύχτα κι η γαλήνη

θα συντροφεύουν τους γλυκούς της αρμονίας φθόγγους.

Κάθου κοντά μου.Κοίταξε του ουρανού ο θόλος

Πώς είναι ολοκέντητος μ’ολόχρυσα δισκάκια

Και το μικρότεροξ το φως απ’όλα αυτά που βλέπεις, 

Υμνολογεί σαν Άγγελος εκεί όπου κινείται

εις τους χορούς των Χερουβείμ με τα αθώα μάτια

Κ’εις κάθε άυλην ψυχή ειν’αρμονία τόση

[…]

(Εισέρχονται οι μουσικοί)

ΛΟΡΕΝΣΟΣ

Ελάτε, ω!την Άρτεμη ξυπνήσετε με ύμνους!

Ο ήχος στης κυρίας σας την ακοήν να φτάσει

κι η μουσική γλυκά γλυκά να μας την φέρει πίσω.

(Παιανίζει η μουσική)

ΓΕΣΙΚΑ

Όταν ακούω μουσική ποτέ φαιδρά δεν είμαι

ΛΟΡΕΝΣΟΣ

Ο λόγος είναι επειδή το πνεύμα σου προσέχει

Ο άνθρωπος που μέσα του δεν έχει αρμονίαν

και όπου δεν τον συγκινεί των ήχων η μαγεία

είναι καλό δι αρπαγάς και δόλους κι απιστίας

το πνεύα του εργάζεται θαμπά ωσάν τη Νύχτα

και μαύραι σαν το Έρεβος αι κλίσεις της ψυχής του

Ποτέ , μην εμπιστεύεσαι κανενα αυτού του είδους

ΠΟΡΚΙΑ

Άκουε,παίζει μουσική!

ΝΕΡΙΣΣΑ

Η μουσική σου είναι!

ΠΟΡΚΙΑ

Παίζει γλυκύτερα θαρρώ παρ’ όταν είναι μέρα

ΝΕΡΙΣΣΑ

η γλύκα είναι στης νυχτός την σιωπήν , κυρία

ΠΟΡΚΙΑ

Ω, πόσα πράγματα αποκτούν υπόληψη και φήμη

(προς τους μουσικους: ) Σωπάτε!

Άι, με τον Ενδυμίωνα κοιμάται η Σελήνη

κι αφήσετέ την ήσυχη! (Παύει η μουσική)

στ’αυτί να σιγοέρχεται η νύχτα κι η γαλήνη

να συντροφεύουν τους γλυκούς της αρμονίας φθόγγους"

(Σαίξπηρ: "Δράματα-Ο έμπορος της Βενετίας", μτφ: Δ. Βικέλας)

Ralph Vaughan Williams: "Serenade to Music" / Henry Wood:

"Ιεροτελεστία της Άνοιξης: This piece is all about SEX!"

"Το κοινό φώναζε, ούρλιαζε, γιουχάιζε και ποδοκρατούσε. 

Κλωτσούσαν τις ράχες των καθισμάτων και χτυπιούνταν μεταξύ τους. 

Γηραιές Παριζιάνες κυρίες κοπανούσαν φρακοφόνους κυρίους με τις ομπρέλες τους..."

Όλα αυτά συνέβησαν στην πρεμιέρα του μπαλέτου "Η Ιεροτελεστία της Άνοιξης" του γεννημένου σαν σήμερα 17 Ιουνίου 1882, Ιγκόρ Στραβίνσκυ.


Ο Ιγκόρ ήταν ο προτελευταίος γιος του Φιοντόρ Στραβίνσκυ, ενός φημισμένου ρώσου βαρύτονου. Ετσι ο νεαρός είχε μυηθεί στα της μουσικής και των παραστάσεων από νωρίς. Φυσικό ήταν να δείξει ενδιαφέρον για τη μουσική τέχνη, που όμως για να μη χαλάσει το χατίρι στον πατέρα του ξεκίνησε να σπουδάζει νομική. Ταυτόχρονα όμως έπαιρνε μαθήματα ενορχήστρωσης από τον Ρίμσκυ Κόρσακωφ.
Το 1905 παντρεύεται την πρώτη του ξαδέρφη και λίγο αργότερα φεύγουν για το Παρίσι, όπου θα παρουσιαστούν τα μπαλέτα του: "Πουλί της φωτιάς" και "Πετρούσκα", 1910 και 1911, αντίστοιχα με μεγάλη επιτυχία.
Εδω και καιρό όμως ο Στραβίνσκυ δουλεύει στο μυαλό του ένα μπαλέτο με θέμα ένα κορίτσι που χορεύει μέχρι θανάτου. Το αποτέλεσμα θα άλλαζε τη μουσική της Δύσης!

ΙΕΡΟΤΕΛΕΣΤΙΑ της ΑΝΟΙΞΗΣ:

Ο δ/ντης ορχήστρας είπε πως όταν άκουσε την "Ιεροτελεστία" που την έπαιξε στο πιάνο ο συνθέτης ήθελε να ορμήσει έξω από το κτίριο! Ο Ντιάγκιλεφ όμως εντυπωσιάστηκε και μάλιστα μετά την ακρόασή του δήλωσε ότι πρόκειται για την 9η Συμφωνία του 20ου αιώνα!

Τη βραδιά της πρεμιέρας το 1913, η ατμόσφαιρα στο θέατρο ήταν τεταμένη γιατί είχε ακουστεί πως το μπαλέτο ήταν "δύσκολο". Τίποτε όμως δεν είχε προετοιμάσει το κοινό για τις "άγριες, ηχηρές συγχορδίες που επιτέθηκαν στ'αυτιά τους"!...
Κι όταν ο κόσμος άρχισε να ουρλιάζει και να χειρονομεί, ο Στραβίνσκι πήγε στα παρασκήνια και ο δ/ντής θεάτρου βγήκε στη σκηνη να κατευνάσει τους θεατές.. Μάταια...Αναγκάστηκε να επέμβει η αστυνομία..Επρόκειτο για μουσική διασάλευση της δημοσιας τάξης.

Ο Σαιν Σανς αποχώρησε εκνευρισμένος και "διαρρηγνύοντας τα ιμάτιά του"...
Ο Ντεμπισί θεώρησε ότι με το έργο αυτό επεκτάθηκαν τα όρια του επιτρεπτού στο βασίλειο των ήχων.
Αντίθετα, ο Κόπλαντ όταν αργότερα άκουσε το έργο το χαρακτήρισε ως το "μεγαλύτερο ορχηστρικό επίτευγμα του 20ου αιώνα".

Την επόμενη ημέρα, οι εφημερίδες έγραφαν για "παιδαριώδη βαρβαρότητα".
Ο Πουτσίνι, χαρακτήρισε τη χορογραφία "γελοία", τη μουσική "κακόφωνη" και τη σύνθεση "έργο ενός τρελού"!
Για κάποια χρόνια η "Ιεροτελεστία" έμεινε στο περιθώριο και επανήλθε μετά τον Α' Παγκόσμιο πόλεμο και με νέες χορογραφιες(Μασίν, Μπεζάρ, Μακ Μίλαν, Πίνα Μπάους, Γκράχαμ αλλά και η κινηματογραφική άποψη στην "Φαντασία" του Ντίσνεϊ καθώς παλεύουν οι δεινόσαυροι, κάνοντας τον Στραβίνσκυ να πει πως "τη μουσική του την καταλαβαίνουν καλύτερα τα ζώα και τα παιδιά"!

Ο συνθέτης γράφει στα "Xρονικά από τη ζωή" του για την "Ιεροτελεστία":

"Είδα στη φαντασία μου ένα θέαμα σαν μια μεγάλη παγανιστική ιεροτελεστία: 

γέροι σοφοί καθισμένοι σε κύκλο να παρακολουθούν τον επιθανάτιο χορό μιας νεαρής, 

την οποία θυσιάζουν για να κερδίσουν την εύνοια του θεού της Άνοιξης".

Στην ορχηστρική του εκδοχή το έργο γνώρισε μεγάλη διάδοση και σήμερα είναι ένα από τα πιο πολυηχογραφημένα στην ιστορία της μουσικής, ενώ έχει σταθερή θέση στο ρεπερτόριο των συμφωνικών ορχηστρών.

H Ιεροτελεστία της Άνοιξης αποτελείται από δύο μέρη:

1. L'adoration de la Terre - Η Λατρεία της Γης
2. Le Sacrifice - Η Θυσία

Το μουσικό ύφος του έργου χαρακτηρίζεται από τη βιαιότητα της έκφρασης, τους έντονους ρυθμούς, τις διάφωνες αρμονικές σχέσεις και την τολμηρή ενορχήστρωση με τις υπερβολικές αντιθέσεις των ηχοχρωμάτων. Εντοπίζονται αρκετές λαϊκές μελωδίες που σχετίζονται με παλιές παγανιστικές τελετουργίες σχετικές με την άνοιξη, με χαρακτηριστικότερη εκείνη της εισαγωγής του πρώτου μέρους, παιγμένη από το φαγκότο και βασισμένη σε ένα παραδοσιακό τραγούδι της Λιθουανίας.


ΓΚΛΕΝ ΓΚΟΥΛΝΤ για ΣΤΡΑΒΙΝΣΚΥ:

Ο αιρετικός Γκουλντ δεν ελκύονταν ιδιαίτερα από τη σύνθεση του Στραβίνσκυ, και μάλιστα το θεωρούσε ιδιαίτερα "προσβλητικό" έργο. Όμως, θα γράψει στο βιβλίο του "Σκέψεις για τη μουσική":

"Ο Στραβίνσκυ ξεκίνησε να συνθέτει χρησιμοποιώντας τη συμφωνική γλώσσα
του δασκάλου του Κόρσακωφ και του Σκριάμπιν.
Σε ελάχιστα χρόνια εγκατέλειψε το αισθησιακό λεξιλόγιο που χρησιμοποίησε στο "Πουλί της φωτιάς" για να στραφεί στις λιτές, λακωνικές, δηκτικές, σαρκαστικές εκκρίσεις της "Ιεροτελεστίας".
Εργο, που θεωρώ σημαντικό μόνο με την έννοια ότι λειτούργησε σαν είδος θεραπείας για την εμπύρετη υστερορομαντική κουλτούρα της εποχής που γράφτηκε.

Aν και αμφιλεγόμενο αρχικά, η "Ιεροτελεστία" είναι έργο που οι καινοτομίες του, ρυθμικές, αρμονικές, ενορχηστρωτικές, έμελλε να αλλάξουν τη δυτική μουσική, να ταρακουνήσουν συθέμελα τον χώρο της τέχνης...
Παρακολουθούμε την εισαγωγή και βλέπουμε τη εκπληκτικά μοναδική χορογραφία της Πίνα Μπάους:

Stravinsky- Rite of Spring "Opening"

Παρακάτω βλέπουμε το μπαλέτο, σε χορογραφία Μωρίς Μπεζάρ.
Πρόκειται για το κατεξοχήν εμβληματικό τμήμα του έργου, όπου η ρυθμική αγωγή παίζει καθοριστικό ρόλο. Ο συνθέτης αναδεικνύει το ρυθμό και την πρωτόγονη δύναμή του, βάζοντάς τον πάνω από την αρμονία. Είναι αυτός που καθοδηγεί τη μουσική. Συνεχείς και απότομες οι αλλαγές των μετρικών ενδείξεων, με άνιση διάρκεια των μέτρων, πράγμα αδιανόητο για κείνη την εποχή.
Η άνοιξη-γυναίκα και η διαμάχη ανάμεσα στα δυο φύλα τονίζεται σε αυτή τη χορογραφία, όπου κίνηση, βηματισμοί, σωματική στάση και σχήμα, εμπνέονται από τον πρωτογονισμό, το αρχέγονο και το απολίτιστο...

Τέλος, ακούμε τη σύνθεση ολοκληρωμένη με τον Λέοναρντ Μπερνστάιν στο πόντιουμ. Εστιάστε στην εκφραστικότητα του μαέστρου...Προσπαθεί με κάθε μέσο να μεταδώσει στους εκτελεστές την ατμόσφαιρα των πρωτόγονων ενστίκτων, της ζωικής δύναμης και  της εξωτικής μαγείας....Την ατμόσφαιρα ενός απαράμιλλου ερωτισμού...
Λέγεται πως ο μαέστρος κατά τη διάρκεια της πρόβας απευθυνόμενος στους μουσικούς της ορχήστρας είπε : "Don't you get it? This piece is all about SEX!" 

Stravinsky : "The Rite of Spring" / Leonard Bernstein

Εlisabeth Lunday: "Η μυστική ζωή των μεγάλων μουσουργών"
Paul Landormy: "Ιστορία της Μουσικής, τόμος Β' "
Stravinsky: "Chroniques de ma vie"
peopleandideas.gr
Γκλεν Γκουλντ: "Σκέψεις για τη Μουσική"
sansimera.gr
https://www.npr.org/templates/story/story.php…

"Να τα εκατοστήσεις, Lang Lang!"

gettyimages

Τα 36 του κλείνει σήμερα ο βιρτουόζος του πιάνου Lang Lang!

Η πρώτη επαφή του κινέζου ταλαντούχου πιανίστα με τη δυτική μουσική, έγινε με τη 2η Ουγγρική Ραψωδία του Λιστ, στα κινούμενα σχέδια και το γνωστό "Cat concert" με Τομ και Τζέρυ.
Έτσι, ξεκινά μαθήματα πιάνου και κοντά στα  πέντε κάνει την πρώτη δημόσια εμφάνισή του εντυπωσιάζοντας τους πάντες, που μιλούν για ένα μικρό βιρτουόζο του οργάνου, ένα παιδί-θαύμα!

Κερδίζει απανωτά σε μουσικούς διαγωνισμούς...
Με πρότυπα εκτός από τον Λιστ, και τον Μότσαρτ, όπου εμφανιζονταν προκαλεί φρενίτιδα!Ας θυμίσουμε πως με τον Μότσαρτ εχει και το κοινό των effects!! Παρόμοιο με το Mozart effect είναι και το Lang Lang effect!

Σίγουρα, η εξέλιξή του δεν ειναι τυχαία... Μελετά με πρόγραμμα και οργάνωση. Πιστεύει στην εξάσκηση, που όπως λέει είναι "η μόνη που φέρνει την τελειότητα"!
Πέντε χρονών, ο Lang Lang εξασκείτο στο πιάνο μια ώρα κάθε πρωί, 45 λεπτά κάθε μεσημέρι και 4 ώρες το βράδυ.
"Αν δεν εξασκηθείς, δεν κάνεις μουσική", λέει όπου συναντήσει νέους πιανίστες.
Μεγάλος του θαυμαστής ο Ντάνιελ Μπαρενμπόιμ, με τον οποίο έχει διοργανώσει επιτυχέστατα masterclasses!

Ο Lang Lang φημίζεται για την επικοινωνιακότητα, την  άνεση, αυτοπεποίθηση και το απερίγραπτο χιούμορ του! Είναι τολμηρός και εξωστρεφής, τόσο που κάποιοι τον χαρακτηρίζουν αλαζόνα,  και φαμφαρόνο... Ενας showman, που εμένα, προσωπικά στο μέτρο του συγκεκριμένου δεν με ενοχλεί. Εξάλλου,  κάπως ετσι πιστευω θα φέρονταν όλοι οι μεγάλοι αστερες και σε παρελθοντικές περιόδους; ... Σόουμαν ηταν και ο Λιστ, και ο Παγκανινι.Ο ίδιος ο Lang Lang  έχει δώσει απάντηση σχετικά, που με καλύπτει απόλυτα, λέγοντας πως με αυτόν τον τρόπο "δροσίζει" την κλασική μουσική κι έτσι την κάνει περισσότερο εύπεπτη.
Προσωπικά, εκείνο που θαυμάζω στον Λανγκ Λανγκ πέρα από τον  τρόπο που έχει βρει να παρουσιάζει την υψηλού επιπέδου και ποιότητος,  κλασική μουσική, είναι οι συνεργασίες του με καλλιτέχνες από άλλα, σύγχρονα είδη και οι γέφυρες που δημιουργεί μεταξύ ανατολικής και δυτικής κουλτούρας.
Δεν είναι λίγες οι φορές που τον έχουμε δει να συμπράττει με Ασιάτες συνθέτες και εκτελεστές και να συνδυάζει τον ήχο του πιάνου με παραδοσιακά όργανα της ανατολής.

Σήμερα, επιλέγω να τον ακούσουμε σε ένα Κονσέρτο Ανατολής,που περιλαμβάνεται στο CD-DVD του: "LANG LANG-Dragon Songs"  της DG.

Είναι το "Υellow River Piano Concert", βασισμένο στην ομώνυμη καντάτα του Xian Xinghai. 

Τρομερά δεξιοτεχνικό το μέρος του σολίστα, αναπτύσσεταi σε 4 μέρη όπου μελωδικά  και αρμονικά πατάνε σε παραδοσιακές λαϊκές μελωδίες της Κίνας. Συμβολιστικά ο κίτρινος ποταμός αντιπροσωπεύει την  αντίσταση των Κινέζων  απέναντι στα ιαπωνικά στρατεύματα.

Η μελωδική ροή του "Πρελούδιου" είναι ομαλή και ήσυχη, απεικονίζει το τραγούδι  των ναυτών που κινούνται στον Κίτρινο ποταμό.Χαρακτηριστική είναι και η δυναμική του εισαγωγικού μέρους, αποτυπώνει τα ορμητικά κύματα μέσα από ένα ιδιαίτερα όμορφο χρωματικό κρεσέντο, με κορύφωση τις υπογραμμίσεις από τα κύμβαλα και τα rolls των τυμπάνων...

Tσέλα και κοντραμπάσα  ανοίγουν την  "Ωδή στον Κίτρινο ποταμό"(β' μέρος), ένα μελωδικό εγκώμιο στην ιστορία της Κίνας γι'αυτό και το βασικό θέμα είναι από τον Εθνικό ύμνο της χώρας, που επισημαίνεται στο μοτίβο των χάλκινων πνευστών κυρίως.
Συνεχόμενα αρπίσματα στο αριστερό χέρι του πιανίστα ενισχύουν την εντύπωση της ροής του ποταμού, ενώ η μελωδία του περιλαμβάνει επαναλαμβανόμενες συγχορδίες  με αρμονική πορεία από την τονική προς την δεσπόζουσα, διανθισμένη από τρίλλιες και διαφόρων ειδών ποικιλματικούς φθόγγους.

Η ανυσματική πορεία ρυθμικής επιτάχυνσης οδηγεί σε ένα παραδοσιακό κινέζικο πίκολο, gudi ή dizi,που δίνει τη σκυτάλη στο πιάνο να ξετυλίξει μοτίβα σε πεντατονικές κλίμακες, συνδυαστικά με μια ελεγειακή μελωδία που το άκουσμά της δίνει την εντύπωση ερμηνείας από το  κινέζικο νυκτό κιουτζίν. Ένα πιανιστικό ξέσπασμα σκιαγραφεί τον οργισμένο ποταμό-Κίνα.

Ομάδα από τρομπέτες ανοίγει το 4ο και τελευταίο μέρος με τον ύμνο της Πολιτιστικής Επανάστασης, που εξελίσσεται μιμητικά σε μορφή proposta(κανόνα) για να υπογραμμίσει την ανάγκη προστασίας του Κίτρινου ποταμού.Ενεργητικό το πιανιστικό πέρασμα, κρίνεται επιβεβλημένο, όχι μόνο για την ενίσχυση της έκφρασης, μα και  την τονική επαναφορά του θέματος, που φθάνει με μεγαλοπρέπεια σε μιαν εμφαντική ορχηστρική αποπεράτωση.

"Yellow River Concert", Xian Xinghai / Lang Lang:

Ρ.Στράους-Σαλώμη: Χορός των επτά πέπλων κι ο ερωτικός μονόλογος

Ο γεννημένος σαν σήμερα 11 Ιουνίου 1864, Ρίχαρντ Στράους επισκέφτηκε την Ελλάδα την άνοιξη του 1926, προκειμένου να διευθύνει συναυλίες του στο Θέατρον Κεντρικόν και στο Παναθηναϊκό Στάδιο.

Ο Στράους σε αρχαιολογικό χώρο/πηγή:Pireorama

Έφθασε από την Τεργέστη με ατμόπλοιο στον Πειραιά, όπου οι Αρχές τον υποδέχτηκαν με πρωτοφανή ενθουσιασμό, όπως γράφουν φυλλάδες της εποχής!
Συναντήθηκε με τον ποιητή μας Άγγελο Σικελιανό, που μαζί του επισκέφτηκε τους Δελφούς.

Όμως είχε θαμπωθεί και με την ελληνική πρωτεύουσα! Μαγεμένος από την αίγλη της, μα κυρίως από το εκτυφλωτικό φως του ελληνικού ήλιου και  το απέραντο γαλάζιο του αττικού ουρανού που δεν ξεχωρίζει από κείνο της θάλασσας, λέγεται πως δήλωσε εκστασιασμένος:

"Ποτέ στην ζωή μου δεν θα μπορέσω να ξανασυνθέσω χειμώνα!"

Στο πρόγραμμα των συναυλιών του περιλαμβάνονταν τα Συμφωνικά ποιήματα: "Δον Ζουάν", "Θάνατος και Εξαΰλωση", μα και απόσπασμα από την όπερα "ΣΑΛΩΜΗ", συγκεκριμένα το "Χορό των επτά πέπλων ".

Η "Σαλώμη" του Στράους λογοκρίθηκε στην εποχή του ως νοσηρό και εξωφρενικό έργο!
Όλοι όμως δέχονται πως αποτυπώνει την ακρότητα του πόθου σε όλο της το μεγαλείο!

Την έμπνευση στον Στράους έδωσε το μονόπρακτο και ομώνυμο θεατρικό έργο του Όσκαρ Ουάιλντ. 
Γράφτηκε το 1905 και με την όπερά του αυτή, ο Στράους πέρασε στην Ιστορία ως ο συνθέτης του πιο σκανδαλώδους θεάματος της γενιάς του.
Η παρακμή και ο παθιασμένος ερωτισμός που απέπνεε ξένισαν την αστική κοινωνία της εποχής.Αξιοσημείωτο ειναι πως ανέβηκε στη Μητροπολιτική Οπερα της Νέας Υόρκης τη μία βραδιά, για να κατέβει την αμέσως επομένη κατόπιν οργισμένης αντίδρασης του κοινού.

Προκαλεί ιδιαίτερη αίσθηση σε κάθε ανέβασμά της και συχνά σκανδαλίζει με τολμηρές σκηνές όπως ο ερωτικός μονόλογος που τραγουδάει η ηρωίδα κρατώντας στα χέρια της το κομμένο κεφάλι του Ιωάννη και ο "Χορός των επτά πέπλων".

H Aino Ackté, η "Μοναδική Σαλώμη", κατά Στράους(1907)

Στην πρεμιέρα της Δρέσδης η πρώτη ερμηνεύτρια του ρόλου αντιτάχθηκε στον περίφημο "Χορό των επτά πέπλων" αναφωνώντας: "Δεν πρόκειται να το κάνω. Είμαι μια αξιοπρεπής γυναίκα!".
Έτσι, συχνά αντικαθίστατο η πρωταγωνίστρια από χορεύτρια σε αυτή την τολμηρή σκηνή!
Εξαίρεση αποτέλεσε η φινλανδή υψίφωνος Aino Ackté, η οποία ερμήνευσε και χόρεψε στις πρεμιέρες της Λειψίας και του Λονδίνου, το 1907 και 1910, αντίστοιχα, κάνοντας τον Στράους να την ανακηρύξει ως τη "ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΓΝΗΣΙΑ ΣΑΛΩΜΗ"!

Η όπερα αυτη προκάλεσε τον έντονο θαυμασμό στους Πουτσίνι, Σαίνμπεργκ, Μπεργκ και Μάλερ, την οποία παρακολούθησαν στην Όπερα του Γκρατς, καθως η λογοκρισία είχε απαγορεύσει το ανέβασμά της στη Βιέννη, όπως είχε γινει και με το θεατρικο του Ουάιλντ, που σκανδάλισε με την ευθύτητά του τη βικτωριανή κοινωνία της πειθάρχησης και της αυτοσυγκράτησης.

Η ΦΟΡΜΑ της "ΣΑΛΩΜΗΣ" και τα ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ της:

Ο συνθέτης χρησιμοποίησε λάιτμοτιφ για κάθε χαρακτήρα(Σαλώμη- Ηρώδη-Ιωάννης-Ηρωδιάς κλπ), αλλά και ιδιαίτερες συμβολιστικές χρήσεις ηχοχρωμάτων, όπως στην περίπτωση της Σαλώμης , ένα ντέφι που ακούγεται κάθε φορά που αναφέρεται στον σαγηνευτικό χορό της.

"Salome's dance", Gustave Moreau

Τον χορό με τα επτά πέπλα μπροστά στον Ηρώδη, που γεννά ύψιστους πόθους, τόσο ώστε να μην μπορεί να αντισταθεί στις επιθυμίες της, κι έτσι πήρε το κεφάλι του Ιωάννη.

Οι φωνητικές απαιτήσεις του πρωταγωνιστικού ρόλου είναι εφάμιλλες των Βαγκνερικών ηρωίδων, γιατί απαιτεί εκτός από το φωνητικό εύρος, τη δύναμη, τον όγκο και την αντοχή μιας δραματικής σοπράνο.

Συγχρόνως όμως απαιτείται και σωματική ευλυγισία σε επίπεδα επαγγελματία χορευτή για την εκτέλεση του περίφημου "Χορού των Επτά πέπλων".

Ο ερωτισμός του "Χορού" κωδικοποιείται στη δυναμική και στον αισθησιακό ορχηστρικό πλούτο με αναφορές σε μοτίβα Ανατολής(κυρίως από ξύλινα πνευστά, όμποε και φλάουτο)το crescendo και τη ρυθμική επιτάχυνσης, που υποδηλώνει τον αυξανόμενο ενθουσιασμό και πόθο.

Αν και ο ίδιος ο Στράους δήλωνε ότι ο χορός πρέπει να είναι "εντελώς αξιοπρεπής, σαν να χορεύεται πάνω σε χαλί προσευχής", πλημμυρίζει από ερωτισμό και λαγνεία, λες και η ηρωΐδα βρίσκεται σε κατάσταση μακάβριας έκστασης, τόσο που κάποιες φορές ορισμένοι στο ακροατήριο (ως επί το πλείστον κυρίες) να καλύπτουν από ντροπή τα μάτια τους με τις παλάμες ή τα προγράμματά τους.


Εκρηκτική η ανάγνωση της παρτιτούρας από τον Fritz Reiner, ενός μαέστρου θρυλικού σε Βάγκνερ και Στράους!
Οδηγεί την Συμφωνική του Σικάγο με κοφτή νευρικότητα, άφθαστη διάθεση εξωτισμού, βιαιότητα, πάθος αλλά και απαράμιλλο λυρισμό.

Richard Strauss : "Salome Op.54-Dance of the Seven Veils" / Fritz Reiner

"Σαλώμη:

Δε μ’ άφησες να φιλήσω το στόμα σου, Ιωάννη;Δεν το θέλησες; 

Καλά λοιπόν! Τώρα θα το φιλήσω. 

Θα το δαγκώσω με τα δόντια, όπως δαγκώνει κανείς τον ώριμο καρπό.

...γιατί δε με κοιτάς; Τα μάτια σου που ήσαν τόσο τρομερά, γεμάτα οργή και καταφρόνια, 

είναι κλεισμένα τώρα. 

Άνοιξε τα μάτια σου! Σήκωσε τα βλέφαρά σου!

Κι η γλώσσα σου, που ήταν σαν κόκκινο ερπετό που ακοντίζει δηλητήρια, δεν κουνιέται πια, δε λέει τίποτα τώρα, Ιωάννη, η κόκκινη αυτή οχιά που ξέρασε το φαρμάκι της απάνω μου. 

Δε με θέλησες,μ’ απόκρουσες. Μου είπες πράματα αποτρόπαια. 

Μου φέρθηκες σα να ήμουν εταίρα, σα να ήμουν πόρνη, εγώ, η Σαλώμη, η κόρη της Ηρωδιάδας!

[...]

Αχ! Γιατί δε με κοίταξες; Αν με είχες δει, θα μ’ είχες αγαπήσει. 

Ξέρω καλά πως θα μ’ είχες αγαπήσει, και το μυστήριο της αγάπης είναι πιο μεγάλο 

απ’ το μυστήριο του θανάτου. 

Μόνο την αγάπη πρέπει να κοιτάζει κανείς".

"Σαλώμη" , Όσκαρ Ουάιλντ-Μετάφραση: Στάθης Σπηλιωτόπουλος

"Το φιλί της Σαλώμης", Lucien Levi Dhurmer

Aπό τις συνταρακτικότερες είναι η τελευταία σκηνή, που και στο κείμενο του Ουάιλντ(όπως διαβάσαμε παραπάνω) συγκλονίζει τον αναγνώστη-θεατή!

Προκαλεί σεισμό αυτός ο ερωτικός μονόλογος της ηρωίδας, κρατώντας στα χέρια της το κομμένο κεφάλι του ευαγγελιστή.
Αναμφισβήτητα η συναρπαστικότερη Σαλώμη, με μια ερμηνεία αισθησιακή, που γοήτευε κριτικούς και κοινό ήταν αυτή της Birgit Nilson!

Από την τελική σκηνή ο ερωτικός μονόλογος :

"Du wolltest mich nicht deinen Mund küssen lassen-Δεν με άφησες να φιλήσω το στόμα σου!"

ΦΕΝΤΕΡΙΚΟ ΓΚΑΡΘΙΑ ΛΟΡΚΑ: 120 χρόνια από τη γέννησή του

M'ένα τρυφερό άγγιγμα, έρχεται η καληνύχτα...

Το άγγιγμα ενός "τριαντάφυλλου της Ανδαλουσίας", που γεννήθηκε σαν σήμερα 5 Ιουνίου 1898.

Ο Φ.Γ.Λόρκα, ο μεγάλος Ισπανός ποιητής με το σπουδαίο έργο, με τα βαθιά νοήματα, τη δυναμική, το λυρισμό, το γλωσσικό πλούτο.

Ανθρωποι, πόθοι, πάθη, έρωτες, αγώνες, παραδόσεις, φύση ήταν ο μαγικός ιστός πάνω στον οποίο ο Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα ύφανε την οικουμενική, αθάνατη ποίησή του, στην οποία  συνδύαζε καταπληκτικά τον έρωτα με το θάνατο, την αρχή και το τέλος της ζωής!

Πρόκειται για ένα πολυδιάστατο ταλέντο, που μπορεί το πλατύ κοινό να τον γνωρίζει ως ποιητή ή θεατρικό συγγραφέα, όμως γνώριζε και μουσική.

Υπήρξε βιρτουόζος πιανίστας, συνθέτης, λιμπρετίστας, ακόμα και ζωγράφος!

Δύο από τις καλλιτεχνικές εικαστικές δημιουργίες του, που φωτίζουν μερικά από τα σύμβολα και τις αλληγορίες του, βλέπετε παραπάνω.

Το 1922 δίνει διάλεξη για το κάντε χόντο (λαϊκό τραγούδι της Ανδαλουσίας που τραγουδιέται από τσιγγάνους) και οργανώνει μαζί με τον Μανουέλ ντε Φάλλια τη "Γιορτή του Κάντε Χόντο".

Από τότε επιδόθηκε στην αναζήτηση παραδοσιακών τραγουδιών.

Ακούμε ένα απόσπασμα από την "Συλλογή Λαϊκών ισπανικών τραγουδιών", σε ηχογράφηση του 1931 με την περίφημη Αρχεντινίτα να τραγουδά και να εκτελεί  καστανιέτες, ενώ στο πιάνο τη συνοδεύει ο Λόρκα:

Στη συνέχεια απολαμβάνουμε τη μεγάλη μετζοσοπράνο Teresa Berganza στο "La Tarara" από τα "13 Παλιά παλιά ισπανικά τραγούδια" που κατέγραψε και ενορχήστρωσε ο Λόρκα.

Στην κιθάρα τη συνοδεύει ο Narciso Yepes.

"Η Ταράρα εδώ, η Ταράρα εκεί

η Ταράρα τρέχει σαν τρελλό παιδί..."

Από το έργο του  Mario Castelnuovo-Tedesco: "Romencero Gitano op.152" για μικτή χορωδία και κιθάρα βασισμένο στην ποιητική συλλογή του Λόρκα: "Ρομανθέρο Χιτάνο, Poema del Cante Jondo",  έργο που ολοκλήρωσε  το 1927 ακούμε μελοποημένο το ποίημα "Κιθάρα":

"Της κιθάρας το κλάμα

Αρχινάει.

Της χαραυγής οι κούπες

γίνονται κομμάτια.

Της κιθάρας το κλάμα

αρχινάει.

Ανώφελο

να την κάνεις να πάψει.

Αδύνατο

να την κάνεις να πάψει.

Κλαίει μονότονα

όπως κλαίει το νερό,

όπως κλαίει ο αγέρας

στο χιόνι που πέφτει.

Αδύνατο

να την κάνεις να πάψει.

Κλαίει για πράγματα

απόμακρα.

Άνεμος του Νότου καυτερός

που αποζητάει άσπρες καμέλιες.

Την άστοχη κλαίει σαΐτα,

το βράδυ που αύριο δεν έχει,

και το πρώτο πουλί που πεθαίνει

στο κλωνάρι επάνω".

 Castelnuovo-Tedesco: "Romancero Gitano Op.152 / La guitarra":

Aκούμε το Λόρκα να συνοδεύει στο πιάνο την Αρχεντινίτα στο γλυκό και τρυφερό νανούρισμα: "Nana De Sevilla".

Τούτο το χελωνάκι δεν έχει μάνα

δεν έχει μάνα μια, δεν έχει μάνα δυο

δεν έχει μάνα.

Το γέννησε τσιγγάνα σε σταυροδρόμι

σε σταυροδρόμι μια, σε σταυροδρόμι δυο

σε σταυροδρόμι.

Τούτο το πλασματάκι δεν έχει κούνια

δεν έχει κούνια μια, δεν έχει κούνια δυο

δεν έχει κούνια.

Μα `χει νονά στη χώρα και θα του φέρει

και θα του φέρει μια και θα του φέρει δυο

και θα του φέρει.
(απόδοση: Αγαθή Δημητρούκα)

Το ίδιο στίχους του Λόρκα ακούμε από τη Νένα Βενετσάνου σε μουσική διασκευή του Νίκου Μαμαγκάκη: