Moliere - Charpentier: "Ο κατά φαντασίαν ασθενής"

"Molière", Pierre Mignard

Θεωρείται ο θεμελιωτής της "υψηλής Κωμωδίας".

Μολιέρος: δραματουργός, ηθοποιός και σκηνοθέτης!
Ιδρυτής της "φαρσοκωμωδίας", στα έργα του αντανακλώνται τα ήθη της κοινωνίας  και των τάξεών της.

Ο Μολιέρος υπήρξε ένας έξοχος μάστορας της θεατρικής σκηνής που καυτηρίαζε τα κακώς κείμενα, την υποκρισία και τον φαρισαϊσμό με ευφυή τρόπο, εκφράζοντας τις απόψεις της λαϊκής μάζας!

Άφησε αριστουργήματα όπως: "Ο Φιλάργυρος", "Αρχοντοχωριάτης", "Ταρτούφος", "Μισάνθρωπος"...

Πέθανε σαν σήμερα 17 Φλεβάρη 1673.

Λίγες μέρες πριν το θανατό του δίνεται η πρεμιέρα της τελευταίας κωμωδίας του:"Ο κατά φαντασίαν ασθενής", με τον Μολιέρο στον πρωταγωνιστικό ρόλο του Αργκάν, έναν φιλάργυρο ηλικιωμένο, που ενώ χαίρει άκρας υγείας, αισθάνεται διαρκώς άρρωστος! Αυτή εμμονή του τον καθιστά εύκολο θύμα για τον περίγυρό του που τον εκμεταλλεύεται...Ο Αργκάν είναι ο υποχόνδριος ήρωας που αποπνέει, έναν παλιομοδίτικο συντηρητισμό, γεμάτο προκαταλήψεις.

Κατά τη διάρκεια της τέταρτης παράστασης ο Μολιέρος νιώθει αδιαθεσία, μεταφέρεται στο σπίτι του και εκεί αφήνει την τελευταία του πνοή.

Ένα μικρό ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ σε μετάφραση Ιωάννη Πολέμη:

Αργκάν:
-Αχ, γυναικούλα μου!Έλα κοντά μου! 
Μπελίνα:
-Τί έχεις αντρούλη μου;
Αργκάν:
-Έλα, τρέξε να με νιώσεις!
Μπελίνα:
-Τι τρέχει λοιπόν; Τι συμβαίνει παιδί μου;
Αργκάν:
-Αγαπημένη μου, μ' εσύγχυσαν...
Μπελίνα:
-Ω, τον καημένο τον αντρούλη μου! Πώς σε εσύγχυσαν, αγάπη μου;
Αργκάν:
-Η πανούργα η Τουανέτα σου ποτέ άλλοτε δεν ήταν τόσο αυθάδης!
Μ' έκανε έξω φρενών, αγάπη μου!
Μπελίνα:
-Μην εξάπτεσαι , λοιπόν!
Αργκάν:
- Είναι μια ώρα τώρα που μου εναντιώνεται σε ό,τι θέλω να κάμω!
Είχε την αναίδεια να μού πει πως ΔΕΝ ΕΙΜΑΙ ΑΡΡΩΣΤΟΣ!!!
Μπελίνα:
-Είναι αδιάντροπη!!!
Αργκάν:
-Εσύ, αγάπη μου, το ξέρεις πως είμαι άρρωστος, ε;
Μπελίνα:
-Ναι, καρδούλα μου, δεν έχει δίκιο!
Αργκάν:
-Αχ, αυτή η πανούργα θα με πεθάνει!!!

Marc-Antoine Charpentier 

O "κατά φαντασίαν ασθενής" , δεν ανέβηκε σε μουσική του -επί χρόνια συνεργάτη του- Ζαν Μπατίστ Λυλλί, με τον οποίο από κοινού είχαν δημιουργήσει το κωμικό μπαλέτο, ένα είδος κωμικού θεάτρου, που πλαισιώνεται με χορευτικά.

Είναι η εποχή που θεατρικός συγγραφέας και συνθέτης τα έχουν τσουγκρίσει, μετά τη χορήγηση του μονοπωλίου όπερας  στον αυλικό μουσικό Ζαν Μπατίστ Λυλλί.
Ενοχλημένος ο Μολιέρος προσεγγίζει άλλο συνθέτη, τον Μαρκ-Αντουάν Σαρπαντιέ, που πρόσφατα είχε επιστρέψει όλο ιδέες  από την Ιταλία.
Ο συνθέτης αναθεώρησε δυο φορές τη μουσική για να αντιμετωπίσει τους περιορισμούς που επέβαλε το βασιλικό μονοπώλιο .
Κατόπιν αιτήματος του Moλιέρου, συνθέτει ένα εκτεταμένο πρόλογο με τίτλο "Eglogue en musique et en danse", παρόμοιο με τα προλογικά των  λυρικών τραγωδιών του Λυλλί, προς έπαινο του βασιλιά.

Είναι απαράμιλλης μελωδικής ομορφιάς τα χορευτικά νούμερα και τα μουσικά ιντερλούδια του Σαρπαντιέ,  που σε συνδυασμό με το έξυπνο, γεμάτο χιούμορ Μολιερικό κείμενο γοητεύει όλους αυτούς τους αιώνες τους θεατές!Διάλογοι και μουσικά μοτίβα αγγίζουν τις ευαίσθητες χορδές της ανθρώπινης ψυχής, που προσπαθεί να ξορκίσει μέσα απ’ το γέλιο, τους βαθύτερους ανθρώπινους φόβους.

Από τους "Musiciens du Louvre" θα ακούσουμε την ουβερτούρα του Μολιερικού:

"Le malade imaginaire-Κατά φαντασίαν ασθενούς"

Ο Marc Minkowski και το διάσημο συγκρότημά του, μάς προσφέρουν μια αστραφτερή και δυναμική ερμηνεία:

M.A. Charpentier: Ouverture  "Malade Imaginaire", Μοlliere 

Για τον ΜΟΛΙΕΡΟ και τον "Αρχοντοχωριάτη" του, σε συνεργασία με τον Λυλλί, μπορείτε να διαβάσετε ένα παλιότερο κείμενο εδώ.

Moliere - Lully: "Ο ΕΡΩΤΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ"

 

Καλησπέρα με μια Μολιερική "φαρσοκωμωδία", καθώς ο μεγάλος γάλλος θεατρικός συγγραφέας, γεννήθηκε σαν σήμερα, 15 Γενάρη 1622.

Μάστορας της θεατρικής σκηνής,  ο Μολιέρος στα έργα του αντανακλά τα ήθη της εποχής του, τα οποία καυτηρίαζε με απαράμιλλο τρόπο!

Υπήρξε συνεργάτης του Ζαν Μπατίστ Λυλλί, (που γνώρισε στην αυλή του βασιλιά όπου εργαζόταν ως χορευτής) και μαζί δημιούργησαν το κωμικό μπαλέτο, ένα είδος κωμικού θεάτρου, που πλαισιώνεται με χορευτικά.

Μια από τις απολαυστικότερες συνεργασίες τους αποτελεί το σύντομης διάρκειας: "L'Amour médecin-Ο έρωτας γιατρός".

Γεμάτη ξεκαρδιστικά επεισόδια αυτή η μικρή φαρσοκωμωδία του Μολιέρου, γράφτηκε το 1665 με εντολή του βασιλιά προκειμένου να παρουσιαστεί  σε δεξίωση στις Βερσαλλίες. Είναι το πιο βιαστικά γραμμένο από όλα τα έργα του, καθώς το συνέταξε εντός 5 ημερών, μόλις!

Λιγότερο διάστημα διέθετε ο Λυλλί, που η σκηνική μουσική του για το Μολιερικό θεατρικό έχει απολαυστικές  μελωδίες, εναρμονισμένες με ευρηματικότατο τρόπο, πλούσιο συνδυασμό οργάνων και χρήση  χορευτικών στυλ.

ΥΠΟΘΕΣΗ:

Ο Σγαναρέλος, ένας πλούσιος αστός, διστάζει να αφήσει την μοναχοκόρη του να παντρευτεί και να φύγει από το σπίτι. Είναι χήρος, φοβάται τη μοναξιά, και τρομερά υπερπροστατευτικός γονιός κι επί πλέον δεν επιθυμεί να δώσει προίκα...
Ο Κλίτανδρος και η Λουκίντα όμως είναι ερωτευμένοι. Ετσι, για να καταφέρουν να παντρευτούν στήνουν μια φάρσα. Πως τάχα η κοπέλα πάσχει από μια σοβαρή ασθένεια.
Ο πατέρας συντετριμμένος καλεί να την εξετάσουν όλοι οι γιατροί της πόλης.

[Εδώ, ο Μολιέρος σχολιάζει καυστικά με μια ανελέητη ειρωνία το ιατρικό επάγγελμα. Κάποιοι γιατροί θέτουν τα προνομιά τους πάνω από την  αλήθεια].

Οι γιατροί εξετάζουν το κορίτσι, όμως διαφωνούν, επιμένουν εγωιστικά σε ψευδείς διαγνώσεις, στην ουσία αδυνατούν να βρουν την κατάλληλη θεραπεία.
Ευτυχώς την κατάλληλη στιγμή καταφθάνει ένας νέος στην πόλη γιατρός, που δεν είναι άλλος από τον ερωτευμένο Κλίτανδρο μεταμφιεσμένο. Αποφαίνεται πως  η κοπέλα πάσχει από βαριά κατάθλιψη και θεωρεί πως μόνο ο έρωτας κι ένας γάμος θα την αναπτερώσουν. Της χορηγεί -δήθεν- ένα δικό του φάρμακο και προτείνει στον πατέρα της να της πουν ψέματα πως οι δυο τους είναι σύζυγοι...

Οι δύο ερωτευμένοι φεύγουν για να παντρευτούν, αφού πρώτα ο Σγαναρέλλος έχει υπογράψει το προικοσύμφωνο πιστεύοντας πως είναι ψεύτικο.
Κατά τη διάρκεια του εορτασμού για την ανάρρωση της Λουκίντας, αποκαλύπτεται  το τέχνασμα κι ο πατέρας θυμώνει τρομερά με τους δυο νέους. Όμως συγκρατείται από τους παρευρισκόμενους, με τη μουσική και το χορό να γαληνεύουν την ψυχή του... Δίνει την ευχή του γιατί συνειδητοποιεί πως  μόνο η αγάπη μπορεί να γιατρέψει την πονεμένη ψυχή. 

(Απόσπασμα...):

O Jean-Baptiste Lully την εποχή σύνθεσης της κωμωδίας

"ΣΓΑΝΑΡΕΛΟΣ: ...Μα, πού πήγε ο γιατρός με την κόρη μου;:
(απευθύνεται στην υπηρέτρια)
Λιζέτα;..Λιζέτα, πού χάθηκες;...[...]
Σε ρωτάω πού πήγαν;

ΛΙΖΕΤΑ: Έφυγαν, κύριε! Έφυγαν για ν' αποτελειώσουν το γάμο!

ΣΓΑΝΑΡΕΛΟΣ: Γάμο;; Ποιο γάμο βρε ανόητη, ψέματα ήταν!

ΛΙΖΕΤΑ: (χαμογελώντας)
Μα την πίστη μου κύριε, με μεγάλη αφέλεια πήρατε μέρος σ' ένα παιχνίδι, που δεν ήταν παιχνίδι αλλά πραγματικότητα που θα κρατήσει ολάκερη ζωή!

ΣΓΑΝΑΡΕΛΟΣ:  Τι είπες;..Δηλαδή και το παιδί μου και τα λεφτουδάκια μου έφυγαν; Πέταξαν;
Ω...ω, καταραμένοι όλοι σας που μού τη σκάσατε!...Καταραμένοι, καταραμένοι!"

Moliere - Lully : L'Amour médecin:

Άλλα κείμενα για το Μολιέρο μπορείτε να διαβάσετε εδώ και εδώ.

Moliere - Lully: "Ο ΑΡΧΟΝΤΟΧΩΡΙΑΤΗΣ"

Με τη "φαρσοκωμωδία" να έχει την τιμητική της εν όψει Καρναβαλιού και στη μνήμη του ΜΟΛΙΕΡΟΥ, που πέθανε σαν σήμερα 17 Φλεβάρη το 1673, χαιρετίζω με Λυλλί και την ουβερτούρα από τον "Αρχοντοχωριάτη".

Ο μεγάλος γάλλος θεατρικός συγγραφέας, Μολιέρος διετέλεσε διευθυντής του θεατρικού θίασου του Λουδοβίκου ΙΔ΄ της Γαλλίας.
Ιδρυτής της "φαρσοκωμωδίας", ένας μάστορας της θεατρικής σκηνής,  στα έργα του αντανακλά τα ήθη όλων των κοινωνικών στρωμάτων, τα οποία καυτηρίαζε με απαράμιλλο τρόπο!

Γνωρίστηκε με τον Ζαν Μπατίστ Λυλλί, που εργαζόταν στην αυλή του βασιλιά ως χορευτής.Ο μετέπειτα πατέρας του γαλλικού ύφους της Μπαρόκ μουσικής δημιούργησε από κοινού με το Μολιέρο το κωμικό μπαλέτο, ένα είδος κωμικού θεάτρου, που πλαισιώνεται με χορευτικά.

Ο "ΑΡΧΟΝΤΟΧΩΡΙΑΤΗΣ" πραγματεύεται τη ματαιοδοξία και τη ματαιοπονία του ανθρώπου, που πασχίζει να υπερβεί το φραγμό της κοινωνικής του θέσης ...
Ο Μολιέρος καυτηριάζει, "ξεφωνίζει" τα κακώς κείμενα και συγχρόνως ενσαρκώνει επιδέξια την ενεργητικότητα και την αισιοδοξία των λαϊκών μαζών.

(Απόσπασμα...)

ΖΟΥΡΝΤΑΙΝ:

-Μόνον το πεζόν και οι στίχοι υπάρχουν;
Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ:
-Μάλιστα, κύριε. 
Ό,τι δεν είναι πεζόν είναι στίχοι και ό,τι δεν είναι
στίχοι είναι πεζόν.
ΖΟΥΡΝΤΑΙΝ:
-Και όπως μιλούμε, τι είναι αυτό το όπως μιλούμε;
Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ:
-Πεζόν.
ΖΟΥΡΝΤΑΙN:
-Πώς! όταν λέω: Νικολέτα, φέρε μου τις παντούφλες μου δώσε μου το 
νυχτικό μου σκούφο, είναι πεζό;
Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ:
Μάλιστα, κύριε.
ΖΟΥΡΝΤΑΙΝ:
-Τι διάβολο! απάνω από σαράντα χρόνια μιλώ πεζό χωρίς να το ξέρω;
Σας είμαι καταϋποχρεωμένος, φίλτατε, που μου το μάθατε αυτό!!!"

*****

Προτείνω να ακούσουμε την ουβερτούρα από το κωμικό μπαλέτο σε μια ηχογράφηση με εξαιρετικό ήχο με Jordi Savall και το σύνολο Le Concert des Nations. 
Απολαυστικές οι μελωδίες του Λυλλί, ευρηματικότατος αρμονικά , πολυποίκιλος στα χορευτικά στυλ, πλούσιο ηχόχρωμα οργάνων.

Στο πρώτο βιολί ο πολυτάλαντος, πολυβραβευμένος και πολυπράγμων μουσικά, Manfredo Kraemer.

ΜΟΛΙΕΡΟΣ-ΛΥΛΛΙ: "Ο Αρχοντοχωριάτης"-Ουβερτούρα:

Άλλα κείμενα για το Μολιέρο μπορείτε να διαβάσετε εδώ κι εδώ.