Εν τάξει σήμερον... Μ+Ο=Μ......(Μαθηματικά+Οδοντογλυφίδα=Μουσική)

Δεν είναι να τους μαθαίνεις και πολλά...

Μερικά παιδιά, πόσο τα χαίρομαι!

Βρισκόμαστε σε περίοδο εξετάσεων...Κάποιοι μαθητές προσέρχονται με μια θαυμαστή άνεση, χωρίς ίχνος άγχους, ακόμα κι όταν το μάθημα έχει την ταμπελίτσα του ΔΡΑΚΟΥΛΑ!

Για τα γυμνασιόπαιδα ο "Δράκουλας" είναι τα Μαθηματικά!

Η Β΄λοιπόν σήμερα, έγραφε Μαθηματικά...Πυθαγόρειο, τριγωνομετρικοί αριθμοί, εξισώσεις...

Κλασικά θέματα, και σχετικά εύκολα, όμως το μεγάλο ποσοστό της μαθητιώσας νεολαίας του τμήματος που εγώ επιτηρούσα, ξεφυσούσε συνεχώς, το χρώμα του προσώπου των περισσοτέρων είχε αλλάξει σε μη φυσιολογικό ροδαλό, και το ένα από τα δυο πόδια "χόρευε" ασυναίσθητα σε presto ρυθμό, δημιουργώντας μάλλον συντονισμό με τον καρδιακό παλμό.

Ο Νίκος για αρκετά λεπτά κοιτούσε μια στο ταβάνι, μια στη λευκή κόλλα του, με τα ανοιχτόχρωμα μάτια του να θυμίζουν αλάρμ ασθενοφόρου που περιστρέφεται τάχιστα βγάζοντας φωτεινές σπίθες.

Οι φωτεινές, βέβαια, σπίθες στην περίπτωση του Νίκου δεν ήταν λόγω Μαθηματικοφοβίας, αλλά γιατί αντιμετωπίζει τα πάντα  με τρομακτική άνεση και γενικά η στάση του έναντι των πραγμάτων είναι ιδιόμορφη και ανατρεπτική.

Τα βλέμματά μας συναντήθηκαν...

Μού έσκασε ένα κλοουν-ίστικο χαμόγελο, τίναξε τη φράντζα του, κι έκανε εκείνη την χαριτωμένη κίνηση με τα χέρια, που κάνει κάθε έφηβος σε μια ανέλπιστη επιτυχία του.

Μάλλον είχε βρει τη λύση στο δύσκολο θέμα Γεωμετρίας.

Άνοιξε την κασετίνα...

Ανάμεσα σε χάρακες, μοιρογνωμόνια και γομολάστιχες ξεσκαρτάρισε μια..."οδοντογλυφίδα"...

Με αργές, τελετουργικές κινήσεις έσκισε το διάφανο κάλυμμά της, το τσαλάκωσε και το άφησε στην άκρη του θρανίου...

Έβαλε την οδοντογλυφίδα στο στόμα στερεώνοντάς τη ανάμεσα στα δόντια κι άρχισε να γράφει...

...........

Θα είχε περάσει παραπάνω από μιάμιση ώρα, όταν μού παρέδωσε το γραπτό του, έχοντας ακόμα την οδοντογλυφίδα στην ίδια θέση.

Σκέφτηκα να αστειευτώ μαζί του και ρώτησα:

-"Νόστιμη, η οδοντογλυφίδα;"

Περίμενα να γελάσει, αλλά είπαμε! Όταν αναφέρεσαι στο Νίκο δεν έχεις κατά νου την πεπατημένη. Οι αντιδράσεις του είναι το λιγότερο, διαφορετικές του συνόλου.

-"Κι όμως, κυρία", είπε.

"Το δάγκωμά της, με βοηθάει να συγκεντρώνομαι!...Όλοι, έχουμε τις ιδιαιτερότητές μας!...

Μικρή και θαυματουργή η οδοντογλυφίδα!...

Εδώ, καταφέρνει να "οδηγεί" ολόκληρη ορχήστρα, "ντά"!!!"...

και μου'κλεισε πονηρά το μάτι...

Προς στιγμήν τα'χασα.

Όμως γρήγορα κατάλαβα το υπονοούμενο, που στόχευε στο ρώσο Βαλέρι Γκέργκιεφ, που έχει συχνά τη συνήθεια να χρησιμοποιεί στη διεύθυνση, αντί μπαγκέτας, οδοντογλυφίδα.

Ο Νίκος, με είχε αποστομώσει...και φυσικά δεν άρθρωσα λέξη.

Περιορίστηκα σε ένα απλό μεν, αλλά τεράστιας ικανοποίησης χαμόγελο.

Δεν ξέρω αν βρήκε τα Μαθηματικά ζητούμενα (εμβαδό του κυκλικού δίσκου και ύψος του τραπεζίου ΑΒΓΔ) σωστά, σίγουρα όμως κράτησε σε ποθητά ύψη την εικόνα του ρώσου μαέστρου, που σε κείνο το βίντεο που είχαμε προβάλλει στην αίθουσα καταμεσίς της χειμωνιάς, τόν είχε εντυπωσιάσει φαίνεται, με τη "μουσική ευγλωττία" του, ως χρήστης της οδοντογλυφίδας.

Χρήση, για πολλούς παράξενη ή παλαβή, όμως αποτελεσματική αφού ο Γκέργκιεφ συσωρρεύει όλη τη δύναμη της ψυχής του σε αυτό το αταίριαστο για τη μουσική, αντικείμενο. 

Ένα μικρό ξυλάκι, που καθηλώνει τα βλέμματα όλων των εκτελεστών της ορχήστρας, που ακολουθούν εκστασιασμένοι το μονοπάτι που έχει ο συνθέτης χαράξει κι έχει αναλάβει να ηγηθεί της περπατησιάς, ο "παράξενος μαέστρος με την οδοντογλυφίδα"...

"Καλοκαιράκι, καλωσήρθες!"

«Βάρκα με πανί», N. Λύτρας

Αχ και να'μουνα ψαροκάικο!...με ήλιο, αλμύρα και κύματα μοσχαναθρεμένο!
Ψαροκάικο σε πίνακα λαϊκού ζωγράφου με την  ελπίδα  ν' αρμενίζει λουσμένη στο φως!
Αχ και νά’μουνα μελτεμάκι θαλασσινό...με αιγαιοπελαγίτικα χρώματα...
Γλάρος, που ζευγαρώνει στον αέρα....

Κόρες μ'άσπρες κορδέλες τα νησιά μας!
Αχ και νά’μουνα χρυσή αμμουδιά, δαντελωτό ακρογιάλι,
μυρωδιά αλμύρας σ’ένα νησί λουσμένο φως!
Το ημίγυμνο κορμί να παραδώσω στην υδάτινη αγκαλιά της!
...μες στις φωνές και τα χρώματα να κολυμπήσω!

Αχ και να’μουνα γίγαντας, τη "βαριά" ζωή να κατεβάσω στο γιαλό,
καΐκι να την κάμω, που κουβαλά μαλάματα τις αύρες!
Αχ και νά’μουνα πορφυρό ηλιοβασίλεμα να ταξιδεύω στ’όνειρο!
και σ'ελαφρύ μουσικό κυματισμό η γάργαρη φωνή της "Αφροδίτης", να ταλαντεύει τις
ιδρωμένες αισθήσεις...να σκαλίζει το ανάγλυφο του πόθου!

Μιας Αφροδίτης, όπως η φαντασία καθενός ορίζει...  
Ως αναδυομένη, του έρωτα θεά από του Μποτιτσέλλι τις εμπνεύσεις...
ή της Αφροδιτούλας, που απ'το τρανζιστοράκι μου αναδύεται η θεϊκή φωνή της ...
και σαν άσπρο πανί, της βάρκας των ονείρων μου, όπου φυσάει ο μπάτης αρμενίζει...

Αχ,πόσο όμορφο το τραγούδι, όταν  έχεις μάθει ν'απολαμβάνεις όλες τις νότες στο
μουσικό ταξίδι!

Ακούστε, οσφρηστείτε, απολαύστε ήλιο, κύμα, φως της νέας εποχής που στο κατώφλι της μόλις πατήσαμε!...
Ήλιο και φως, αντίδοτο σε ό,τι δύστροπο κι όσες σκόνες άφησε ο χειμώνας, φίλοι μου! …

"Καλοκαιράκι έχει η καρδιά μου

φυσάει ο μπάτης στα όνειρά μου…"

[Το τραγούδι πρωτοερμήνευσε η Γιοβάννα, με το οποίο το 1960 κέρδισε το Β' Βραβείο Φεστιβάλ Ελληνικού Τραγουδιού του Ε.Ι.Ρ.
Εγώ όμως με την Αφροδίτη Μάνου το αγάπησα, και μ’ αυτήν υποδέχομαι το καλοκαίρι!]

Lady Godiva: από το θρύλο στην Τέχνη...

"Lady Godiva", Wojciech Kossak

Ο ΘΡΥΛΟΣ του 13ου αι.:

Κάθε χρόνο τέτοια μέρα 31 του Μάη, στο Κόβεντρυ της Βρετανίας γιορτάζεται η
Ημέρα της "Γυμνής Λαίδης".Της τολμηρής λαίδης Γκοντάιβα ή Γκόντιβα, που εμφανίστηκε γυμνή έφιππη, όπως της είχε ζητήσει για να την αποφύγει ο σύζυγός της, προκειμένου να απαλλάξει από τους φόρους το λαό της.
Καβάλα στ 'άλογό της μόνο τα μακριά μαλλιά της έκρυβαν τα επίμαχα σημεία του ζουμερού της κορμιού!
Ο θρύλος λέει πως μόνο ένας πονηρός ράφτης, ο Πήπινγκ Τομ, παράκουσε την εντολή του κόμη και κρυφοκοίταξε κάνοντας μια τρύπα στα παντζούρια του, τα κάλλη της λαίδης, κάτι για το οποίο τιμωρήθηκε με τύφλωση.
Πάντως η γενναία πράξη της Γκοντάιβα απάλλαξε τους υπηκόους της από την βαριά φορολογία!


Ο θρύλος σε μια ΟΥΒΕΡΤΟΥΡΑ- σύνθεση μόλις ΔΥΟ ημερών

"Lady Godiva", William Holmes Sullivan 

O θρύλος της γυμνής λαίδης ενέπνευσε στον μαθητή του Ντβόρζακ, τσέχο συνθέτη και παιδαγωγό Vítězslav Novák (ηγετική φυσιογνωμία του νεορομαντικού κινήματος) την ομώνυμη Ουβερτούρα του:
"Lady Godiva", Op. 41

Σε αυτό το έργο είναι εμφανείς οι αναζητήσεις του για νεομοντερνική έκφραση και καλλιτεχνική ελευθερία.Ο συνθέτης εμπνέεται από τη γυναικεία δύναμη και τόλμη, που υπερισχύει τελικά της τυραννίας και σκληρότητας, στοιχεία που υπερτονίζονται στο "θεατρικό έργο του Jaroslav Vrchlický", βασισμένο στην ιστορία της Lady Godiva.

Η Ουβερτούρα θεωρείται ένα από τα πιο ισχυρά έργα του Novák κι ας γράφτηκε στο απίστευτα σύντομο χρονικό διάστημα των μόλις δύο ημερών (9 και 10 Οκτωβρίου 1907)για να παρουσιαστεί το Νοέμβριο του ίδιου χρόνου, με την ευκαιρία της έναρξης του νέου Δημοτικού θεάτρου της Πράγας.

Η Εισαγωγή του Novak ανοίγει δυναμικά, σαγηνευτικά παρορμητική, άγρια και στιβαρή, που στο μουσικό της ξετύλιγμα μεταλλάσεται ενδυόμενη εξαιρετικό λυρισμό!
Μια συγκλονιστική μουσική σύγκρουση ευγένειας και τραχύτητας με το "καλό και δίκαιο" να υπερνικά!To κλείσιμό της ήρεμο και γαλήνιο με απόκοσμες καμπ'άνες ,ο ήχος των οποίων προσδίδει στη σύνθεση μια κατανυκτική αύρα.
Μια πραγματικής ομορφιάς, σύνθεση, που όταν παρουσιάστηκε αποθεώθηκε λαμβάνοντας επαίνους και "χρυσές" κριτικές!

Aκούμε την Ουβερτούρα από την Φιλαρμονική Ορχήστρα του Μπρνο  υπό την μπαγκετική καθοδήγηση του επίσης τσέχου Jaroslav Vogel, γνωστού για τις παρουσιάσεις έργων Τσέχων συνθετών.

NOVÁK: "Lady Godiva Overture, Op.41":

Ο θρύλος στην ΠΟΙΗΣΗ:

Η τολμηρή λαίδη και ο θρύλος της εμπνέει το ομώνυμο ΠΟΙΗΜΑ του άγγλου Alfred Tennyson:

"I waited for the train at Coventry;

I hung with grooms and porters on the bridge,

To watch the three tall spires; and there I shaped

The city's ancient legend into this..."

Ολόκληρο το ΠΟΙΗΜΑ θα διαβάσετε εδώ.:

Από τον ΤΕΝΝΥΣΟΝ στην ΟΠΕΡΑ του Μασκάνι:

"Lady Godiva", Ethel Mortlock 

Η έφιππη, γυμνή λαίδη δίνει έμπνευση στον Πιέτρο Μασκάνι, που γράφει την περίφημη τρίπρακτη όπερά του : "Ιζαμπώ", εμπνεόμενος από την αυτοθυσία της ευγενικής ψυχής της λαίδης...δίνοντας διαφορετικά ονόματα και ρόλους.

Tην τολμηρή λαίδη και το θρύλο της γνώρισε ο συνθέτης όταν διάβασε το ποίημα του άγγλου Άλφρεντ Τέννυσον: "Godiva".


Πρόκειται για άλλη μια όπερα του Μασκάνι, όπου αναδεικνύεται το τεράστιο ταλέντο του βεριστή συνθέτη, με τις υπέροχες μελωδίες να ξεδιπλώνονται αβίαστα φανερώνοντας το μεγάλο χάρισμά του στη σύνθεση!
Γοητευτικά μοτίβα, άριες φλογερές, όλο ορμή, μια περιπέτεια όχι μόνο από άποψη μελωδική μα και αρμονική, με αποκορύφωμα, όπως και στην Καβαλλερία Ρουστικάνα, το αριστουργηματικό, Ιντερμέτζο:

Pietro Mascagni: "Isabeau - Intermezzo":

Για την "Γυμνή Λαίδη" μπορείτε να διαβάσετε σε παλαιότερο άρθρο μου εδώ.

Η Ιωάννα στην πυρά...

«Ιωάννα στην πυρά», Anton Hermann Stilke

Όλοι τη θεωρούσαν ονειροπαρμένη.
Από μικρή έβλεπε οράματα και άκουγε φωνές Αγίων, που την καλούσαν να σώσει τη χώρα της από του Βρετανούς.
Η Ιωάννα της Λωραίνης, νεαρό κορίτσι ακόμα, ηγήθηκε ενός στρατιωτικού σχήματος και με οδηγό το θάρρος, την πίστη, την ευσέβεια και την ευλάβειά της καταλαμβάνει την Ορλεάνη.
Οι νίκες έρχονται η μια μετά την άλλη για τη Γαλλία κι ο βασιλιάς την ανακηρύσσει ευγενή.

Ωστόσο, το Μάη του 1431 αιχμαλωτίζεται από τους Άγγλους που τη σέρνουν σε δίκη ως αιρετική και μάγισσα.
Στις 30 Μαΐου η Ζαν ντ’Αρκ κρίνεται ένοχη και οδηγείται στην πυρά...
Φοβάται…
Είναι νέα, δεν θέλει να πεθάνει, όμως υπομένει το τέλος της με αξιοπρέπεια.
Το κορμί της γίνεται στάχτη…
Ο θρύλος θέλει την καρδιά της να μην επηρεάζεται από τις φλόγες.

«Αν λάβουμε υπόψη μας την καταγωγή της, τη νιότη της, το φύλο της, την αγραμματοσύνη της, 

το περιβάλλον των παιδικών της χρόνων και τις αντίξοες συνθήκες μέσα στις οποίες 

κατάφερε να αξιοποιήσει τα μεγάλα ταλέντα της και να σημειώσει τέτοιες επιτυχίες 

στο πεδίο της μάχης και στα δικαστήρια όπου κρινόταν η ζωή της,

είναι μακράν η πιο εκπληκτική προσωπικότητα που έβγαλε ποτέ το ανθρώπινο γένος».

(Μαρκ Τουέιν, Από το βιβλίο του: «Ιωάννα της Λωρραίνης», εκδ. Νεφέλη)

H δεσποσύνη που η πίστη, το όραμα και η γενναιότητα θα τής χαρίσουν και την αγιοσύνη, αφού πρώτα μαρτυρήσει καιόμενη ζωντανή εμπνέει στον Άρθουρ Χόννεγκερ το μεγαλειώδες σκηνοθετημένο ορατόριο του: «Ιωάννα στην πυρά-Jeanne d'Arc au bucher».

Ενα δραματικό ορατόριο με ομιλούντες ηθοποιούς, έργο που συνδυάζει τον παραδοσιακό ήχο με τον ήχο από σύγχρονα ηλεκτρονικά όργανα(όπως τα κύματα Μαρτενό) και τού ανατέθηκε από την Ίντα Ρουμπινστάιν, που υποδύθηκε την «Παρθένα της Ορλεάνης» στην πρεμιέρα του το 1938.
Ο Χόννεγκερ εξαιρετικά εκλεκτικός, ξεκινά τη σύνθεση με ένα αινιγματικό, σκοτεινό χορωδιακό σκιαγραφώντας την μυστηριώδη φύση της παρθένας Ιωάννας και συνεχίζει βασιζόμενος σε απλά δομικά στοιχεία, μοτίβα από λαϊκές μελωδίες ανάμικτες με διαφωνίες, που εκφραστικά εντείνονται, χωρίς υπερβολές, από τα αφηγηματικά μέρη. Το ορατόριο ολοκληρώνεται με ένα χορωδιακό φινάλε εμπνευσμένου μεγαλείου και δέους...

Προτείνω να παρακολουθήσουμε ένα απόσπασμα με τη συγκλονιστική Μαριόν Κοτιγιάρ σε ένα ρεσιτάλ υποκριτικής και εκφραστικότητας...Σπαραξικάρδια η ερμηνεία της, όπως και οι τελευταίες στιγμές της γαλλίδας ηρωίδας..., που ισορροπεί ανάμεσα στο μεταφυσικό και το πραγματικό και υπερθεματίζει τον θρίαμβο της ψυχής έναντι της ίδιας της ζωής.

«Je ne veux pas mourir-Δεν θέλω να πεθάνω!»

Στο παρακάτω βίντεο παρακολουθήστε το ορατόριο ολόκληρο. To συγκλονιστικό χορωδιακό στο 1:11:00

Για την Ζαν ντ Αρκ του ΒΕΡΝΤΙ, μπορείτε να διαβάστε εδώ.

Καλομοίρης: "Κων. Παλαιολόγος" ή "Πήραν την Πόλη"

Μ. Καλομοίρης: "Κων. Παλαιολόγος" ή "Πήραν την Πόλη"

(μουσική τραγωδία σε 3 μέρη, βασισμένη στο ομώνυμο θεατρικό του Ν.Καζαντζάκη)

"Ο Παλαιολόγος στις επάλξεις, 29 Μαΐου 1453",
Ιωάννη Νίκου

Κων/νος: Παρακαλώσας, αδερφοί μου, την καρδιά μου γαληνεμένη αφήστε τη με τους προγόνους ν’ ανταμοθεί και τη σωστή βουλή να πάρει. Εγώ ‘μια βασιλιάς κι εγώ το βάρος όλο σηκόνω απάνωμου.
Όλοι Β΄: – Λυπήσου μας! – Το βιός μας απ’ όλα πριν να στοχαστείς.
Κων/νος: Σωπάτε! Δεν ακούω στο σπλάχνο μου βαθιά παρά τους τρισμεγάλους περήφανους πολύ Πατέρες της Ελλάδας. Μονάχα αφτοί μιλούς στις φοβερές τις ώρες οι αθάνατοι!
Όλοι Α΄: – Χαθήκαμε λοιπόν!
Κων/νος: Ντραπείτε! Φωνές εντός μου αθάνατες γρικώ. Σωπάτε ν’ ακούσω καθαρά κι απόκριση να δόσω, μιλούν εντός μου, πιο βαθιά από σας και από μένα, οι πρόγονοί μας και τ’ αγγόνια και δεν πρέπει τούτος ο λόγος που θα πω να τους ντροπιάσει.
Σηκώσου ορθή στα σωθικά μου κι αποκρίσου, τρισέυγενη, χαροκαμένη Μάνα, Ελλάδα! Ω σεβαστέ μαντάτορα του οχτρού, στα πόδια του γάβρου αφέντη σου γονάνισε και τούτον το λόγο το στερνό του βασιλιά της Πόλης με περήφανη φωνή να ξεστομίσεις: 

"Αν θες ειρηνικά να πορευτείς μαζί μας, των Μουσουλμάνων βασιλιά, χαρά μεγάλη σε μένα, στους αρχόντους, στο λαό μου· κι άκου: τα κάστρα και τη γης που μου άρπαξες, το πλήθιο το ψυχομέτρι που μου σκλάβωσες, τα σβύνουμε απ’ την παλιά κληρονομιά μας, χαρισμά σου· κι ακόμα φόρο εγώ θα σου πλερώνω κι όλες σου τις ανομίες και τις ντροπές θα τις ξεχάσω – να τραβηχτείς μονάχα ειρηνικά απ’ την Πόλη.
Και μη γυρεύεις ό,τι μια ψυχή γενναία και πέρφανη ποτέ δε θα δεχτεί να δώσει. πιο πάνω απ’ την ζωή η τιμή θρονιάει του ανθρώπου κι ομόγνωμα όλοι μας και λέφτερα, κρατώντας στα χέρια το σταυρό και τ’ άρματα, απαντούμε:

Δεν παραδίνουμε την Πόλη, τη ζωή μας πήραμε απόφαση να δώσουμε, απροσκύνητα για λεφτεριά στο χώμα ετούτο πολεμώντας...
[...]
Ήρθε η στιγμή να χωριστούμε εδώ.Ποιος ξέρει;...για πάντα...
Αδερφικά μοιράσαμε τους πύργους και σαν αντίδωρο το θάνατο και πάμε...
Φυσούνι ανέμι του θυμού σαλεύει ο κόσμος,
μα εμείς ασάλευτη ας κρατούμε τη ψυχή μας
κι απάνω της θεμελιωμένη στέκει η Πόλη!
-Τρέμουμε εμείς; κι η Πόλη ευτύς κινάει και τρέμει!
-Λυγίζουμε; κι αυτή λυγάει και παραδίνεται!
Η αληθινή είναι πόλη αδέρφια μου, η ψυχή μας!
Ας κάνουμε όλοι το σταυρό μας κι ο καθένας πύργος στον πύργο του ας σταθεί να πολεμήσει!
Τα χέρια μου στην Άγια τούτη Νύχτα σκώνω
Ορκίζουμαι ο Θεός γραμμένο ό,τι κι αν έχει
στην άκρα απερπισιά θα πορευτώ, σαν Άντρας!""

(Ν.Καζαντζάκης: "Κων/νος Παλαιολόγος")



Το έργο του Καζαντζάκη ήρθε στα χέρια του Καλομοίρη το 1953 όταν συναντήθηκαν στην Αντίμπ και ο συγγραφέας του χάρισε το βιβλίο με ιδιόχειρη αφιέρωση:
"Στον αγαπημένο φίλο και συναθλητή, τη μουσική δόξα της Ελλάδας, με αγάπη που ήρθε σπίτι μου να με συναντήσει".

Το έξοχο λογοτεχνικό δημιούργημα συνεπήρε τον συνθέτη κι όπως ο ίδιος κατέγραψε:
"Καθώς ταξίδευα με το τρένο από την Αντίμπ για το Παρίσι διάβαζα τον "Παλαιολόγο" του Καζαντζάκη.Είχε συνεπάρει όλο μου το είναι.Δεν μπορούσα να συγκρατήσω τα δάκρυά μου.Πέρασαν 4 χρόνια. Μετά από την αρρώστια μου, ένιωσα πως έπρεπε να μεταμορφώσω τον Παλαιολόγο σε μουσικό θρύλο, να μεταμορφώσω τη συγκίνησή μου σε ήχους και ρυθμούς".

Γιγαντιαίος μουσικός άθλος, γι'αυτό δείλιαζε..Όμως ήταν το όραμα για τον Παλαιολόγο που τού έδωσε δύναμη και θέληση για ζωή. Και τα κατάφερε. Τον "δονούσαν μελωδίες, αρμονίες θέματα και μοτίβα", όλα έπρεπε να σταθούν αντάξια στο μεγαλόπνοο έργο του Καζαντζάκη.

Για τη μουσική του τραγωδία, ο Καλομοίρης δούλεψε τριάμιση χρόνια. Όλο αυτό το διάστημα βρισκόταν "μέσα στην ανέσπερη νυχτιά του βυζαντινού θρύλου και την τραγική ατμόσφαιρα των δεινών του γένους".

Ο Καλομοίρης έκανε κάποιες αλλαγές στο λιμπρέτο όπως επίσης παρέλειψε κάποια μέρη. Π.χ σημεία που ο Καζαντζάκης κάνει λόγο για το Θεό, επικρίνοντάς τον.
Αξιοσημείωτο είναι πως συναντά κανείς από κρητικό πεντοζάλη έως εκταταμένη χρήση του βυζαντινού μέλους, στοιχείο που ενισχύει την ελληνικότητα του Βυζαντίου. Ετσι ακούγονται παραλλαγές των: "Τη Υπερμάχω", "Σώσον Κύριε τον λαόν σου" , "Κύριε Ελέησον"..., ενώ σε γενικές γραμμές κινείται πάνω σε Βαγκνερικά πρότυπα, ρετσιτατίβι, ατέρμονες μελωδίες, θριαμβικά και κατανυκτικά χορωδιακά και εξαγγελτικά-καθοδηγητικά μοτίβα, όμοια με τα λαιτμοτίφς του Βάγκνερ.

Στο μεγαλειώδες αυτό έργο, αντίστοιχη είναι και η ορχήστρα: πολυμελής, πολύχρωμη και πλουτισμένη με όλα τα νεότερα ηχητικά μέσα της εποχής του συνθέτη. Γίνεται συχνή χρήση του αγγλικού κόρνου και των μπάσο οργάνων, στοιχείο της Βαγκνερικής τεχνικής, αλλά και άρπας, που παραπέμπει σε ιμπρεσιονιστικής φύσης, ενορχήστρωση.

Επίσης παρατηρούνται έντονες διακυμάνσεις δυναμικής, αλλαγές της ρυθμικής αγωγής και χαρακτηριστικά ακούσματα, όπως του τριημιτονίου, το οποίο προσδίδει ελληνικό χρώμα στις μελωδίες.

"Κων. Παλαιολόγος-29 Μαΐου 1453", Θεόφιλος

Η όπερα χαρακτηρίστηκε ως ο "επιτάφιος θρήνος του Γένους και η κορυφαία δημιουργία του Καλομοίρη".
Ο ίδιος, όμως, δεν πρόλαβε να δει το έργο του στη σκηνή, που έκανε πρεμιέρα λίγους μήνες μετά τον θάνατο του συνθέτη.

Ο Καλομοίρης είχε υποσχεθεί πως θα αφιέρωνε τον "Παλαιολόγο" στον Αντίοχο Ευαγγελάτο. Όμως -όπως δηλωσε ο ίδιος-  "το έργο, καθώς διαμορφώθηκε, ξεπέρασε κάθε προγενέστερη προσπάθεια... Γι' αυτό τη μοσυική του τραγωδία στον ελληνικό λαό, από τον απλό λαό των ανίδεων και καλών ανθρώπων ως σε όλους που νιώθουνε, τον παλμό, τον πόνο και τη δόξα του έθνους και της φυλής".

Aκούμε το Θρήνο της Κωνσταντινουπόλεως, το χορωδιακό "Πήραν την Πόλιν" δημοτικό άσμα, το οποίο ο συνθέτης έχει προσαρμόσει στη μουσική του τραγωδία.

"Πήραν την Πόλη, πήραν την! Πήραν τη Σαλονίκη!

Πήραν και την Αγια Σοφιά, το μέγα μοναστήρι,

Που'χε σαράντα σήμαντρα, κ’ εξήντα δυο καμπάνες,

Κάθε καμπάνα και παπάς, κάθε παπάς και διάκος.

Σιμά να βγούνε τ' άγια, κι ο βασιλιάς του κόσμου

[...]

"Σώπασε, κυρά Δέσποινα, και σεις πολλές γυναίκες,

πάλι με χρόνους με καιρούς, πάλι δική σου θα'ναι"

Kείμενα για την Άλωση μπορείτε να διαβάσετε εδώ και εδώ.

Miles Davis: "Μάγος Έρωτας" από έναν ανεμοστρόβιλο...

"Τη χρονιά που γεννήθηκα το Σεντ Λούις χτυπήθηκε από ένα φοβερό ανεμοστρόβιλο που σάρωσε τα πάντα. Ο ανεμοστρόβιλος εκείνος μου άφησε κάτι από τη βίαιη δημιουργικότητά του. Χρειάζεται δυνατό φύσημα, ξέρετε, για να παίξει κανείς τρομπέτα. Πιστεύω στο μυστήριο και το υπερφυσικό, κι ένας ανεμοστρόβιλος είναι σίγουρα και τα δυο"..., διηγείται ο Μάιλς Ντέιβις στην αυτοβιογραφία του.
Κι όταν εκείνος έπαιζε την τρομπέτα του ήταν "ανεμοστρόβιλος". Κι ο ήχος ήταν και μυστήριος και υπερφυσικός.(tvxs.gr)


Θρύλος της τζαζ και της τρομπέτας, πρωτοπόρος του είδους, ο Μάιλς Ντέιβις γεννήθηκε σαν σήμερα, 26 Μαΐου  1926 και δίνει αφορμή να ακούσουμε "Μάγο Έρωτα"!
Να φλογιστούμε με το πάθος της ισπανικής μουσικής, που το ομώνυμο μπαλέτο του Μανουέλ ντε Φάγια, γεννά!

Δεξιοτέχνης της τρομπέτας ο Ντέιβις, σφράγισε ανεξίτηλα την ιστορία της τζαζ.Εφηύρε ένα πιο χαμηλότονο στυλ, υιοθετώντας το είδος της ήρεμης τζαζ, της καλούμενης "κουλ".

Mανουέλ ντε Φάγια

Η Έμπνευση:

Ασύλληπτης ομορφιάς η μουσική του Μανουέλ Ντε Φάγια στο "El Amor Brujo", περιγράφει τη φλόγα, τη ζάλη, την απογειωτική μέθη, που βιώνουν οι ερωτευμένοι που κινούνται μέσα στη σφαίρα του μαγικού, του υπερανθρώπινου, του ιδεατού, του αποθεωτικού!

[Θυμίζω πως η ιστορία αφορά στον κρυφό έρωτα της τσιγγάνας Καντέλα για τον Καρμέλιο, που δεν μπορεί να ευδοκιμήσει αφού παρεμβαίνει το φάντασμα του πρώην συζύγου της.
Ζητά από μια φίλη της να αποπλανήσει το φάντασμα, όταν οι δυο ερωτευμένοι δίνουν το πρώτο ερωτικό φιλί τους.
Ο σύζυγος-φάντασμα τους αφήνει να ζήσουν τον έρωτά τους].

Manuel de Falla: "El Amor Brujo-Cancion del fuego fatuo" :

Το ακούμε από την εκπληκτική Victoria de los Angeles:

Ο τζαζίστας Ντέιβις στα "Σκίτσα από την Ισπανία" εμπνέεται και από την κλασική μουσική. Πιο γνωστό το "Αdagio" από το "Κονσέρτο Αρανχουέθ" του Ροντρίγκο και το "Will-o'-the-wisp" από το "Μάγο Έρωτα" του ντε Φάγια.

Ακούστε την εκδοχή του Ντέιβις, όπου πατώντας στο "Canción del fuego fatuo" από το ΜΑΓΟ ΕΡΩΤΑ καταφέρνει να προσεγγίσει το φολκλόρ της Ιβηρικής μέσω της μελωδικής γραμμής των πνευστών(το φλούγκελχορν αποδίδει την κύρια μελωδία), που υποστηρίζονται από τον ρυθμό των κρουστών.

Miles Davis :"Will O' the Wisp":

Eνας εμβληματικός τζαζίστας, ο Μάιλς Ντέηβις, που κυριάρχησε στο είδος αφήνοντας το λαμπρό του  αποτύπωμα στον πολιτισμό της γενιάς του. Καινοτόμος και  δημιουργικός, εκείνο που θαυμάζω στον Ντέηβις είναι ο τρόπος να ενσωματώνει τεχνικες της κλασικής μουσικής στη τζαζ, με ενα ανυέρβλητης ομορφιας αισθητήριο!
Υποκλινομαστε στο ταλέντο του, την τολμηρότητά του, την δια βίου πειραματική του διάθεση, όλα σπουδαία χαρακτηριστικά για έναν καλλιτέχνη που τα θυμηθήκαμε λόγω της γενέθλιας επετείου του!

Νέα Υόρκη: Public Library (ταξιδιωτικό άλμπουμ)

Οι πύλες της για το κοινό άνοιξαν σαν σήμερα 23 Μαΐου 1911.
Πρόκειται για τη "Δημόσια Βιβλιοθήκη της Νέας Υόρκης", την τρίτη μεγαλύτερη στην Β. Αμερική και μία από τις σημαντικότερες ερευνητικές βιβλιοθήκες του κόσμου, με σπάνια βιβλία -συγγράμματα, ανάμεσά τους η "ΒΙΒΛΟΣ του Γουτεμβέργιου".

Βρίσκεται στην 5η Λεωφόρο κι είναι επιβλητικό και μεγαλοπρεπές κτίριο σε στυλ Beaux Arts.
Η Βιβλιοθήκη δημιουργήθηκε από συγγραφικό υλικό των προγενέστερων Astor Library και Lenox Library.

Μασκότ της Βιβλιοθήκης αποτελούν τα δυο πέτρινα λιοντάρια που φρουρούν την είσοδό της, που προς τιμήν των ιδρυτών ονομάστηκαν Astor και Lenox, ονόματα που στην δεκαετία του 1930, την περιοδο της μεγάλης οικονομικής ύφεσης μετονομάστηκαν σε "Υπομονή" και "Σθένος" συμβολικά χαρακτηριστικά, που θα πρεπει να διαθέτουν οι Αμερικανοί για να αντιμετωπίσουν την κρίση.

Εκτός από τα λιοντάρια την υπέροχη πρόσοψη κοσμούν αλληγορικές φιγούρες της Ιστορίας, Θρησκείας, Ποίησης, Θεάτρoυ, Φιλοσοφίας...ενώ δεξιά και αριστερά δυο περίτεχνες κρήνες, η μια εκπροσωπεί την "Ομορφιά"(απεικόνιση μιας νεαρής γυνα;iκας ακουμπισμένης πάνω στον φτερωτό Πήγασο) και η άλλη την "Αλήθεια"(απεικόνιση ηλικιωμένης, σοφής αντρικής φιγούρας)

Σπουδαία στη Βιβλιοθήκη είναι κι η Συλλογή Drexel, ένα σύνολο χειρογράφων από την Αγγλία, που περιέχουν κατά κύριο λόγο φωνητική μουσική χρονολογίας περί το 1600.
Θεωρείται ως μία από τις σημαντικότερες πηγές για το αγγλικό κοσμικό τραγούδι του 17ου αιώνα, με ρεπερτόριο-μείγμα ιερής και κοσμικής μουσικής , που πιστοποιεί τη χρήση των βιβλίων για ψυχαγωγία και απόλαυση, παρά για λειτουργική χρήση.

Aνάμεσά τους και μια σειρά από μαδριγάλια για 5 φωνές του Orlando Gibbons με τίτλο:

  "The cries of London - Κραυγές του Λονδίνου":

Μικρής διάρκειας βίντεο με φωτογραφίες με μουσική υπόκρουση-μέρος της Συλλογής: