Aριστερά ο Ε.Γκριγκ και δεξιά ο 13χρονος Rued στο όργανο της Marble Church, εκεί που τον άκουσε ο Γκριγκ.
Yπήρξε παιδί-θαύμα, γόνος μουσικής οικογένειας, καθώς και οι δυο γονείς του ήταν πιανίστες.Έπαιζε πιάνο, βιολί και όργανο. Αργότερα ασχολήθηκε και με τη σύνθεση...
Μπορεί να μην ακούγεται ιδιαίτερα στην χώρα μας, όπως και στη δική του χώρα άργησε να καθιερωθεί, όμως σήμερα ο Rued Langgaard θεωρείται μαζί με τον Carl Nielsen ένας από τους μεγαλύτερους συνθέτες της Δανίας.
Η μουσική του παρουσιάζει επιρροές της μουσικής των Ρίχαρντ Βάγκνερ και Ρίχαρντ Στράους.
Την πρώτη δημόσια εμφάνισή του παίζοντας εκκλησιαστικό όργανο έκανε στα 10 του χρόνια στην Marble Church της Κοπεγχάγης, με τον Εντβαρντ Γκριγκ να βρίσκεται στο ακροατήριο, που την επόμενη μέρα έγραψε μια επιστολή στη μητέρα του μικρού, προκειμένου να εκφράσει τον ενθουσιασμό του!
Αυτή η επιστολή ήταν η αφορμή να ξεκινήσει ο Langgaard μαθήματα σύνθεσης.
Παρόλη τη διαφορά ηλικίας, μεταξυ των δυο μουσικών αναπτύχθηκε μια βαθιά φιλική σχέση, εκτίμηση και αγάπη, που κράτησε 3 χρόνια, ως το θάνατο του Γκριγκ, μια μέρα σαν τη σημερινή 4 Σεπτέμβρη του 1907.
Συγκεκριμένα, μετά την ανακοίνωση της είδησης του θανάτου του νορβηγού συνθέτη, ο 13χρονος τού αφιέρωσε το "Drapa -On the Death of Edvard Grieg" , ένα έργο ευαίσθητο και ελεγειακού χαρακτήρα .
Πρόκειται για ένα καλοφτιαγμένο δομικά και μεγαλοπρεπούς ύφους έργο, που ο τίτλος του "Drapa" αντικατοπτρίζει την μυστικιστικής φιλοσοφίας, έννοια της αθανασίας, μιας και η λέξη αυτή χρησιμοποιείτο για να την περιγράψει στην παλιά Νορβηγική παράδοση.
Rued Langgaard: Drapa-On the Death of Edvard Grieg:
"Portrait of Christiane Eberhardine", Louis de Silvestre
Η καντάτα του Γ.Σ. Μπαχ, BWV 198: "Laß, Fürstin, laß noch einen Strahl" είναι μια κοσμική καντάτα που έγραψε ο κάντορας για την Χριστιανή Εμπερχαρντίνα, πρωτότοκη κόρη του μαργράβου του Βρανδεμβούργου-Μπαϊρόιτ και μετά το γάμο της, Εκλέκτορα της Σαξωνίας και Βασίλισσα της Πολωνίας.
Η Christiane Eberhardine απολάμβανε τεράστια δημοτικότητα στη Σαξωνία ως σύμβολο προτεσταντικής πίστης.
Ήταν ιδιαιτέρως αγαπητή στο λαό, καθώς αρνήθηκε να ασπαστεί τον Καθολικισμό.
Συχνά την χαρακτήριζαν ως «Προτεστάντη μάρτυρα», απομονωμένη εθελοντικά στο μοναχικό κάστρο της στις όχθες του Έλβα, όπου ανέπτυξε μια αξιοθαύμαστη πολιτιστική ζωή …
Στη μοναξιά του Πρέτσεχ αφιερώθηκε σε φιλανθρωπικά έργα, ζητώντας με αυτό τον τρόπο εξιλέωση για τον Οίκο της, καθώς ο σύζυγος και ο γιος της -φιλοδοξώντας τη βασιλική εξουσία- είχαν μετατραπεί σε Καθολικοί.
Μερίμνησε για την εκτύπωση και δωρεάν διανομή Προτεσταντικών προσευχηταρίων, γι'αυτό για τους υπηκόους της, έγινε η «φύλακας της λουθηρανικής πίστης».
Ο Christiane Eberhardine του Βρανδεμβούργου-Μπάιροιτ πέθανε σε ηλικία 55 ετών, σαν σήμερα 4 Σεπτεμβρίου 1727 και για το σαρανταήμερο μνημόσυνό της ανατέθηκε στον Μπαχ από το Πανεπιστήμιο της Λειψίας, να συνθέσει μια καντάτα προς τιμήν της.
Είναι γνωστή και σαν "Ωδή της θλίψης" και στην πρεμιέρα διηύθυνε ο ίδιος ο Μπαχ.
Ο Μπαχ την περίοδο σύνθεσης του έργου
Το κείμενο είναι αμιγώς κοσμικό κι εστιάζει στο σοκ που έπαθε όλο το βασίλειο με τον θάνατο της πριγκίπισσας, εκθειάζει την προσωπικότητά της, την βαθιά πίστη της … Δεν παρουσιάζεται καθόλου οδυνηρή η υπόμνηση παρέλευσης χρόνου και φθοράς της ύπαρξης.
Ο Μπαχ «δεν κλαίει» στο έργο του. Αποκαλύπτει στον άνθρωπο την μοίρα του, ρυθμοδοτεί με τη ροή της μουσικής του το πέρασμα μιας δημοφιλούς και πολύ αγαπημένης από το λαό της, πριγκίπισσας, εγκωμιάζει την ευσέβεια και πίστη της.
Θεωρείται η αριστουργηματικότερη καντάτα του κάντορα, έργο ανυπέρβλητου πάθους και συναισθηματικού βάθους...
Στην μορφή που έχει παραδοθεί το έργο, αποτελείται από 10 μέρη (χορωδιακά, ρετσιτατίβα και άριες) χωρισμένα σε δύο άνισα τμήματα των επτά και τριών κινήσεων.
Το πρώτο μέρος εκτελείται πριν από την τελετή και το δεύτερο μετά το τέλος της.
Ο Μπαχ επιλέγει ήρεμη, κατανυκτική μελωδική γραμμή με συνεχή κίνηση, ενώ η χορωδία χωρίς φανφάρες αποτζιατούρων και διακοσμητικών στοιχείων, με πολύ λιτή εναρμόνιση εγκαθιστά έναν πλατύτερο ρυθμό δημιουργώντας την πρέπουσα για την περίσταση, ατμόσφαιρα.
Θα ακούσουμε τα τρία χορωδιακά της καντάτας.
O σπουδαίος Ton Koopman διευθύνει τη Μπαρόκ Ορχήστρα και Χορωδία του Άμστερνταμ. Ενας καλλιτέχνης που επικεντρώνεται στη μπαρόκ μουσική, ειδικά εκείνη του Μπαχ και ηγείται του κινήματος της «αυθεντικής παρουσίασης».
"Ιησους του Ναυί", τοιχογραφία στη Μονή Οσίου Λουκά
Το ορατόριο είναι μεγάλης έκτασης λυρική μουσική σύνθεση για ορχήστρα, σόλο φωνές και χορωδία, η δομή του οποίου διαφέρει από την όπερα στο ότι δεν περιλαμβάνει σκηνική δράση. Συχνά αντλεί τα θέματά του από τη Βίβλο.Βασικός εκπρόσωπός του υπήρξε ο Φρειδερίκος Χαίντελ.
Με ένα αγαπημένο χορωδιακό από ορατόριο του Χαίντελ θα σας καλησπερίσω και θα σας ευχηθώ καλό μήνα, ένα Σεπτέμβρη έμπνευσης και ψυχικής αγαλλίασης, φίλοι μου!
Ο Χαίντελ, ως βαθιά θρησκευόμενος επιζητούσε μέσα από τα ορατόριά του, όχι μόνο να ψυχαγωγήσει, μα κυρίως να βελτιώσει τη θρησκευτική αγωγή των ακροατών του.
Η αποψινή μουσική μου επιλογή είναι ένα από τα δημοφιλέστερα χορωδιακά του ορατορίου "Ιησούς του Ναυή", μιας και σήμερα 1η Σεπτεμβρίου η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του.
[Ο Ιησούς του Ναυή, ήταν ηγέτης του έθνους του Ισραήλ, ο οποίος διαδέχτηκε τον Μωυσή.Είναι εκείνος που οδήγησε το λαό στη γη της Επαγγελίας αφού πέρασε τον Ιορδάνη και συνέτριψε τους αλλόφυλους στα τείχη της Ιεριχούς].
Στη βιβλική αυτή ιστορία του Ιησού του Ναυή βασίζεται το θαυμάσιο ορατόριο του Χαίντελ περιλαμβάνοντας στην πλοκή της και μια φανταστική ιστορία αγάπης μεταξύ μιας ισραηλίτισσας κι ενός νεαρού στρατιώτη.
Το ορατόριο ανήκει σε μια σειρά συνθέσεων με τις οποίες ο Χαίντελ ανέδειξε τον τύπο του "αγγλικού ορατορίου", παρουσιάζοντας θρησκευτικά θέματα στην Αγγλική γλώσσα.
Ο ρόλος της χορωδίας είναι ενισχυμένος στο ορατόριο, με ενεργό δράση στη δραματικότητα της σύνθεσης, γι'αυτό επιλέγω να ακούσουμε το λαμπρό χορωδιακό του 3ου μέρους: "See the Conquering Hero Comes", όπου ο Ιησούς του Ναυή επευφημείται από το λαό του ως τρανός ηγέτης που τους οδήγησε στην "Υποσχόμενη Γη", ενώ ευχαριστούν τον Θεό για την ευημερία και την απελευθέρωσή τους.
Τόσο πολύ άρεσε αυτό το χορωδιακό μέρος και στον Χαίντελ και στο ακροατήριο, που ο συνθέτης το πρόσθεσε στο έτερο ορατόριό του "Ιούδας ο Μακκαβαίος".
Handel: Oratorio Joshua, "See, the Conquering Hero comes"
Ο Μπετόβεν πάνω στη μελωδία του χορωδιακού έγραψε μια σειρά θαυμάσιων παραλλαγών για τσέλο και πιάνο που τις ακούμε από τον Αλφρεντ Μπρέντελ στο πιάνο και τον ταλαντούχο γιο του, Αντριάν στο τσέλο.
Οι 12 Παραλλαγές γράφτηκαν το 1796 στο Βερολίνο και αφιερώθηκαν στη σύζυγο του Πρίγκιπα Κάρολ Λιχνόβσκι, ενός των σημαντικότερων προστατών του συνθέτη.
Ludwig van Beethoven: "Variations for cello & piano in G major on Handel's :
"See, the Conqu'ring Hero comes":
Το μέρος αυτό στην ορχηστρική του εκδοχή παίχτηκε και στην μνημόσυνη πομπή του Ναυάρχου Νέλσονα το 1806.
Όπως αναφέρουν οι Times της εποχής:
"...η σωρός του ναυάρχου έφτασε στον καθεδρικό ναό του Αγίου Παύλου υπό τον ήχο της μουσικής του Herr Handel"See the Conquering Hero Comes", που όμως αδυνατούσε να ακουστεί καθώς ο θρήνος του πλήθους υπερκάλυπτε τον ήχο των οργάνων..."
(στη μνήμη του Σαρλ Μπωντλαίρ που έφυγε σαν σήμερα, 31 Αυγούστου 1867)
Όταν το 1889 ρώτησαν τον Κλωντ Ντεμπισί:
-Ποιο είναι το αγαπημένο σας χρώμα; -Το βιολετί... -Αγαπημένο σας φαγητό και ποτό; -Η ρώσικη κουζίνα και ο καφές.. -Συγγραφείς που αγαπάτε και διαβάζετε; -Ο Φλωμπέρ και ο Πόε -...και ποιητες; -Ο Μπωντλαίρ...
"Βραδινή αρμονία"
Νάτοι, ξανάρθαν οι καιροί που στο κλαδί ανοιγμένο,
τ᾿ άνθος τρεμίζει, αχνοβολά σα θυμιατήρι
τα μύρα κι οι ήχοι, που η πνοή του απόβραδου έχει σπείρει,
κυλάν σε βαλς μελάγχολο, τρελό και λαγγεμμένο!
Τ᾿ άνθος τρεμίζει, αχνοβολά σα θυμιατήρι
και το βιολί, σα μια καρδιὰ που θλίβουν, δονισμένο,
ξεσπά σε βαλς μελάγχολο, τρελό και λαγγεμμένο!
κι ώρια έχει θλίψη ο ουρανὸς σα μέγα θυσιαστήρι.
Ξεσπάει το βιολὶ ως καρδιὰ που θλίβουν, δονισμένα
καρδιὰ όλο αγάπη που μισεί το μαύρο κοιμητήρι!
ώρια έχει θλίψη ο ουρανός σα μέγα θυσιαστήρι
κι ο ήλιος μες το αίμα του, πνίγηκε, το πηγμένο…
Καρδιά όλο αγάπη που μισεί το μαύρο κοιμητήρι,
ζει μόνο απ᾿ το παρελθόν, ρημάδι φωτισμένο
ο ήλιος μες το αίμα του, πνίγηκε, το πηγμένο …
Μέσα μου ως άγιο, η μνήμη σου, λάμπει δισκοποτήρι! (από: peri-grafis)
Ο αγαπημένος Μπωντλαίρ ακολουθεί μια ασυνήθιστη δομή σε αυτό το ποίημα. Παρατηρείστε πως ο ποιητής επαναλαμβάνει τον τελευταίο στίχο κάθε τετράστιχου ως τρίτο του επόμενου.
1. Το ποίημα του Μπωντλαίρ: "Βραδινή Αρμονία" το βρίσκουμε μελοποιημένο στη συλλογή του Ντεμπισί: "Cinq poèmes de Baudelaire", ένα κύκλο τραγουδιών, όπου χαρακτηρίζεται από καινοτόμες και πρωτοποριακές αρμονίες, που αποκαλύπτουν Βαγκνερικές επιρροές.
Debussy - Baudelaire" "Harmonie du soir":
2. Ο Ντεμπισί θαύμαζε τον ποιητικό λόγο του Μπωντλαίρ και τού άρεσε να αποσυμβολίζει φράσεις του ποιητή. Έτσι από τη φράση του ίδιου ποιήματος: "Les sons et les parfums tournent dans l'air du soir - Τα μύρα κι οι ήχοι, που η πνοὴ του απόβραδου εχει σπείρει", τιτλοφορεί το 4o Πρελούδιό του από το Πρώτο Βιβλίο Πρελουδίων.
Θυμίζουμε πως τα "Πρελούδια" του Ντεμπισί είναι μια συλλογή σε 2 βιβλία από 24 κομμάτια για σόλο πιάνο, σε ελεύθερη μορφή, αντίθετα δηλαδή από τα αυστηρά πρότυπα των Πρελουδίων του Μπαχ.
Κάθε πρελούδιο έχει και έναν ευφάνταστα απρόσμενο τίτλο, έναν λεκτικό οδηγό για τον ερμηνευτή, που όμως δεν έχει σκοπό να φυλακίσει την εκφραστικότητά του, γι'αυτό και αναγράφεται από το συνθέτη στο τέλος της παρτιτούρας, κάτι σαν προσωπική ανάμνηση, σαν ομιχλώδες αναθύμημα, χωρίς να επηρεάζει τον ερμηνευτή εκ των προτέρων, επιτρέποντάς του να εμβαθύνει εκείνος στα σημεία που αγγίζουν την ψυχή του περισσότερο και να δώσει προσωπικές αποχρώσεις στην ερμηνεία του.
Debussy: Preludes, Book 1, IV: "Les sons et les parfums tournent" / Michelangeli:
3. Ο Λεο Φερέ, μάς δίνει ένα "βαλς μελάγχολο" με τα ηχοχρώματα του ακορντεόν να κυριαρχούν...
Leo Ferre - Charles Baudelaire" "Harmonie du soir":
Αξίζει να αναφερθεί πως ο ζωγράφος μας, Γιάννης Σταύρου με έμπνευση τη φράση του δεύτερου 4στιχου του παραπάνω ποιήματος: "..κι ώρια έχει θλίψη ο ουρανός σα μέγα θυσιαστήρι" εμπνέεται την ελαιογραφία του: "Λιμάνι Θεσσαλονίκης":
"Mozart and Linley in Florence 1770", ανωνύμου(λεπτομέρεια) (Ο Λίνλεϋ παίζει βιολί και ο Μότσαρτ τον συνοδεύει στο τσέμπαλο)
"Ήταν μια πραγματική ιδιοφυΐα!Αν είχε ζήσει, είμαι σίγουρος πως θα εξελισσόταν σ'ένα απ' τα πιο αστραφτερά διαμάντια του μουσικού στέμματος".
Η παραπάνω φράση ανήκει στον Αμαντέους Μότσαρτ και λέχθηκε για τον Τόμας Λίνλεϋ.
Τον συνομίληκό του βρετανό μουσικό, που πνίγηκε πέφτοντας από τη βάρκα του σε ηλικία μόλις 22 χρόνων...
Το καλοκαίρι του 1778 ο Λίνλεϋ με τις αδελφές του επισκέφτηκαν το κάστρο του Δούκα στο Λίνκολνσάιρ. Στις 5 Αυγούστου πήγαν βαρκάδα στη λίμνη, όταν απρόσμενα ο καιρός χάλασε και ο δυνατός άνεμος αναποδογύρισε τη βάρκα του. Ο Λίνλευ έπεσε στο νερό, απ'όπου ανασύρθηκε νεκρός...
Θάφτηκε στις 11 Αυγούστου, οπότε η τοπική εφημερίδα κατέγραψε το τραγικό γεγονός:
"Την περασμένη Τετάρτη ο Tόμας Λίνλεϋ...[...]έπεσε και πνίγηκε στη λίμνη που ανήκει στον Θεοφιλέστατο Δούκα του Aνκαστερ ...[...] ..κάθε προσπάθεια που καταβλήθηκε για να τον επαναφέρει στη ζωή αποδείχτηκε αναποτελεσματική. Τραγική η κατάληξη για έναν νεαρό, τόσο ταλαντούχο! Η απώλειά του στερεί από την τέχνη της μουσικής ένα από τα πολυτιμότερα μέλη της".
Ο Λίνλευ με την μεγαλύτερη αδερφή του, Ελίζαμπεθ-Ανν
Ο Λίνλευ ήταν παιδί-θαύμα της εποχής του, βιρτουόζος εκτελεστής στο τσέμπαλο και το βιολί και πολλά υποσχόμενος συνθέτης.
Είχε γεννηθεί στο Μπαθ το 1756, την ίδια χρονιά με τον Μότσαρτ. Οι επιδόσεις του εντυπωσιακότατες, εφάμιλλες του Αμαντέους γι' αυτό πολλοί τον αποκάλεσαν : "Βρετανό Μότσαρτ".
Οι ζωές τους παραλληλίζονται...
Η οικογενειακή τους κατάσταση, κοινή...Γεννημένοι και οι δυο σε μια μουσική οικογένεια. Ο πατέρας του Λίνλεϋ ήταν -όπως και ο Λεοπόλδος Μότσαρτ- μουσικός και ο πρώτος δάσκαλος του γιου του. Και τα δυο αγόρια υπήρξαν παιδιά-θαύματα. Οι αδερφές του Λίνλεϋ επίσης, ήταν εξίσου ταλαντούχες στο τραγούδι και την εκτέλεση οργάνων, όπως και η αδερφή του Μότσαρτ, Νάνερλ. Ο Λίνλεϋ με τις αδερφές του έδιναν θεατρικές παραστάσεις και από κοινού συναυλίες... Ρεσιτάλ, που παραπέμπουν στις εμφανίσεις Αμαντέους - Νάνερλ...
Τα δυο παιδιά (Μότσαρτ και Λίνλεϋ) είχαν συναντηθεί δεκατετράχρονα στη Φλωρεντία, στο σπίτι του Πιέτρο Ναρντίνι, όπου ο Λίνλεϋ είχε μεταβεί για να μαθητεύσει δίπλα στον διάσημο ιταλό βιολιστή. Ο Ναρντίνι ήταν φίλος του Λεοπόλδου Μότσαρτ. Έτσι οι συνομήλικοι νέοι με τα κοινά ενδιαφέροντα βρήκαν ευκαιρία να ανταλλάξουν ιδέες και απόψεις περί μουσικής. Χαρακτηρίστηκαν δε, από όσους άκουσαν τις εκτελέσεις τους ως "στυλοβάτες του μέλλοντος της μουσικής στην Ευρώπη".
Ο Λεοπόλδος αναφέρει σε επιστολή στη σύζυγό του:
"Wolfgang Amadeus Mozart and Thomas Linley in Florence", ανωνύμου
"Στη Φλωρεντία συναντήσαμε έναν νεαρό Άγγλο μαθητή του Ναρντίνι. Αυτό το αγόρι παίζει τόσο όμορφα!Έχει το ύψος και την ηλικία του Βόλφγκανγκ...Τα δύο αγόρια συμπάθησαν αμέσως το ένα το άλλο και όλο το βράδυ αγκαλιάζονταν.. Την επόμενη μέρα, ο μικρός γοητευτικός άγγλος έφερε το βιολί του και έπαιζε όλο το απόγευμα με τον Βόλφγκανγκ να τον συνοδεύει στο τσέμπαλο …… Ο μικρός Τομασίνο δεν σταμάτησε να κλαίει όταν έμαθε πως θα φεύγαμε την επομένη..."
Ο Τόμας αποχαιρέτησε τον Βόλφγκανγκ με ένα σονέτο, στο οποίο εξέφραζε όλο το θαυμασμό του για το φίλο του και ομολογούσε πως ο Σαλτσβουργιανός ήταν ο ίδιος ο Θεός. Του υποσχέθηκε δε, να τον αγαπά πάντα... Το σονέτο είχε γράψει για λογαριασμό του η Μαρία Μανταλένα Μόρελι, μετέπειτα γνωστή ιταλίδα ποιήτρια με το όνομα Corilla Olimpica, και είχε τίτλο: "Per la partenza del Sgr. Amadeo Wolfgango Mozart da Firenze- Κατά την αναχώρηση του Mότσαρτ από τη Φλωρεντία"
[Firenze, 6 aprile 1770]
Da poi che il Fato t`ha da me diviso,
Io non fò che seguirti col pensiero
Ed in pianto cangiai la gioia e il riso;
Ma in mezzo al pianto rivederti io spero...
Η μετάφραση στα αγγλικά:
"E’er since I by Fate was divided from thee,
In thought I have followed thy journey in vain;
To tears then were laughter and joy turned for me,
Scarce allayed by the hope I may see thee again.
What ecstasies open to music my heart,
By harmony wafed to Eden, forsooth!
To Heaven transported by love of thy art,
I seem for the frst time to contemplate truth.
O fortunate instant! O thrice blessed day,
When frst I beheld thee, and wondering heard,
By thy music enchanted more than I can say,
Was happy to fnd myself loved and preferred.
May the gods grant that I shall remember alway
To resemble thy virtues in deed and in word
In token of sincere esteem and afection
Tomas Linley
[Από "Mozart, a documentary biography" σελ. 115]
Οι δυο τους, Λίνλεϋ και Μότσαρτ, αλληλογραφούσαν ως το θάνατο του Τόμας, γεγονός που συγκλόνισε τον Μότσαρτ, που φρόντισε με όσα μέσα διέθετε για την υστεροφημία του φίλου του ως μουσικού άστρου που έλαμψε εκθαμβωτικά κατά τη διάρκεια της ζωής του. Αργότερα έδωσε στον πρώτο γιο του το όνομα του Τόμας: Καρλ Τόμας Μότσαρτ.
Portrait of Linley, Th. Gainsborough (1777)
Οι συνθέσεις του Λίνλεϋ ξεχώριζαν για την καλαισθησία των μελωδιών τους και την ανεπιτήδευτη γραφή τους.
Από τα έργα του σώζονται κάποιες σονάτες για βιολί, χορωδιακά και ένα ορατόριό του: "Το τραγούδι του Μωυσή".
Υποστηρίζεται πως συνέθεσε τουλάχιστον 20 κονσέρτα για βιολί, που όμως ολοκληρωμένο σώζεται μόνο ένα, εκείνο σε Φα μείζονα. Ευφάνταστης γραφής έμπνευση του ευρηματικού 14χρονου, που γράφτηκε αμέσως μετά την επιστροφή του στην Αγγλία από την Ιταλία. Στην γραφή του διαφαίνονται στοιχεία του ιταλικού ύφους που είχε διδαχτεί από τον Ναρντίνι.
Το πρώτο μέρος με ρυθμική ένδειξη Moderato είναι γραμμένο σε μορφή σονάτας με μια σειρά αγλαών μουσικών ιδεών.Το υλικό εμπλουτίζεται στην σολιστική έκθεση, με δεξιοτεχνικά περάσματα του βιολιού αλλά και νέες θεματικές ιδέες.
Το σύντομης διάρκειας μεσαίο μέρος, ένα μαγευτικό Adagio, ανοίγει με ένα λυρικότατο θέμα, πλουσιότατα χρώματα και αρμονίες από την ορχήστρα, που περιορίζεται σε συνοδευτικό ρόλο αφήνοντας χώρο στο σολίστα να αναδείξει τη δεξιοτεχνία του.
Ένα απολαυστικότατο Rondeau για το φινάλε, σε διμερή ρυθμό γκαβότας χρωματίζει με πινελιές παλαιάς γαλλικής χορευτικής μουσικής.
Thomas Linley: "Violin Concerto in F major":
Όμως εκτός από το Κονσέρτο σε Φα, οι μελετητές ξεχωρίζουν και τη σύνθεσή του: "Λυρική Ωδή για τα Πνεύματα του Σαίξπηρ", βασισμένη σε κείμενα του French Lawrence.
Το έργο γράφτηκε σε ηλικία 16 χρονών, ως μέρος μουσικής άσκησης του Λίνλευ, που αργότερα επανήλθε και αναθεώρησε. Ο νεαρός μουσικός είχε γνωρίσει τον Lawrence στο Μπαθ σε μια περίοδο γενικής Σαιξπηρολατρείας, που είχε κυριαρχήσει και στον Λίνλεϋ, λάτρη της λογοτεχνίας με εμμονή στον Σαίξπηρ.
Ο Λίνλευ κινείται σε "εκλεκτικό" στυλ, στα μονοπάτια της αγγλική μουσικής εποχής.
Η εισαγωγή βασίζεται σε μοτίβο γειτνιάζον ηχητικά στο γαλλικό μπαρόκ, η επεξεργασία του οποίου γινεται αντιστικτικά, στη μορφή μιας αριστοτεχνικής φούγκας.
Νύξεις συμφωνικού ύφους ακολουθούν σε ένα χορευτικό μινουέτο με το κεντρικό θέμα να ανατίθεται στα όμποε και τα κόρνα.
Τα χορωδιακά και οι άριες έχουν τον αντίλαλο των Περσελ-ικών μελωδιών, ωστόσο η μουσική του Λίνλευ έχει την προσωπική του αύρα με ρομαντικές πινελιές, έντονης εκφραστικότητας και αισθησιασμού.
Τhomas Linley: "Ode on the Witches and Fairies of Shakespeare":
Είναι ένας καλλιτέχνης-μύθος, τοποθετημένος στο υψηλότερο βάθρο, στην κορυφή της πιανιστικής τέχνης!Θαυμάστηκε για την εκπληκτική δεξιοτεχνία του και τη δύναμη της έκφρασής του, παρότι στα πρώτα χρόνια εμφανίσεών του χαρακτηρίστηκε από πολλούς κριτικούς ως "άμουση μηχανή".
Όμως στη συνέχεια τα πλήθη των φιλόμουσων στάθηκαν εκστατικοί απέναντί του!
Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά τί ήταν τελικά αυτό που τους μάγεψε στην πορεία;
Η μεγαλοφυΐα του ρώσου καλλιτέχνη;...Ήταν η αποθέωση του απόλυτου;...Η ενστικτώδης αυτοπειθαρχία του; Ήταν ταλέντο που παρασυρόταν και παρέσυρε συγχρόνως;
Κανείς δεν γνωρίζει...Ίσως όλα και άλλα τόσα μαζί...
Πρόκειται για τον κορυφαίο, Σβιάτοσλαβ Ρίχτερ:
Falk Robert: "Portrait of Sviatoslav Richter"
Pushkin Μuseum
"Ο ερμηνευτής στην πραγματικότητα μεταφέρει κατά γράμμα τις προθέσεις του συνθέτη. Δεν προσθέτει κάτι που δεν υπάρχει ήδη στο έργο. Αν είναι ταλαντούχος, μας επιτρέπει να ρίξουμε μια φευγαλέα ματιά στην αλήθεια του έργου, το οποίο είναι από μόνο του κάτι ιδιοφυές που αντανακλάται πάνω του. Δεν θα έπρεπε λοιπόν ο μουσικός να κυριαρχεί στη μουσική αλλά να χάνεται μέσα σε αυτή...[...] Δεν είμαι εντελώς ηλίθιος, αλλά είτε από αδυναμία είτε από τεμπελιά δεν έχω ταλέντο στη σκέψη. Ξέρω μόνο πως να αντικατοπτρίζω, είμαι καθρέφτης [...] η λογική δεν υπάρχει για μένα[...] Αιωρούμαι στα κύματα της τέχνης και της ζωής και ποτέ δεν ξέρω πως ακριβώς να διαχωρίσω τι ανήκει στο καθένα και τι είναι κοινό και στα δύο. Η ζωή ξετυλίγεται μπροστά μου σαν ένα θέατρο που παρουσιάζει μια σειρά κάπως εξωπραγματικών συναισθημάτων, ενώ τα αντικείμενα της τέχνης είναι πραγματικά για μένα και πάνε κατευθείαν στην καρδιά μου".
Σήμερα συμπληρώνονται είκοσι χρόνια από το θάνατο του. Πέρασε στην αιωνιότητα την 1η Αυγούστου 1997.
Καταγόταν από οικογένεια με γερμανικές ρίζες. Ο πατέρας του ήταν πιανίστας - αυτός άλλωστε υπήρξε και ο πρώτος του δάσκαλος - και η μητέρα του ερασιτέχνις μουσικός, από τις πρώτες θαυμάστριες του Ντεμπυσί και του Σκριάμπιν. Εκτιμώντας το εξαιρετικό ταλέντο του οι δάσκαλοί του τον ώθησαν να συνεχίσει τις σπουδές του στη Μόσχα, πράγμα το οποίο έκανε μελετώντας δίπλα στον περίφημο δάσκαλο της εποχής, Χάινριχ Νόιχαους. Λίγα χρόνια αργότερα ο τελευταίος παραδεχόταν ότι στην πραγματικότητα δεν είχε τίποτε παραπάνω να διδάξει στον Ρίχτερ. Σύντομα ολόκληρος ο κόσμος γινόταν κοινωνός της συγκίνησης, που μετέδιδε η τέχνη του.
Συγκεκριμένα η τοποθέτηση του Νόιχαους: "Ηταν μοναδική η ικανότητα του Ρίχτερ να συλλαμβάνει το όλον, μα συγχρόνως να μην χάνει τίποτε από τις λεπτομέρειες της σύνθεσης.Κάλλιστα θα τον συνέκρινα με αετό που πετώντας από μεγάλο ύψος μπορεί να αγναντέψει μέχρι το βάθος του ορίζοντα εστιάζοντας μεχρι τη μικρότερη λεπτομέρεια του τοπίου".
To παραπάνω σκίτσο-πορτραίτο του Ρίχτερ είναι του ρώσου ζωγράφου και φίλου του, Robert Falk. "Θυμάμαι εκείνη την εποχή" -θα πει αργότερα ο Ρίχτερ- "τον Ρόμπερ ευγενικό και υποστηρικτικό να με ενθαρρύνει και να με καθοδηγεί στην επιθυμία μου να ζωγραφίσω. Με "σκηνοθέτησε" στη σοφίτα του με την υπέροχη θέα στο Κρεμλίνο και τον ποταμό Μόσχοβα...Πόζαρα...έγινα για μια φορά το μοντέλο του... Όταν κουραζόμασταν, μοντέλο και καλλιτέχνης, παίζαμε μουσική.Εκείνος, ήταν κρυφό ταλεντάκι...Έπαιζε πιάνο από μικρός και φιλοδοξούσε σπουδές στο Ωδείο...Τον κέρδισε όμως η ζωγραφική"
Ο Σβιατοσλάβ Ρίχτερ τιμήθηκε με τις υψηλότερες διακρίσεις!
Οταν έπαιζε, το κοινό κυριολεκτικά κρατούσε την αναπνοή του προσηλωμένο στον άνθρωπο που έκανε το θαύμα της μουσικής, πραγματικότητα!
Σχετικά με τις εκτελέσεις του έλεγε: "... Δεν παίζω για το κοινό, παίζω για τον εαυτό μου.Αν εγώ ικανοποιούμαι από την ερμηνεία, τότε και το κοινό είναι ικανοποιημένο".
Ο Ρίχτερ εμφανίστηκε και ως "ηθοποιός" στο ρόλο του βιρτουόζου Φραντς Λιστ σε σοβιετική ταινία για τον Γκλίνκα, με καλές κριτικές:
Eκτός από τη μουσική, ο Ρίχτερ είχε και άλλα καλλιτεχνικά ενδιαφέροντα από νωρίς. Αγαπούσε τη λογοτεχνία και την ποίηση. Μάλιστα έγραφε ποιήματα,όπως επίσης ήταν ταλαντούχος και στην εικαστική τέχνη.
Στο παρακάτω βίντεο μπορείτε να θαυμάσετε το ταλέντο του στη ζωγραφική.Τα εικαστικά έργα του συνοδεύονται από την εκτέλεση του Ρίχτερ στη Σπουδή σε Μι μείζονα του Σκριάμπιν, για τον οποίο ο πιανίστας συνήθιζε να λέει πως: "δεν είναι το είδος του συνθέτη που μπορείς να ακούς καθημερινά, αλλά σίγουρα ειναι το θεσπέσιο λικέρ, που κανείς μπορεί να πίνει και να απολαμβάνει περιοδικά, ένα ποιητικό ναρκωτικό, ένα εύθραυστο, αλλά ανεκτίμητης αξίας, κρύσταλλο":
"Richter's paintings - Scriabin Etude Op 8. No 5"
"Ρίχτερ-Ροστροπόβιτς στο Φεστιβάλ Εδιμβούργου, 1964
ερμηνεύοντας τις "Cello Sonatas" του Μπετόβεν", Abdalla skandar(από saatchi art)
Μια και μοναδική φορά, ο Ρίχτερ δοκίμασε τις δυνάμεις του και στη διεύθυνση ορχήστρας.
Ήταν με τη "Sinfonia Concertante", του Προκόφιεφ,ένα κονσέρτο για τσέλο και ορχήστρα μεγάλη έκτασης, που ενέπνευσε στον συνθετη η δεξιοτεχνία του Ροστροπόβιτς και παρουσιάστηκε στη Μόσχα το '52 με σολίστα τον Σλάβα και στο πόντιουμ τον Σβιάτοσλαβ Ρίχτερ.
Αξιοσημείωτη είναι η εμφάνισή του στο Φεστιβάλ του Εδιμβούργου, τον Αύγουστο του 1964 μαζί με τον Ροστροπόβιτς. Μια εμφάνιση-ορόσημο, η πρώτη και μοναδική φορά που βρέθηκαν επί σκηνής ως εκτελεστές ερμηνεύοντας όλες τις "Cello Sonatas" του Μπετόβεν, συναυλία που βιντεοσκοπήθηκε από το BBC και απεικονίστηκε για τη σπουδαιότητά της από τον διάσημο Καναδολιβανέζο σύγχρονο ζωγράφο, Abdalla skandar.
Λονδίνο, 11 Ιουλίου 2014, ώρα 11:00 π.μ.
Ήμουν περίπου μια βδομάδα στην αιώνια νεφοσκέπαστη βρετανική πρωτεύουσα...Όμως εκείνη την Παρασκευή είχε βγάλει ήλιο κι έτσι λαχτάρησα να περπατήσω σε αγαπημένα, γνώριμα μέρη.
Πήρα το μετρό και κατέβηκα στην Τραφάλγκαρ προκειμένου να περάσω το μεσημέρι απολαμβάνοντας μια έκθεση ζωγραφικής στην Εθνική Πινακοθήκη.
Καθώς ανέβαινα από τον υπόγειο, το βλέμμα έπεσε δεξιά ...Έξω από την εκκλησία του Αγίου Μαρτίνου των αγρών υπήρχε αρκετός κόσμος...
"Ήταν ώρα φαγητού και μάλλον περίμεναν στην ουρά για να μπουν στο εστιατόριο,που λειτουργεί στο υπόγειο του ναού,τη γνωστή κρύπτη"... ,σκέφτηκα...
Πλησίασα και κοντοστάθηκα,όταν είδα την αφίσα.
Στη 1:00 ακριβώς είχε "Lunchtime Concert" συνοδεία εκλεκτής μουσικής!!!
-Κατάλαβα καλά;
-Μεσημεριανό μετά χορωδιακής μουσικής;
Άφησα την Πινακοθήκη για κάποια άλλη μέρα και πήγα να βγάλω εισιτήριο...
..και κει ήρθε δεύτερο ξάφνιασμα...Η είσοδος ήταν δωρεάν και μόνο αν ήθελες, πλήρωνες 3,5 λίρες για το φιλανθρωπικό έργο του αγίου Μαρτίνου...
Πλήρωσα φυσικά το "υπερβολικό" ποσό και πέρασα μέσα.
Σε κάθε θέση υπήρχε το πρόγραμμα .Το πήρα στο χέρι και κάθισα.
Διάβασα κάποια ενημερωτικά στοιχεία για τη χορωδία.
Ήταν λονδρέζικη χορωδία της εκκλησίας Saint Gields του Holborn,κάπως νεοσύστατη,ιδρύθηκε το 2005 από 13 φιλόμουσους,απ'όπου πήρε και το όνομά της:
"Tredici choir - δεκατρία"
Η ώρα ήταν 1 ακριβώς όταν εμφανίστηκαν οι τριάντα δύο χορωδοί.
Ήταν διαφόρων ηλικιών.Τέλος εμφανίστηκε ο μαέστρος. Ο γνωστός στον κύκλο της εκκλησιαστικής μουσικής, Richard Thomas.
Ξεκίνησαν με Peter Philips και William Byrd .Συνέχισαν με Χένρυ Πέρσελ.
Η ατμόσφαιρα κατανυκτική, ιδιαίτερα στους ύμνους του.
Από τα αγαπημένα μου χορωδιακά κομμάτια του συνθέτη,το "Hear my Prayer".
Όταν η ανάγκη βγάζει κραυγή ...θέλει να ταξιδέψει, να περιπλανηθεί ελεύθερη,γίνεται επίκληση, μετουσιώνεται σε προσευχή...
Το πρόγραμμα κυλούσε ήρεμα,αβίαστα...με ερμηνείες πειθαρχημένες,άριστη άρθρωση και ομοιογένεια φωνών!
Η ώρα κόντευε 2 όταν ένας γνώριμος ,καλοκαιρινός ήχος ήχησε στ'αυτιά μου.
Κλείνεις τα μάτια...φέρνεις στο νου τον Άρμστρονγκ, τη Μπίλι Χαλιντέι ή τη Φιντζέραλντ...
Φωνές ανάκατες από τους αμέτρητους καλλιτέχνες που 'χουν ερμηνεύσει το πιο πολυτραγουδισμένο κομμάτι της μουσικής ιστορίας.
"Summertime" σημαίνει καλοκαίρι:
Νωθρό, νωχελικό, ιδρωμένο, αισιόδοξο, ερωτικό...
Ναι, ερωτικό!!!...με έναν έρωτα πρωτόγνωρο ,που αποδίδεται θαυμάσια από μια χορωδία,που αν και εκτελεί κυρίως έργα θρησκευτικής μουσικής, αποδεικνύει με την ερμηνεία της πως: "Ο έρωτας είναι θρησκεία!!!"
Παίρνοντας έμπνευση από την αφροαμερικανική λαϊκή μουσική, ο Γκέρσουιν δημιουργεί την όπερα "Ρorgy and Bess" .
H ιστορία ενός φτωχού, ανάπηρου και έγχρωμου ζητιάνου γίνεται νουβέλα, στη συνέχεια νότες, μουσικές φράσεις κι έτσι ξεπηδά από κεί η υπέροχη μελωδία του "Summertime".
Η απόλυτη αξιοποίηση της μαύρης κουλτούρας και η ομογενοποίησή της στη συμφωνική αισθητική!!!
Σα νανούρισμα, με τζαζ-φολκ στοιχεία ρέει απαλά...
Ιδανικός καμβάς να κεντήσει κανείς με τη μουσική του φαντασία, όπως κάνει πολύ όμορφα και πετυχημένα ο βρετανός Roderick Williams στη διασκευή του!
Η χορωδία Τredici διάλεξε να κλείσει τη συναυλία με το Summertime!!!
Όπως ανέφερε ο μαέστρος λίγο πριν το ξεκίνημα του τραγουδιού, μικρός φόρος τιμής στο δημιουργό του, που έφυγε "σαν σήμερα 11 Ιουλίου του 1937 στο Λος Άντζελες..."
Το κείμενο έχει δημοσιευτεί παλιότερα στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr
