"Ιεροτελεστία της Άνοιξης: This piece is all about SEX!"

"Το κοινό φώναζε, ούρλιαζε, γιουχάιζε και ποδοκρατούσε. 

Κλωτσούσαν τις ράχες των καθισμάτων και χτυπιούνταν μεταξύ τους. 

Γηραιές Παριζιάνες κυρίες κοπανούσαν φρακοφόνους κυρίους με τις ομπρέλες τους..."

Όλα αυτά συνέβησαν στην πρεμιέρα του μπαλέτου "Η Ιεροτελεστία της Άνοιξης" του γεννημένου σαν σήμερα 17 Ιουνίου 1882, Ιγκόρ Στραβίνσκυ.


Ο Ιγκόρ ήταν ο προτελευταίος γιος του Φιοντόρ Στραβίνσκυ, ενός φημισμένου ρώσου βαρύτονου. Ετσι ο νεαρός είχε μυηθεί στα της μουσικής και των παραστάσεων από νωρίς. Φυσικό ήταν να δείξει ενδιαφέρον για τη μουσική τέχνη, που όμως για να μη χαλάσει το χατίρι στον πατέρα του ξεκίνησε να σπουδάζει νομική. Ταυτόχρονα όμως έπαιρνε μαθήματα ενορχήστρωσης από τον Ρίμσκυ Κόρσακωφ.
Το 1905 παντρεύεται την πρώτη του ξαδέρφη και λίγο αργότερα φεύγουν για το Παρίσι, όπου θα παρουσιαστούν τα μπαλέτα του: "Πουλί της φωτιάς" και "Πετρούσκα", 1910 και 1911, αντίστοιχα με μεγάλη επιτυχία.
Εδω και καιρό όμως ο Στραβίνσκυ δουλεύει στο μυαλό του ένα μπαλέτο με θέμα ένα κορίτσι που χορεύει μέχρι θανάτου. Το αποτέλεσμα θα άλλαζε τη μουσική της Δύσης!

ΙΕΡΟΤΕΛΕΣΤΙΑ της ΑΝΟΙΞΗΣ:

Ο δ/ντης ορχήστρας είπε πως όταν άκουσε την "Ιεροτελεστία" που την έπαιξε στο πιάνο ο συνθέτης ήθελε να ορμήσει έξω από το κτίριο! Ο Ντιάγκιλεφ όμως εντυπωσιάστηκε και μάλιστα μετά την ακρόασή του δήλωσε ότι πρόκειται για την 9η Συμφωνία του 20ου αιώνα!

Τη βραδιά της πρεμιέρας το 1913, η ατμόσφαιρα στο θέατρο ήταν τεταμένη γιατί είχε ακουστεί πως το μπαλέτο ήταν "δύσκολο". Τίποτε όμως δεν είχε προετοιμάσει το κοινό για τις "άγριες, ηχηρές συγχορδίες που επιτέθηκαν στ'αυτιά τους"!...
Κι όταν ο κόσμος άρχισε να ουρλιάζει και να χειρονομεί, ο Στραβίνσκι πήγε στα παρασκήνια και ο δ/ντής θεάτρου βγήκε στη σκηνη να κατευνάσει τους θεατές.. Μάταια...Αναγκάστηκε να επέμβει η αστυνομία..Επρόκειτο για μουσική διασάλευση της δημοσιας τάξης.

Ο Σαιν Σανς αποχώρησε εκνευρισμένος και "διαρρηγνύοντας τα ιμάτιά του"...
Ο Ντεμπισί θεώρησε ότι με το έργο αυτό επεκτάθηκαν τα όρια του επιτρεπτού στο βασίλειο των ήχων.
Αντίθετα, ο Κόπλαντ όταν αργότερα άκουσε το έργο το χαρακτήρισε ως το "μεγαλύτερο ορχηστρικό επίτευγμα του 20ου αιώνα".

Την επόμενη ημέρα, οι εφημερίδες έγραφαν για "παιδαριώδη βαρβαρότητα".
Ο Πουτσίνι, χαρακτήρισε τη χορογραφία "γελοία", τη μουσική "κακόφωνη" και τη σύνθεση "έργο ενός τρελού"!
Για κάποια χρόνια η "Ιεροτελεστία" έμεινε στο περιθώριο και επανήλθε μετά τον Α' Παγκόσμιο πόλεμο και με νέες χορογραφιες(Μασίν, Μπεζάρ, Μακ Μίλαν, Πίνα Μπάους, Γκράχαμ αλλά και η κινηματογραφική άποψη στην "Φαντασία" του Ντίσνεϊ καθώς παλεύουν οι δεινόσαυροι, κάνοντας τον Στραβίνσκυ να πει πως "τη μουσική του την καταλαβαίνουν καλύτερα τα ζώα και τα παιδιά"!

Ο συνθέτης γράφει στα "Xρονικά από τη ζωή" του για την "Ιεροτελεστία":

"Είδα στη φαντασία μου ένα θέαμα σαν μια μεγάλη παγανιστική ιεροτελεστία: 

γέροι σοφοί καθισμένοι σε κύκλο να παρακολουθούν τον επιθανάτιο χορό μιας νεαρής, 

την οποία θυσιάζουν για να κερδίσουν την εύνοια του θεού της Άνοιξης".

Στην ορχηστρική του εκδοχή το έργο γνώρισε μεγάλη διάδοση και σήμερα είναι ένα από τα πιο πολυηχογραφημένα στην ιστορία της μουσικής, ενώ έχει σταθερή θέση στο ρεπερτόριο των συμφωνικών ορχηστρών.

H Ιεροτελεστία της Άνοιξης αποτελείται από δύο μέρη:

1. L'adoration de la Terre - Η Λατρεία της Γης
2. Le Sacrifice - Η Θυσία

Το μουσικό ύφος του έργου χαρακτηρίζεται από τη βιαιότητα της έκφρασης, τους έντονους ρυθμούς, τις διάφωνες αρμονικές σχέσεις και την τολμηρή ενορχήστρωση με τις υπερβολικές αντιθέσεις των ηχοχρωμάτων. Εντοπίζονται αρκετές λαϊκές μελωδίες που σχετίζονται με παλιές παγανιστικές τελετουργίες σχετικές με την άνοιξη, με χαρακτηριστικότερη εκείνη της εισαγωγής του πρώτου μέρους, παιγμένη από το φαγκότο και βασισμένη σε ένα παραδοσιακό τραγούδι της Λιθουανίας.


ΓΚΛΕΝ ΓΚΟΥΛΝΤ για ΣΤΡΑΒΙΝΣΚΥ:

Ο αιρετικός Γκουλντ δεν ελκύονταν ιδιαίτερα από τη σύνθεση του Στραβίνσκυ, και μάλιστα το θεωρούσε ιδιαίτερα "προσβλητικό" έργο. Όμως, θα γράψει στο βιβλίο του "Σκέψεις για τη μουσική":

"Ο Στραβίνσκυ ξεκίνησε να συνθέτει χρησιμοποιώντας τη συμφωνική γλώσσα
του δασκάλου του Κόρσακωφ και του Σκριάμπιν.
Σε ελάχιστα χρόνια εγκατέλειψε το αισθησιακό λεξιλόγιο που χρησιμοποίησε στο "Πουλί της φωτιάς" για να στραφεί στις λιτές, λακωνικές, δηκτικές, σαρκαστικές εκκρίσεις της "Ιεροτελεστίας".
Εργο, που θεωρώ σημαντικό μόνο με την έννοια ότι λειτούργησε σαν είδος θεραπείας για την εμπύρετη υστερορομαντική κουλτούρα της εποχής που γράφτηκε.

Aν και αμφιλεγόμενο αρχικά, η "Ιεροτελεστία" είναι έργο που οι καινοτομίες του, ρυθμικές, αρμονικές, ενορχηστρωτικές, έμελλε να αλλάξουν τη δυτική μουσική, να ταρακουνήσουν συθέμελα τον χώρο της τέχνης...
Παρακολουθούμε την εισαγωγή και βλέπουμε τη εκπληκτικά μοναδική χορογραφία της Πίνα Μπάους:

Stravinsky- Rite of Spring "Opening"

Παρακάτω βλέπουμε το μπαλέτο, σε χορογραφία Μωρίς Μπεζάρ.
Πρόκειται για το κατεξοχήν εμβληματικό τμήμα του έργου, όπου η ρυθμική αγωγή παίζει καθοριστικό ρόλο. Ο συνθέτης αναδεικνύει το ρυθμό και την πρωτόγονη δύναμή του, βάζοντάς τον πάνω από την αρμονία. Είναι αυτός που καθοδηγεί τη μουσική. Συνεχείς και απότομες οι αλλαγές των μετρικών ενδείξεων, με άνιση διάρκεια των μέτρων, πράγμα αδιανόητο για κείνη την εποχή.
Η άνοιξη-γυναίκα και η διαμάχη ανάμεσα στα δυο φύλα τονίζεται σε αυτή τη χορογραφία, όπου κίνηση, βηματισμοί, σωματική στάση και σχήμα, εμπνέονται από τον πρωτογονισμό, το αρχέγονο και το απολίτιστο...

Τέλος, ακούμε τη σύνθεση ολοκληρωμένη με τον Λέοναρντ Μπερνστάιν στο πόντιουμ. Εστιάστε στην εκφραστικότητα του μαέστρου...Προσπαθεί με κάθε μέσο να μεταδώσει στους εκτελεστές την ατμόσφαιρα των πρωτόγονων ενστίκτων, της ζωικής δύναμης και  της εξωτικής μαγείας....Την ατμόσφαιρα ενός απαράμιλλου ερωτισμού...
Λέγεται πως ο μαέστρος κατά τη διάρκεια της πρόβας απευθυνόμενος στους μουσικούς της ορχήστρας είπε : "Don't you get it? This piece is all about SEX!" 

Stravinsky : "The Rite of Spring" / Leonard Bernstein

Εlisabeth Lunday: "Η μυστική ζωή των μεγάλων μουσουργών"
Paul Landormy: "Ιστορία της Μουσικής, τόμος Β' "
Stravinsky: "Chroniques de ma vie"
peopleandideas.gr
Γκλεν Γκουλντ: "Σκέψεις για τη Μουσική"
sansimera.gr
https://www.npr.org/templates/story/story.php…

"Να τα εκατοστήσεις, Lang Lang!"

gettyimages

Τα 36 του κλείνει σήμερα ο βιρτουόζος του πιάνου Lang Lang!

Η πρώτη επαφή του κινέζου ταλαντούχου πιανίστα με τη δυτική μουσική, έγινε με τη 2η Ουγγρική Ραψωδία του Λιστ, στα κινούμενα σχέδια και το γνωστό "Cat concert" με Τομ και Τζέρυ.
Έτσι, ξεκινά μαθήματα πιάνου και κοντά στα  πέντε κάνει την πρώτη δημόσια εμφάνισή του εντυπωσιάζοντας τους πάντες, που μιλούν για ένα μικρό βιρτουόζο του οργάνου, ένα παιδί-θαύμα!

Κερδίζει απανωτά σε μουσικούς διαγωνισμούς...
Με πρότυπα εκτός από τον Λιστ, και τον Μότσαρτ, όπου εμφανιζονταν προκαλεί φρενίτιδα!Ας θυμίσουμε πως με τον Μότσαρτ εχει και το κοινό των effects!! Παρόμοιο με το Mozart effect είναι και το Lang Lang effect!

Σίγουρα, η εξέλιξή του δεν ειναι τυχαία... Μελετά με πρόγραμμα και οργάνωση. Πιστεύει στην εξάσκηση, που όπως λέει είναι "η μόνη που φέρνει την τελειότητα"!
Πέντε χρονών, ο Lang Lang εξασκείτο στο πιάνο μια ώρα κάθε πρωί, 45 λεπτά κάθε μεσημέρι και 4 ώρες το βράδυ.
"Αν δεν εξασκηθείς, δεν κάνεις μουσική", λέει όπου συναντήσει νέους πιανίστες.
Μεγάλος του θαυμαστής ο Ντάνιελ Μπαρενμπόιμ, με τον οποίο έχει διοργανώσει επιτυχέστατα masterclasses!

Ο Lang Lang φημίζεται για την επικοινωνιακότητα, την  άνεση, αυτοπεποίθηση και το απερίγραπτο χιούμορ του! Είναι τολμηρός και εξωστρεφής, τόσο που κάποιοι τον χαρακτηρίζουν αλαζόνα,  και φαμφαρόνο... Ενας showman, που εμένα, προσωπικά στο μέτρο του συγκεκριμένου δεν με ενοχλεί. Εξάλλου,  κάπως ετσι πιστευω θα φέρονταν όλοι οι μεγάλοι αστερες και σε παρελθοντικές περιόδους; ... Σόουμαν ηταν και ο Λιστ, και ο Παγκανινι.Ο ίδιος ο Lang Lang  έχει δώσει απάντηση σχετικά, που με καλύπτει απόλυτα, λέγοντας πως με αυτόν τον τρόπο "δροσίζει" την κλασική μουσική κι έτσι την κάνει περισσότερο εύπεπτη.
Προσωπικά, εκείνο που θαυμάζω στον Λανγκ Λανγκ πέρα από τον  τρόπο που έχει βρει να παρουσιάζει την υψηλού επιπέδου και ποιότητος,  κλασική μουσική, είναι οι συνεργασίες του με καλλιτέχνες από άλλα, σύγχρονα είδη και οι γέφυρες που δημιουργεί μεταξύ ανατολικής και δυτικής κουλτούρας.
Δεν είναι λίγες οι φορές που τον έχουμε δει να συμπράττει με Ασιάτες συνθέτες και εκτελεστές και να συνδυάζει τον ήχο του πιάνου με παραδοσιακά όργανα της ανατολής.

Σήμερα, επιλέγω να τον ακούσουμε σε ένα Κονσέρτο Ανατολής,που περιλαμβάνεται στο CD-DVD του: "LANG LANG-Dragon Songs"  της DG.

Είναι το "Υellow River Piano Concert", βασισμένο στην ομώνυμη καντάτα του Xian Xinghai. 

Τρομερά δεξιοτεχνικό το μέρος του σολίστα, αναπτύσσεταi σε 4 μέρη όπου μελωδικά  και αρμονικά πατάνε σε παραδοσιακές λαϊκές μελωδίες της Κίνας. Συμβολιστικά ο κίτρινος ποταμός αντιπροσωπεύει την  αντίσταση των Κινέζων  απέναντι στα ιαπωνικά στρατεύματα.

Η μελωδική ροή του "Πρελούδιου" είναι ομαλή και ήσυχη, απεικονίζει το τραγούδι  των ναυτών που κινούνται στον Κίτρινο ποταμό.Χαρακτηριστική είναι και η δυναμική του εισαγωγικού μέρους, αποτυπώνει τα ορμητικά κύματα μέσα από ένα ιδιαίτερα όμορφο χρωματικό κρεσέντο, με κορύφωση τις υπογραμμίσεις από τα κύμβαλα και τα rolls των τυμπάνων...

Tσέλα και κοντραμπάσα  ανοίγουν την  "Ωδή στον Κίτρινο ποταμό"(β' μέρος), ένα μελωδικό εγκώμιο στην ιστορία της Κίνας γι'αυτό και το βασικό θέμα είναι από τον Εθνικό ύμνο της χώρας, που επισημαίνεται στο μοτίβο των χάλκινων πνευστών κυρίως.
Συνεχόμενα αρπίσματα στο αριστερό χέρι του πιανίστα ενισχύουν την εντύπωση της ροής του ποταμού, ενώ η μελωδία του περιλαμβάνει επαναλαμβανόμενες συγχορδίες  με αρμονική πορεία από την τονική προς την δεσπόζουσα, διανθισμένη από τρίλλιες και διαφόρων ειδών ποικιλματικούς φθόγγους.

Η ανυσματική πορεία ρυθμικής επιτάχυνσης οδηγεί σε ένα παραδοσιακό κινέζικο πίκολο, gudi ή dizi,που δίνει τη σκυτάλη στο πιάνο να ξετυλίξει μοτίβα σε πεντατονικές κλίμακες, συνδυαστικά με μια ελεγειακή μελωδία που το άκουσμά της δίνει την εντύπωση ερμηνείας από το  κινέζικο νυκτό κιουτζίν. Ένα πιανιστικό ξέσπασμα σκιαγραφεί τον οργισμένο ποταμό-Κίνα.

Ομάδα από τρομπέτες ανοίγει το 4ο και τελευταίο μέρος με τον ύμνο της Πολιτιστικής Επανάστασης, που εξελίσσεται μιμητικά σε μορφή proposta(κανόνα) για να υπογραμμίσει την ανάγκη προστασίας του Κίτρινου ποταμού.Ενεργητικό το πιανιστικό πέρασμα, κρίνεται επιβεβλημένο, όχι μόνο για την ενίσχυση της έκφρασης, μα και  την τονική επαναφορά του θέματος, που φθάνει με μεγαλοπρέπεια σε μιαν εμφαντική ορχηστρική αποπεράτωση.

"Yellow River Concert", Xian Xinghai / Lang Lang:

Ρ.Στράους-Σαλώμη: Χορός των επτά πέπλων κι ο ερωτικός μονόλογος

Ο γεννημένος σαν σήμερα 11 Ιουνίου 1864, Ρίχαρντ Στράους επισκέφτηκε την Ελλάδα την άνοιξη του 1926, προκειμένου να διευθύνει συναυλίες του στο Θέατρον Κεντρικόν και στο Παναθηναϊκό Στάδιο.

Ο Στράους σε αρχαιολογικό χώρο/πηγή:Pireorama

Έφθασε από την Τεργέστη με ατμόπλοιο στον Πειραιά, όπου οι Αρχές τον υποδέχτηκαν με πρωτοφανή ενθουσιασμό, όπως γράφουν φυλλάδες της εποχής!
Συναντήθηκε με τον ποιητή μας Άγγελο Σικελιανό, που μαζί του επισκέφτηκε τους Δελφούς.

Όμως είχε θαμπωθεί και με την ελληνική πρωτεύουσα! Μαγεμένος από την αίγλη της, μα κυρίως από το εκτυφλωτικό φως του ελληνικού ήλιου και  το απέραντο γαλάζιο του αττικού ουρανού που δεν ξεχωρίζει από κείνο της θάλασσας, λέγεται πως δήλωσε εκστασιασμένος:

"Ποτέ στην ζωή μου δεν θα μπορέσω να ξανασυνθέσω χειμώνα!"

Στο πρόγραμμα των συναυλιών του περιλαμβάνονταν τα Συμφωνικά ποιήματα: "Δον Ζουάν", "Θάνατος και Εξαΰλωση", μα και απόσπασμα από την όπερα "ΣΑΛΩΜΗ", συγκεκριμένα το "Χορό των επτά πέπλων ".

Η "Σαλώμη" του Στράους λογοκρίθηκε στην εποχή του ως νοσηρό και εξωφρενικό έργο!
Όλοι όμως δέχονται πως αποτυπώνει την ακρότητα του πόθου σε όλο της το μεγαλείο!

Την έμπνευση στον Στράους έδωσε το μονόπρακτο και ομώνυμο θεατρικό έργο του Όσκαρ Ουάιλντ. 
Γράφτηκε το 1905 και με την όπερά του αυτή, ο Στράους πέρασε στην Ιστορία ως ο συνθέτης του πιο σκανδαλώδους θεάματος της γενιάς του.
Η παρακμή και ο παθιασμένος ερωτισμός που απέπνεε ξένισαν την αστική κοινωνία της εποχής.Αξιοσημείωτο ειναι πως ανέβηκε στη Μητροπολιτική Οπερα της Νέας Υόρκης τη μία βραδιά, για να κατέβει την αμέσως επομένη κατόπιν οργισμένης αντίδρασης του κοινού.

Προκαλεί ιδιαίτερη αίσθηση σε κάθε ανέβασμά της και συχνά σκανδαλίζει με τολμηρές σκηνές όπως ο ερωτικός μονόλογος που τραγουδάει η ηρωίδα κρατώντας στα χέρια της το κομμένο κεφάλι του Ιωάννη και ο "Χορός των επτά πέπλων".

H Aino Ackté, η "Μοναδική Σαλώμη", κατά Στράους(1907)

Στην πρεμιέρα της Δρέσδης η πρώτη ερμηνεύτρια του ρόλου αντιτάχθηκε στον περίφημο "Χορό των επτά πέπλων" αναφωνώντας: "Δεν πρόκειται να το κάνω. Είμαι μια αξιοπρεπής γυναίκα!".
Έτσι, συχνά αντικαθίστατο η πρωταγωνίστρια από χορεύτρια σε αυτή την τολμηρή σκηνή!
Εξαίρεση αποτέλεσε η φινλανδή υψίφωνος Aino Ackté, η οποία ερμήνευσε και χόρεψε στις πρεμιέρες της Λειψίας και του Λονδίνου, το 1907 και 1910, αντίστοιχα, κάνοντας τον Στράους να την ανακηρύξει ως τη "ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΓΝΗΣΙΑ ΣΑΛΩΜΗ"!

Η όπερα αυτη προκάλεσε τον έντονο θαυμασμό στους Πουτσίνι, Σαίνμπεργκ, Μπεργκ και Μάλερ, την οποία παρακολούθησαν στην Όπερα του Γκρατς, καθως η λογοκρισία είχε απαγορεύσει το ανέβασμά της στη Βιέννη, όπως είχε γινει και με το θεατρικο του Ουάιλντ, που σκανδάλισε με την ευθύτητά του τη βικτωριανή κοινωνία της πειθάρχησης και της αυτοσυγκράτησης.

Η ΦΟΡΜΑ της "ΣΑΛΩΜΗΣ" και τα ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ της:

Ο συνθέτης χρησιμοποίησε λάιτμοτιφ για κάθε χαρακτήρα(Σαλώμη- Ηρώδη-Ιωάννης-Ηρωδιάς κλπ), αλλά και ιδιαίτερες συμβολιστικές χρήσεις ηχοχρωμάτων, όπως στην περίπτωση της Σαλώμης , ένα ντέφι που ακούγεται κάθε φορά που αναφέρεται στον σαγηνευτικό χορό της.

"Salome's dance", Gustave Moreau

Τον χορό με τα επτά πέπλα μπροστά στον Ηρώδη, που γεννά ύψιστους πόθους, τόσο ώστε να μην μπορεί να αντισταθεί στις επιθυμίες της, κι έτσι πήρε το κεφάλι του Ιωάννη.

Οι φωνητικές απαιτήσεις του πρωταγωνιστικού ρόλου είναι εφάμιλλες των Βαγκνερικών ηρωίδων, γιατί απαιτεί εκτός από το φωνητικό εύρος, τη δύναμη, τον όγκο και την αντοχή μιας δραματικής σοπράνο.

Συγχρόνως όμως απαιτείται και σωματική ευλυγισία σε επίπεδα επαγγελματία χορευτή για την εκτέλεση του περίφημου "Χορού των Επτά πέπλων".

Ο ερωτισμός του "Χορού" κωδικοποιείται στη δυναμική και στον αισθησιακό ορχηστρικό πλούτο με αναφορές σε μοτίβα Ανατολής(κυρίως από ξύλινα πνευστά, όμποε και φλάουτο)το crescendo και τη ρυθμική επιτάχυνσης, που υποδηλώνει τον αυξανόμενο ενθουσιασμό και πόθο.

Αν και ο ίδιος ο Στράους δήλωνε ότι ο χορός πρέπει να είναι "εντελώς αξιοπρεπής, σαν να χορεύεται πάνω σε χαλί προσευχής", πλημμυρίζει από ερωτισμό και λαγνεία, λες και η ηρωΐδα βρίσκεται σε κατάσταση μακάβριας έκστασης, τόσο που κάποιες φορές ορισμένοι στο ακροατήριο (ως επί το πλείστον κυρίες) να καλύπτουν από ντροπή τα μάτια τους με τις παλάμες ή τα προγράμματά τους.


Εκρηκτική η ανάγνωση της παρτιτούρας από τον Fritz Reiner, ενός μαέστρου θρυλικού σε Βάγκνερ και Στράους!
Οδηγεί την Συμφωνική του Σικάγο με κοφτή νευρικότητα, άφθαστη διάθεση εξωτισμού, βιαιότητα, πάθος αλλά και απαράμιλλο λυρισμό.

Richard Strauss : "Salome Op.54-Dance of the Seven Veils" / Fritz Reiner

"Σαλώμη:

Δε μ’ άφησες να φιλήσω το στόμα σου, Ιωάννη;Δεν το θέλησες; 

Καλά λοιπόν! Τώρα θα το φιλήσω. 

Θα το δαγκώσω με τα δόντια, όπως δαγκώνει κανείς τον ώριμο καρπό.

...γιατί δε με κοιτάς; Τα μάτια σου που ήσαν τόσο τρομερά, γεμάτα οργή και καταφρόνια, 

είναι κλεισμένα τώρα. 

Άνοιξε τα μάτια σου! Σήκωσε τα βλέφαρά σου!

Κι η γλώσσα σου, που ήταν σαν κόκκινο ερπετό που ακοντίζει δηλητήρια, δεν κουνιέται πια, δε λέει τίποτα τώρα, Ιωάννη, η κόκκινη αυτή οχιά που ξέρασε το φαρμάκι της απάνω μου. 

Δε με θέλησες,μ’ απόκρουσες. Μου είπες πράματα αποτρόπαια. 

Μου φέρθηκες σα να ήμουν εταίρα, σα να ήμουν πόρνη, εγώ, η Σαλώμη, η κόρη της Ηρωδιάδας!

[...]

Αχ! Γιατί δε με κοίταξες; Αν με είχες δει, θα μ’ είχες αγαπήσει. 

Ξέρω καλά πως θα μ’ είχες αγαπήσει, και το μυστήριο της αγάπης είναι πιο μεγάλο 

απ’ το μυστήριο του θανάτου. 

Μόνο την αγάπη πρέπει να κοιτάζει κανείς".

"Σαλώμη" , Όσκαρ Ουάιλντ-Μετάφραση: Στάθης Σπηλιωτόπουλος

"Το φιλί της Σαλώμης", Lucien Levi Dhurmer

Aπό τις συνταρακτικότερες είναι η τελευταία σκηνή, που και στο κείμενο του Ουάιλντ(όπως διαβάσαμε παραπάνω) συγκλονίζει τον αναγνώστη-θεατή!

Προκαλεί σεισμό αυτός ο ερωτικός μονόλογος της ηρωίδας, κρατώντας στα χέρια της το κομμένο κεφάλι του ευαγγελιστή.
Αναμφισβήτητα η συναρπαστικότερη Σαλώμη, με μια ερμηνεία αισθησιακή, που γοήτευε κριτικούς και κοινό ήταν αυτή της Birgit Nilson!

Από την τελική σκηνή ο ερωτικός μονόλογος :

"Du wolltest mich nicht deinen Mund küssen lassen-Δεν με άφησες να φιλήσω το στόμα σου!"

ΦΕΝΤΕΡΙΚΟ ΓΚΑΡΘΙΑ ΛΟΡΚΑ: 120 χρόνια από τη γέννησή του

M'ένα τρυφερό άγγιγμα, έρχεται η καληνύχτα...

Το άγγιγμα ενός "τριαντάφυλλου της Ανδαλουσίας", που γεννήθηκε σαν σήμερα 5 Ιουνίου 1898.

Ο Φ.Γ.Λόρκα, ο μεγάλος Ισπανός ποιητής με το σπουδαίο έργο, με τα βαθιά νοήματα, τη δυναμική, το λυρισμό, το γλωσσικό πλούτο.

Ανθρωποι, πόθοι, πάθη, έρωτες, αγώνες, παραδόσεις, φύση ήταν ο μαγικός ιστός πάνω στον οποίο ο Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα ύφανε την οικουμενική, αθάνατη ποίησή του, στην οποία  συνδύαζε καταπληκτικά τον έρωτα με το θάνατο, την αρχή και το τέλος της ζωής!

Πρόκειται για ένα πολυδιάστατο ταλέντο, που μπορεί το πλατύ κοινό να τον γνωρίζει ως ποιητή ή θεατρικό συγγραφέα, όμως γνώριζε και μουσική.

Υπήρξε βιρτουόζος πιανίστας, συνθέτης, λιμπρετίστας, ακόμα και ζωγράφος!

Δύο από τις καλλιτεχνικές εικαστικές δημιουργίες του, που φωτίζουν μερικά από τα σύμβολα και τις αλληγορίες του, βλέπετε παραπάνω.

Το 1922 δίνει διάλεξη για το κάντε χόντο (λαϊκό τραγούδι της Ανδαλουσίας που τραγουδιέται από τσιγγάνους) και οργανώνει μαζί με τον Μανουέλ ντε Φάλλια τη "Γιορτή του Κάντε Χόντο".

Από τότε επιδόθηκε στην αναζήτηση παραδοσιακών τραγουδιών.

Ακούμε ένα απόσπασμα από την "Συλλογή Λαϊκών ισπανικών τραγουδιών", σε ηχογράφηση του 1931 με την περίφημη Αρχεντινίτα να τραγουδά και να εκτελεί  καστανιέτες, ενώ στο πιάνο τη συνοδεύει ο Λόρκα:

Στη συνέχεια απολαμβάνουμε τη μεγάλη μετζοσοπράνο Teresa Berganza στο "La Tarara" από τα "13 Παλιά παλιά ισπανικά τραγούδια" που κατέγραψε και ενορχήστρωσε ο Λόρκα.

Στην κιθάρα τη συνοδεύει ο Narciso Yepes.

"Η Ταράρα εδώ, η Ταράρα εκεί

η Ταράρα τρέχει σαν τρελλό παιδί..."

Από το έργο του  Mario Castelnuovo-Tedesco: "Romencero Gitano op.152" για μικτή χορωδία και κιθάρα βασισμένο στην ποιητική συλλογή του Λόρκα: "Ρομανθέρο Χιτάνο, Poema del Cante Jondo",  έργο που ολοκλήρωσε  το 1927 ακούμε μελοποημένο το ποίημα "Κιθάρα":

"Της κιθάρας το κλάμα

Αρχινάει.

Της χαραυγής οι κούπες

γίνονται κομμάτια.

Της κιθάρας το κλάμα

αρχινάει.

Ανώφελο

να την κάνεις να πάψει.

Αδύνατο

να την κάνεις να πάψει.

Κλαίει μονότονα

όπως κλαίει το νερό,

όπως κλαίει ο αγέρας

στο χιόνι που πέφτει.

Αδύνατο

να την κάνεις να πάψει.

Κλαίει για πράγματα

απόμακρα.

Άνεμος του Νότου καυτερός

που αποζητάει άσπρες καμέλιες.

Την άστοχη κλαίει σαΐτα,

το βράδυ που αύριο δεν έχει,

και το πρώτο πουλί που πεθαίνει

στο κλωνάρι επάνω".

 Castelnuovo-Tedesco: "Romancero Gitano Op.152 / La guitarra":

Aκούμε το Λόρκα να συνοδεύει στο πιάνο την Αρχεντινίτα στο γλυκό και τρυφερό νανούρισμα: "Nana De Sevilla".

Τούτο το χελωνάκι δεν έχει μάνα

δεν έχει μάνα μια, δεν έχει μάνα δυο

δεν έχει μάνα.

Το γέννησε τσιγγάνα σε σταυροδρόμι

σε σταυροδρόμι μια, σε σταυροδρόμι δυο

σε σταυροδρόμι.

Τούτο το πλασματάκι δεν έχει κούνια

δεν έχει κούνια μια, δεν έχει κούνια δυο

δεν έχει κούνια.

Μα `χει νονά στη χώρα και θα του φέρει

και θα του φέρει μια και θα του φέρει δυο

και θα του φέρει.
(απόδοση: Αγαθή Δημητρούκα)

Το ίδιο στίχους του Λόρκα ακούμε από τη Νένα Βενετσάνου σε μουσική διασκευή του Νίκου Μαμαγκάκη:

"3 Ιουνίου: Παγκόσμια Ημέρα Ποδηλάτου"

Από φέτος με απόφαση του ΟΗΕ η 3η Ιουνίου ορίζεται ως Παγκόσμια Ημέρα Ποδηλάτου, προκειμένου να καθιερωθεί η μετακίνηση με το φιλικό προς το περιβάλλον μεταφορικό μέσο, που βοηθάει τους ανθρώπους σ' έναν υγιεινό τρόπο ζωής.

Δεν γνωρίζουμε πότε ακριβώς εφευρέθηκε το ποδήλατο, όμως μια από τις κατασκευές που θα μπορούσε να θεωρηθεί πρόγονος του ποδηλάτου, ήταν η "draisienne", όνομα που πήρε από τον κατασκευαστή της, Καρλ Φον Ντράις. Εμφανίστηκε το 1817 και λέγεται και ποδήλατο ισορροπίας, αφού δεν είχε πεντάλ  και κινείτο όταν ο αναβάτης έσπρωχνε με τα πόδια του προς τα πίσω. Επειδή αντικατέστησε το άλογο που μέχρι τότε ήταν το βασικό μεταφορικό μέσο, η draisienne ονομάστηκε και "hobby-horse".


Πολλοί ήταν και οι μουσικοί που ενδιαφέρθηκαν για το νέο μεταφορικό μέσο με τους δυο τροχούς.


Έτσι, αν είχατε γεννηθεί γύρω στο 1900 και ζούσατε στη Βρετανική εξοχή, πιθανότατα θα είχατε συναντήσει τον "Φοίβο" μετά του αναβάτη του, σερ Έντουαρντ Έλγκαρ!
Ο αγαπημένος μας συνθέτης, γνωστός για τις ορθοπεταλιές του, έχει μείνει στην ιστορία για την αγάπη του για το ποδήλατο...
Ο βρετανός καλλιτέχνης είχε βαφτίσει ένα περίφημο  Royal Sunbeam, που είχε στην κατοχή του, "Φοίβο" και τον βλέπουμε να ποζάρει στη διπλανή φωτογραφία.



Λίγο νωρίτερα ο Γιόζεφ της Δυναστείας Στράους, φημισμένος μηχανικός και μουσικός της εποχής του, επηρεασμένος από την ποδηλατομανία που έχει ξεσπάσει στη Βιέννη με την εφεύρεση του "velocipede", (χαρακτηριστικό ποδήλατο με το μεγάλο μπροστινό τροχό), γράφει μια polca schnell, μια ταχύτατη δηλαδή πόλκα, ο ρυθμός της οποίας  αποτυπώνει την "ασταμάτητη" πορεία του νέου μεταφορικού μέσου, που αντικατέστησε το άλογο.

Ολιγόλεπτη, φρενήρης, κεφάτη και σκερτσόζα η "πόλκα των δύο τροχών", ενθουσίασε τους κοσμικούς κύκλους της Βιέννης!!

Josef Strauss: "Velocipede Polca":

To ποδήλατο λάτρευαν και χρησιμοποιούσαν και άλλοι συνθέτες.

Ανάμεσά τους ο Γκούσταβ Χολστ, ο οποίος διέσχισε ένα μεγάλο μέρος της ερήμου της Σαχάρα με ποδήλατο κατά τη διάρκεια των διακοπών του στην Αλγερία το 1906..., αλλά κι ο Πέρσι Γκρέιντζερ ήταν φανατικός ποδηλάτης, επίσης . Μάλιστα έχασε την άκρη του ενός δείκτη του επισκευάζοντας την αλυσίδα του ποδηλάτου του.

Ο Ερνέστ Σοσόν με το ποδήλατό του

Ο Ερνέστ Σοσόν θεωρείται από τους πρώτους ποδηλάτες στην ιστορία, όμως έχασε τη ζωή του όταν κατά την ποδηλασία δν έπιασαν τα φρένα σε κατηφορικό δρόμο με αποτέλεσμα να πέσει με ταχύτητα και να χτυπήσει το κεφάλι του. Ο θάνατός του σε ηλικία 44 χρονών ήταν ακαριαίος ...

Ο Ραλφ βον Ουίλιαμς συχνά μετακινείτο με το ποδηλατό του στις εξοχές και τα χωριά της Αγγλίας προκειμένου να συλλέξει λαϊκά τραγούδια και μελωδίες, ενώ  και ο Γκούσταβ Μάλερ, φαίνεται να ήταν ενθουσιασμένος με τη νέα μόδα.
Εκτός από ορειβάτης υπήρξε λάτρης του ποδηλάτου επίσης, και υποστήριζε πως μόνο η ποδηλασία τού πρόσφερε ανακούφιση στην ταλαιπωρία από τις αιμορροΐδες του...

Όπως μαθαίνουμε από επιστολές του συνθέτη προς τον φίλο του μουσικοκριτικό Wilhelm Zinne, απολάμβανε τη βόλτα με το νέο δίτροχο.

Το ποδήλατο του Μάλερ,  Mahler Museum, Aμβούργο

Πολλοί λένε πως η διαδρομή που έκανε με το ποδήλατό του στις εξοχές του Maiernigg όταν ολοκλήρωσε την Τέταρτη Συμφωνία του αντικατοπτρίζονται στην επόμενη μουσική του έμπνευση.

Το σκέρτσο του 2ου  μέρους της "Πέμπτης Συμφωνίας" του με την ένδειξη "ισχυρά και με σχετική ταχύτητα", και τον προγραμματικό υπότιτλο: "κόσμος χωρίς βάρος" λειτουργεί ως ηχοτόπιο αυτής της δύσκολης, αλλά με αίσιο τέλος, ποδηλατικής διαδρομής.
Όπως ο ίδιος εκμυστηρεύτηκε σε φίλους του σ'αυτό το μέρος "κάθε νότα είναι γεμάτη ζωή και περιστρέφεται γύρω από έναν χορό...Δεν υπάρχει τίποτα ρομαντικό ή μυστικιστικό, είναι απλώς η έκφραση του ανθρώπου, που απολαμβάνει τη διαδρομή στο φως της μέρας, το ζενίθ της ζωής".

Mahler: Symphony No. 5: Part II, scherzo:

Στην αντίθετη περίπτωση ανήκει ο Αρτούρο Τοσκανίνι. Ο μαέστρος προσπάθησε να μάθει  να οδηγεί ποδήλατο. Όμως σε μια από τις προσπάθειες έπεσε βίαια σκίζοντας το παντελόνι του. Ανασηκώθηκε ευτυχώς σώος όμως με τα τραυματισμένα γόνατα να αιμοραγούν. Φοβήθηκε τόσο, που ορκίστηκε ότι δεν θα οδηγούσε ποτέ ξανά ποδήλατο!
Και όχι μόνο τήρησε την υπόσχεση, αλλά "απαγόρευε" -τουλάχιστον μπροστά του- στα παιδιά και τα εγγόνια του να "ποδηλατούν"!

Eπίσης, υπάρχουν συνθέτες που γοητεύτηκαν  από τους ήχους που προέρχονται από το ποδήλατο.

Ο Flip Barber στη σύνθεσή του: "Nutcracker for Bike Parts", μάς ξανασυστήνει το "Χορό της Ζαχαρένιας Νεράιδας" από τον "Καρυοθραύστη" του Τσαϊκόφσκυ, χρησιμοποιώντας ήχους ποδηλάτου.
Όμως η τσελέστα και το κλαρινέτο αντικαθίστανται από τις ακτίνες του δίτροχου μεταφορικού μέσου, τα  pizzicati των τσέλων από τα γρανάζια και αντί για κρουστά  χρησιμοποιούνται  τα φρένα, τα πεντάλ και οι αλυσίδες του ποδηλάτου.

Mια σύντομη βόλτα με ποδήλατο περιγράφει και με την ομώνυμη πιασιστική του σύνθεση ο Alexander Gretchaninov. Ο ρώσος συνθέτης,που υπήρξε μαθητής των Τανέγιεφ, Αρένσκυ και Κόρσακωφ είναι γνωστός για τη μουσική του για παιδιά.

Alexander Gretchaninov, "Bicycle Ride":

Ο BIZET και η "Έκδοση της Κάρμεν" (U-Carmen eKhayelitsha)

Στη μνήμη του αγαπημένου ΖΩΡΖ ΜΠΙΖΕ που έφυγε σαν σήμερα, θα σας καληνυχτίσω, αγαπημένοι φίλοι, με το τελευταίο έργο του, μα συγχρόνως και το πιο δημοφιλές του οπερατικού ρεπερτορίου: "ΚΑΡΜΕΝ".
Έκανε πρεμιέρα το 1875, γνωρίζοντας παταγώδη αποτυχία.Πολλοί ισχυρίζονται πως αυτό ήταν και η αιτία του πρόωρου θανάτου του συνθέτη, μόλις τρεις μήνες μετά, από συγκοπή καρδιάς.

Η ηρωίδα του Μπιζέ είναι μια τσιγγάνα. Μια μοιραία γυναίκα, που ξεπήδησε μέσα απ'τις σελίδες της ομώνυμης νουβέλας του Προσπέρ Μεριμέ και που λατρεύτηκε μέσα από τα εμπνευσμένα μουσικά θέματα του ταλαντούχου μουσουργού.
Ο Μπιζέ βρίσκει την ευκαιρία να υμνήσει τον έρωτα, το πάθος, την ανάγκη του ανθρώπου να αγαπήσει και να αγαπηθεί, αλλά και την ανάγκη του να ζήσει ελεύθερος!

Ετσι, πλάθει τον πρώτο ΦΕΜΙΝΙΣΤΙΚΟ ρόλο της όπερας!

Πρωτοποριακή η συνθετική προσέγγιση του Μπιζέ για την εποχή της, δίχασε κοινό και κριτικούς.
Η Κάρμεν αποκαλύπτει την διάσταση ανάμεσα στα "πρέπει" και τα "θέλω".Φέρνει το θεατή αντιμέτωπο με τη ρήξη σάρκας και λογικής.


"U-Carmen eKhayelitsha" :

Η ιστορία της Κάρμεν έχει μεταφερθεί κατά καιρούς και στον κινηματογράφο(ατόφια ή σε παραλλαγή...Ας θυμηθούμε τη "Στέλλα" του Κακογιάννη...) όπως άριες, μοτίβα και ρετσιτατίβι της όπερας έχουν χρησιμοποιηθεί και μεμονωμένα σε ταινίες.

Το 2005 ο βρετανός σκηνοθέτης Μαρκ Ντόρνφορντ-Μέι παρουσιάζει τη δική του κινηματογραφική εκδοχή, που τιτλοφορείται:"U-Carmen Ekhayelitsha", γυρισμένη στις φτωχογειτονιές της Καγιελίτσα, στα περίχωρα του βιομηχανικού Κέιπ Τάουν και βασισμένο στην Κάρμεν του Μπιζέ, με το λιμπρέτο εξολοκλήρου μεταφρασμένο στη γλωσσική διάλεκτο "Xhosa".

Μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη το θυελλώδες πάθος της αρχετυπικής ηρωίδας σε ένα ολότελα διαφορετικό πολιτισμικό περιβάλλον, τιμώντας όμως στο έπακρο τόσο την πηγή προέλευσης, όσο και την ιδιαιτερότητα του υποβαθμισμένου αστικού τοπίου μιας συνοικίας μαύρων που προσπαθεί να ορθοποδήσει μετά το Απαρτχάιντ.
Τον απαιτητικότατο ρόλο της Καρμενσίτα υποδύεται η Pauline Malefane κι είναι απλά συγκλονιστική!

Προτείνω να την ακούσουμε στη διάσημη "ΧΑΜΠΑΝΕΡΑ", την άρια "L’amour est un oiseau rebelle", οι στίχοι της οποίας καταδεικνύουν το χαρακτήρα της αντισυμβατικής ηρωίδας: "Πουλί της επανάστασης η αγάπη, που κανείς δεν μπορεί να το δαμάσει!"

Η μελωδία, που εκφράζει τις απόψεις της προκλητικής γυναίκας για τη φύση του έρωτα, προέρχεται από το τραγούδι του ισπανού συνθέτη Sebastian Yradier, "El Arreglito ", που ο Μπιζέ μεταμόρφωσε μέσα από ιδιότυπη εναρμόνιση.
Βασίζεται σε μια κατιούσα χρωματική κλίμακα που ακολουθείται από παραλλαγές της ίδιας φράσης, πρώτα σε μινόρε και στη συνέχεια σε ματζόρε τρόπο υπονοώντας έτσι μέσα από την αντίθεση, τις αντιξοότητες του συναισθήματος της αγάπης που εκφράζεται στους στίχους, που επαναλαμβάνω είναι μεταφρασμένοι στη γλώσσα Χόσα, μια διάλεκτο που μιλιέται από νοτιοαφρικάνικες φυλές, και αποτελεί κατηγορία των γλωσσών Μπαντού.

Η χρωματισμένη πολιτικά, ταινία που τιμήθηκε με τη Χρυσή Άρκτο στο Βερολίνο, κυκλοφόρησε στην Ελλάδα σε DVD με τον τίτλο: "Η Εκδοση της Κάρμεν".

H άρια "L’amour est un oiseau rebelle" ξεκινά στο 1:30:

"H αγάπη ειναι ελεύθερο πουλί, 

κανείς δεν μπορεί να το δαμάσει.

Μάταια κάποιος το καλεί 

αν δεν θέλει να τού αποκριθεί.

Τίποτα δεν οφελεί...

Ο ενας(εραστής) είναι ομιλητικός

κι ο άλλος σιωπηλός

Εγω, αυτόν τον άλλο προτιμώ

Λέξη δεν είπε, μα μ' ευχαριστεί

Η αγαπη!Ω, η αγάπη 

έχει τσιγγάνικη καρδιά

Αν δεν μ'αγαπάς, σ'αγαπώ εγώ

μα αν σ'αγαπω, πρόσεχε καλά!"

[Ο,τι αναφέρεται στην ταινία είναι από τους ιστοτόπους flix.gr. και cine.gr. Τα υπόλοιπα, αποτελούν προσωπικές εκτιμήσεις, που κατά καιρούς έχουν δημοσιευτεί στο προσωπικό μου blog και ηλεκτρονικά περιοδικά με τα οποία συνεργάζομαι].


Για την "Κάρμεν" του Μπιζέ μπορείτε να διαβάσετε παλαιότερα άρθρα μου εδώ, εδώ και εδώ.

Μουσικά "θραύσματα" από τα Ημερολόγια του Κάφκα...

Στη μνήμη του ΦΡΑΝΤΣ ΚΑΦΚΑ [3 Ιουνίου 1924]

Μια από τις σπουδαιότερες προσωπικότητες της δυτικής λογοτεχνίας ο Φραντς Κάφκα χαρακτηρίζεται για τη μοναδικά αριστοτεχνική γραφή του, που εστιάζει στην αλλοτρίωση του σύγχρονου ανθρώπου και ξετυλίγει τις διαρκείς αναζητήσεις του. Ένας ανατόμος της υπαρξιακής αγωνίας που στοιχειώνει τις σκέψεις και τα συναισθήματα του ανθρώπου της εποχής μας.

"Συχνά το συλλογίζομαι και πάντα αναγκάζομαι να πω στο τέλος ότι η ανατροφή μου μ' έβλαψε πολύ από ορισμένες απόψεις. Αυτό το παράπονο απευθύνεται σ' ένα πλήθος ανθρώπων, βέβαια στέκονται εδώ όλοι μαζί και, όπως στις παλιές ομαδικές φωτογραφίες, δεν ξέρουν τί να κάνουν ο ένας με τον άλλο, δεν τολμούν να κατεβάσουν τα μάτια τους και να χαμογελάσουν, τόσο νευρικοί είναι. 
Είναι οι γονείς μου, μερικοί συγγενείς, μερικοί δάσκαλοι, μια κάποια συγκεκριμένη μαγείρισσα, μερικά κορίτσια από το μάθημα του χορού, μερικοί επισκέπτες του σπιτιού μας από τον παλιό καιρό, μερικοί συγγραφείς, ένας δάσκαλος κολύμβησης, ένας λαχειοπώλης, ένας επιθεωρητής σχολείων, ύστερα μερικοί που τους συνάντησα μόνο μια φορά στο δρόμο, κι άλλοι, που δεν τους θυμάμαι τούτη τη στιγμή, κι άλλοι που δε θα τους θυμηθώ ποτέ, κι άλλοι, τέλος, που το μάθημά τους το είχα κατά κάποιον τρόπο απορρίψει τον καιρό εκείνο, που δεν το είχα προσέξει καθόλου, με δυο λόγια είναι τόσο πολλοί που θα πρέπει να προσέξω να μην αναφέρω κάποιον δυο φορές. 
Και σ' όλους αυτούς εκφράζω το παράπονό μου, τους κάνω μ' αυτόν τον τρόπο γνωστούς αναμεταξύ τους, δεν ανέχομαι όμως αντίρρηση..."

(Φραντς Κάφκα, Τα ημερολόγια-Α': 1910-1913, μτφ. Α. Βερυκοκάκη, Εξάντας-ebook)

***

György Kurtág : "Kafka-Fragmente, Op 24":

O Kurtág συνέθεσε τo έργο αρχές της δεκαετίας του '80.
Πρόκειται για έναν φωνητικό κύκλο για σοπράνο και βιολί, σύντομες μουσικές καταγραφές, έντονης εκφραστικότητας.
Ο συνθέτης επιλέγει "θραύσματα" από φράσεις, προτάσεις, μεμονωμένα αποσπάσματα από τα Ημερολόγια ή σημειωματάρια του Φραντς Κάφκα, την επιστολογραφία του και σχηματίζει ένα μουσικό μωσαϊκό  υπαρξιακής αναζήτησης παράτολμο, αυστηρό, δεξιοτεχνικά ακραίο και με εκφραστικές απαιτήσεις.

"Kafka", Jaroslav Rona

Χρησιμοποιεί όλες τις δυνατότητες της φωνής και του οργάνου, για να δημιουργήσει ένα ξεχωριστό ήχο που μπορεί να ακούγεται παρατεταμένα  ή να σπάζει σε συλλαβές, ακόμα και σε γράμματα.



Στην Εβραϊκή συνοικία της Πράγας έχει τοποθετηθεί ένα το σουρεαλιστικό άγαλμα του γλύπτη Jaroslav Rona.

Απεικονίζει μια ακέφαλη αντρική μορφή με τον Κάφκα καθισμένο στους ώμους του...
Ένα άδειο κοστούμι που περπατάει...
Έμπνευση απ΄το "Περιγραφή ενός αγώνα" του λογοτέχνη.

Eνα σουρεάλ γλυπτό, που θεωρώ δένει αρμονικά σε ύφος με τη μουσική σύνθεση του Kurtág.

Kurtág György - Kafka-Fragmente: I, ΙΙ, ΙΙΙ, ΙV :