"3 Ιουνίου: Παγκόσμια Ημέρα Ποδηλάτου"

Από φέτος με απόφαση του ΟΗΕ η 3η Ιουνίου ορίζεται ως Παγκόσμια Ημέρα Ποδηλάτου, προκειμένου να καθιερωθεί η μετακίνηση με το φιλικό προς το περιβάλλον μεταφορικό μέσο, που βοηθάει τους ανθρώπους σ' έναν υγιεινό τρόπο ζωής.

Δεν γνωρίζουμε πότε ακριβώς εφευρέθηκε το ποδήλατο, όμως μια από τις κατασκευές που θα μπορούσε να θεωρηθεί πρόγονος του ποδηλάτου, ήταν η "draisienne", όνομα που πήρε από τον κατασκευαστή της, Καρλ Φον Ντράις. Εμφανίστηκε το 1817 και λέγεται και ποδήλατο ισορροπίας, αφού δεν είχε πεντάλ  και κινείτο όταν ο αναβάτης έσπρωχνε με τα πόδια του προς τα πίσω. Επειδή αντικατέστησε το άλογο που μέχρι τότε ήταν το βασικό μεταφορικό μέσο, η draisienne ονομάστηκε και "hobby-horse".


Πολλοί ήταν και οι μουσικοί που ενδιαφέρθηκαν για το νέο μεταφορικό μέσο με τους δυο τροχούς.


Έτσι, αν είχατε γεννηθεί γύρω στο 1900 και ζούσατε στη Βρετανική εξοχή, πιθανότατα θα είχατε συναντήσει τον "Φοίβο" μετά του αναβάτη του, σερ Έντουαρντ Έλγκαρ!
Ο αγαπημένος μας συνθέτης, γνωστός για τις ορθοπεταλιές του, έχει μείνει στην ιστορία για την αγάπη του για το ποδήλατο...
Ο βρετανός καλλιτέχνης είχε βαφτίσει ένα περίφημο  Royal Sunbeam, που είχε στην κατοχή του, "Φοίβο" και τον βλέπουμε να ποζάρει στη διπλανή φωτογραφία.



Λίγο νωρίτερα ο Γιόζεφ της Δυναστείας Στράους, φημισμένος μηχανικός και μουσικός της εποχής του, επηρεασμένος από την ποδηλατομανία που έχει ξεσπάσει στη Βιέννη με την εφεύρεση του "velocipede", (χαρακτηριστικό ποδήλατο με το μεγάλο μπροστινό τροχό), γράφει μια polca schnell, μια ταχύτατη δηλαδή πόλκα, ο ρυθμός της οποίας  αποτυπώνει την "ασταμάτητη" πορεία του νέου μεταφορικού μέσου, που αντικατέστησε το άλογο.

Ολιγόλεπτη, φρενήρης, κεφάτη και σκερτσόζα η "πόλκα των δύο τροχών", ενθουσίασε τους κοσμικούς κύκλους της Βιέννης!!

Josef Strauss: "Velocipede Polca":

To ποδήλατο λάτρευαν και χρησιμοποιούσαν και άλλοι συνθέτες.

Ανάμεσά τους ο Γκούσταβ Χολστ, ο οποίος διέσχισε ένα μεγάλο μέρος της ερήμου της Σαχάρα με ποδήλατο κατά τη διάρκεια των διακοπών του στην Αλγερία το 1906..., αλλά κι ο Πέρσι Γκρέιντζερ ήταν φανατικός ποδηλάτης, επίσης . Μάλιστα έχασε την άκρη του ενός δείκτη του επισκευάζοντας την αλυσίδα του ποδηλάτου του.

Ο Ερνέστ Σοσόν με το ποδήλατό του

Ο Ερνέστ Σοσόν θεωρείται από τους πρώτους ποδηλάτες στην ιστορία, όμως έχασε τη ζωή του όταν κατά την ποδηλασία δν έπιασαν τα φρένα σε κατηφορικό δρόμο με αποτέλεσμα να πέσει με ταχύτητα και να χτυπήσει το κεφάλι του. Ο θάνατός του σε ηλικία 44 χρονών ήταν ακαριαίος ...

Ο Ραλφ βον Ουίλιαμς συχνά μετακινείτο με το ποδηλατό του στις εξοχές και τα χωριά της Αγγλίας προκειμένου να συλλέξει λαϊκά τραγούδια και μελωδίες, ενώ  και ο Γκούσταβ Μάλερ, φαίνεται να ήταν ενθουσιασμένος με τη νέα μόδα.
Εκτός από ορειβάτης υπήρξε λάτρης του ποδηλάτου επίσης, και υποστήριζε πως μόνο η ποδηλασία τού πρόσφερε ανακούφιση στην ταλαιπωρία από τις αιμορροΐδες του...

Όπως μαθαίνουμε από επιστολές του συνθέτη προς τον φίλο του μουσικοκριτικό Wilhelm Zinne, απολάμβανε τη βόλτα με το νέο δίτροχο.

Το ποδήλατο του Μάλερ,  Mahler Museum, Aμβούργο

Πολλοί λένε πως η διαδρομή που έκανε με το ποδήλατό του στις εξοχές του Maiernigg όταν ολοκλήρωσε την Τέταρτη Συμφωνία του αντικατοπτρίζονται στην επόμενη μουσική του έμπνευση.

Το σκέρτσο του 2ου  μέρους της "Πέμπτης Συμφωνίας" του με την ένδειξη "ισχυρά και με σχετική ταχύτητα", και τον προγραμματικό υπότιτλο: "κόσμος χωρίς βάρος" λειτουργεί ως ηχοτόπιο αυτής της δύσκολης, αλλά με αίσιο τέλος, ποδηλατικής διαδρομής.
Όπως ο ίδιος εκμυστηρεύτηκε σε φίλους του σ'αυτό το μέρος "κάθε νότα είναι γεμάτη ζωή και περιστρέφεται γύρω από έναν χορό...Δεν υπάρχει τίποτα ρομαντικό ή μυστικιστικό, είναι απλώς η έκφραση του ανθρώπου, που απολαμβάνει τη διαδρομή στο φως της μέρας, το ζενίθ της ζωής".

Mahler: Symphony No. 5: Part II, scherzo:

Στην αντίθετη περίπτωση ανήκει ο Αρτούρο Τοσκανίνι. Ο μαέστρος προσπάθησε να μάθει  να οδηγεί ποδήλατο. Όμως σε μια από τις προσπάθειες έπεσε βίαια σκίζοντας το παντελόνι του. Ανασηκώθηκε ευτυχώς σώος όμως με τα τραυματισμένα γόνατα να αιμοραγούν. Φοβήθηκε τόσο, που ορκίστηκε ότι δεν θα οδηγούσε ποτέ ξανά ποδήλατο!
Και όχι μόνο τήρησε την υπόσχεση, αλλά "απαγόρευε" -τουλάχιστον μπροστά του- στα παιδιά και τα εγγόνια του να "ποδηλατούν"!

Eπίσης, υπάρχουν συνθέτες που γοητεύτηκαν  από τους ήχους που προέρχονται από το ποδήλατο.

Ο Flip Barber στη σύνθεσή του: "Nutcracker for Bike Parts", μάς ξανασυστήνει το "Χορό της Ζαχαρένιας Νεράιδας" από τον "Καρυοθραύστη" του Τσαϊκόφσκυ, χρησιμοποιώντας ήχους ποδηλάτου.
Όμως η τσελέστα και το κλαρινέτο αντικαθίστανται από τις ακτίνες του δίτροχου μεταφορικού μέσου, τα  pizzicati των τσέλων από τα γρανάζια και αντί για κρουστά  χρησιμοποιούνται  τα φρένα, τα πεντάλ και οι αλυσίδες του ποδηλάτου.

Mια σύντομη βόλτα με ποδήλατο περιγράφει και με την ομώνυμη πιασιστική του σύνθεση ο Alexander Gretchaninov. Ο ρώσος συνθέτης,που υπήρξε μαθητής των Τανέγιεφ, Αρένσκυ και Κόρσακωφ είναι γνωστός για τη μουσική του για παιδιά.

Alexander Gretchaninov, "Bicycle Ride":

Ο BIZET και η "Έκδοση της Κάρμεν" (U-Carmen eKhayelitsha)

Στη μνήμη του αγαπημένου ΖΩΡΖ ΜΠΙΖΕ που έφυγε σαν σήμερα, θα σας καληνυχτίσω, αγαπημένοι φίλοι, με το τελευταίο έργο του, μα συγχρόνως και το πιο δημοφιλές του οπερατικού ρεπερτορίου: "ΚΑΡΜΕΝ".
Έκανε πρεμιέρα το 1875, γνωρίζοντας παταγώδη αποτυχία.Πολλοί ισχυρίζονται πως αυτό ήταν και η αιτία του πρόωρου θανάτου του συνθέτη, μόλις τρεις μήνες μετά, από συγκοπή καρδιάς.

Η ηρωίδα του Μπιζέ είναι μια τσιγγάνα. Μια μοιραία γυναίκα, που ξεπήδησε μέσα απ'τις σελίδες της ομώνυμης νουβέλας του Προσπέρ Μεριμέ και που λατρεύτηκε μέσα από τα εμπνευσμένα μουσικά θέματα του ταλαντούχου μουσουργού.
Ο Μπιζέ βρίσκει την ευκαιρία να υμνήσει τον έρωτα, το πάθος, την ανάγκη του ανθρώπου να αγαπήσει και να αγαπηθεί, αλλά και την ανάγκη του να ζήσει ελεύθερος!

Ετσι, πλάθει τον πρώτο ΦΕΜΙΝΙΣΤΙΚΟ ρόλο της όπερας!

Πρωτοποριακή η συνθετική προσέγγιση του Μπιζέ για την εποχή της, δίχασε κοινό και κριτικούς.
Η Κάρμεν αποκαλύπτει την διάσταση ανάμεσα στα "πρέπει" και τα "θέλω".Φέρνει το θεατή αντιμέτωπο με τη ρήξη σάρκας και λογικής.


"U-Carmen eKhayelitsha" :

Η ιστορία της Κάρμεν έχει μεταφερθεί κατά καιρούς και στον κινηματογράφο(ατόφια ή σε παραλλαγή...Ας θυμηθούμε τη "Στέλλα" του Κακογιάννη...) όπως άριες, μοτίβα και ρετσιτατίβι της όπερας έχουν χρησιμοποιηθεί και μεμονωμένα σε ταινίες.

Το 2005 ο βρετανός σκηνοθέτης Μαρκ Ντόρνφορντ-Μέι παρουσιάζει τη δική του κινηματογραφική εκδοχή, που τιτλοφορείται:"U-Carmen Ekhayelitsha", γυρισμένη στις φτωχογειτονιές της Καγιελίτσα, στα περίχωρα του βιομηχανικού Κέιπ Τάουν και βασισμένο στην Κάρμεν του Μπιζέ, με το λιμπρέτο εξολοκλήρου μεταφρασμένο στη γλωσσική διάλεκτο "Xhosa".

Μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη το θυελλώδες πάθος της αρχετυπικής ηρωίδας σε ένα ολότελα διαφορετικό πολιτισμικό περιβάλλον, τιμώντας όμως στο έπακρο τόσο την πηγή προέλευσης, όσο και την ιδιαιτερότητα του υποβαθμισμένου αστικού τοπίου μιας συνοικίας μαύρων που προσπαθεί να ορθοποδήσει μετά το Απαρτχάιντ.
Τον απαιτητικότατο ρόλο της Καρμενσίτα υποδύεται η Pauline Malefane κι είναι απλά συγκλονιστική!

Προτείνω να την ακούσουμε στη διάσημη "ΧΑΜΠΑΝΕΡΑ", την άρια "L’amour est un oiseau rebelle", οι στίχοι της οποίας καταδεικνύουν το χαρακτήρα της αντισυμβατικής ηρωίδας: "Πουλί της επανάστασης η αγάπη, που κανείς δεν μπορεί να το δαμάσει!"

Η μελωδία, που εκφράζει τις απόψεις της προκλητικής γυναίκας για τη φύση του έρωτα, προέρχεται από το τραγούδι του ισπανού συνθέτη Sebastian Yradier, "El Arreglito ", που ο Μπιζέ μεταμόρφωσε μέσα από ιδιότυπη εναρμόνιση.
Βασίζεται σε μια κατιούσα χρωματική κλίμακα που ακολουθείται από παραλλαγές της ίδιας φράσης, πρώτα σε μινόρε και στη συνέχεια σε ματζόρε τρόπο υπονοώντας έτσι μέσα από την αντίθεση, τις αντιξοότητες του συναισθήματος της αγάπης που εκφράζεται στους στίχους, που επαναλαμβάνω είναι μεταφρασμένοι στη γλώσσα Χόσα, μια διάλεκτο που μιλιέται από νοτιοαφρικάνικες φυλές, και αποτελεί κατηγορία των γλωσσών Μπαντού.

Η χρωματισμένη πολιτικά, ταινία που τιμήθηκε με τη Χρυσή Άρκτο στο Βερολίνο, κυκλοφόρησε στην Ελλάδα σε DVD με τον τίτλο: "Η Εκδοση της Κάρμεν".

H άρια "L’amour est un oiseau rebelle" ξεκινά στο 1:30:

"H αγάπη ειναι ελεύθερο πουλί, 

κανείς δεν μπορεί να το δαμάσει.

Μάταια κάποιος το καλεί 

αν δεν θέλει να τού αποκριθεί.

Τίποτα δεν οφελεί...

Ο ενας(εραστής) είναι ομιλητικός

κι ο άλλος σιωπηλός

Εγω, αυτόν τον άλλο προτιμώ

Λέξη δεν είπε, μα μ' ευχαριστεί

Η αγαπη!Ω, η αγάπη 

έχει τσιγγάνικη καρδιά

Αν δεν μ'αγαπάς, σ'αγαπώ εγώ

μα αν σ'αγαπω, πρόσεχε καλά!"

[Ο,τι αναφέρεται στην ταινία είναι από τους ιστοτόπους flix.gr. και cine.gr. Τα υπόλοιπα, αποτελούν προσωπικές εκτιμήσεις, που κατά καιρούς έχουν δημοσιευτεί στο προσωπικό μου blog και ηλεκτρονικά περιοδικά με τα οποία συνεργάζομαι].


Για την "Κάρμεν" του Μπιζέ μπορείτε να διαβάσετε παλαιότερα άρθρα μου εδώ, εδώ και εδώ.

Μουσικά "θραύσματα" από τα Ημερολόγια του Κάφκα...

Στη μνήμη του ΦΡΑΝΤΣ ΚΑΦΚΑ [3 Ιουνίου 1924]

Μια από τις σπουδαιότερες προσωπικότητες της δυτικής λογοτεχνίας ο Φραντς Κάφκα χαρακτηρίζεται για τη μοναδικά αριστοτεχνική γραφή του, που εστιάζει στην αλλοτρίωση του σύγχρονου ανθρώπου και ξετυλίγει τις διαρκείς αναζητήσεις του. Ένας ανατόμος της υπαρξιακής αγωνίας που στοιχειώνει τις σκέψεις και τα συναισθήματα του ανθρώπου της εποχής μας.

"Συχνά το συλλογίζομαι και πάντα αναγκάζομαι να πω στο τέλος ότι η ανατροφή μου μ' έβλαψε πολύ από ορισμένες απόψεις. Αυτό το παράπονο απευθύνεται σ' ένα πλήθος ανθρώπων, βέβαια στέκονται εδώ όλοι μαζί και, όπως στις παλιές ομαδικές φωτογραφίες, δεν ξέρουν τί να κάνουν ο ένας με τον άλλο, δεν τολμούν να κατεβάσουν τα μάτια τους και να χαμογελάσουν, τόσο νευρικοί είναι. 
Είναι οι γονείς μου, μερικοί συγγενείς, μερικοί δάσκαλοι, μια κάποια συγκεκριμένη μαγείρισσα, μερικά κορίτσια από το μάθημα του χορού, μερικοί επισκέπτες του σπιτιού μας από τον παλιό καιρό, μερικοί συγγραφείς, ένας δάσκαλος κολύμβησης, ένας λαχειοπώλης, ένας επιθεωρητής σχολείων, ύστερα μερικοί που τους συνάντησα μόνο μια φορά στο δρόμο, κι άλλοι, που δεν τους θυμάμαι τούτη τη στιγμή, κι άλλοι που δε θα τους θυμηθώ ποτέ, κι άλλοι, τέλος, που το μάθημά τους το είχα κατά κάποιον τρόπο απορρίψει τον καιρό εκείνο, που δεν το είχα προσέξει καθόλου, με δυο λόγια είναι τόσο πολλοί που θα πρέπει να προσέξω να μην αναφέρω κάποιον δυο φορές. 
Και σ' όλους αυτούς εκφράζω το παράπονό μου, τους κάνω μ' αυτόν τον τρόπο γνωστούς αναμεταξύ τους, δεν ανέχομαι όμως αντίρρηση..."

(Φραντς Κάφκα, Τα ημερολόγια-Α': 1910-1913, μτφ. Α. Βερυκοκάκη, Εξάντας-ebook)

***

György Kurtág : "Kafka-Fragmente, Op 24":

O Kurtág συνέθεσε τo έργο αρχές της δεκαετίας του '80.
Πρόκειται για έναν φωνητικό κύκλο για σοπράνο και βιολί, σύντομες μουσικές καταγραφές, έντονης εκφραστικότητας.
Ο συνθέτης επιλέγει "θραύσματα" από φράσεις, προτάσεις, μεμονωμένα αποσπάσματα από τα Ημερολόγια ή σημειωματάρια του Φραντς Κάφκα, την επιστολογραφία του και σχηματίζει ένα μουσικό μωσαϊκό  υπαρξιακής αναζήτησης παράτολμο, αυστηρό, δεξιοτεχνικά ακραίο και με εκφραστικές απαιτήσεις.

"Kafka", Jaroslav Rona

Χρησιμοποιεί όλες τις δυνατότητες της φωνής και του οργάνου, για να δημιουργήσει ένα ξεχωριστό ήχο που μπορεί να ακούγεται παρατεταμένα  ή να σπάζει σε συλλαβές, ακόμα και σε γράμματα.



Στην Εβραϊκή συνοικία της Πράγας έχει τοποθετηθεί ένα το σουρεαλιστικό άγαλμα του γλύπτη Jaroslav Rona.

Απεικονίζει μια ακέφαλη αντρική μορφή με τον Κάφκα καθισμένο στους ώμους του...
Ένα άδειο κοστούμι που περπατάει...
Έμπνευση απ΄το "Περιγραφή ενός αγώνα" του λογοτέχνη.

Eνα σουρεάλ γλυπτό, που θεωρώ δένει αρμονικά σε ύφος με τη μουσική σύνθεση του Kurtág.

Kurtág György - Kafka-Fragmente: I, ΙΙ, ΙΙΙ, ΙV :

Ζαν ντ Αρκ, η εκδοχή του Βέρντι...

"Η Ζαν ντ Αρκ φιλά το σπαθί της σωτηρίας".
Πρόκειται για το τελευταίο έργο του προραφαηλίτη Nτάντε Γκάμπριελ Ροσέτι, καθώς ολοκληρώθηκε λίγες μόλις ημέρες πριν το θάνατό του(Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Στρασβούργο).

Ο θρύλος θέλει την καρδιά της να μην επηρεάζεται από τις φλόγες, που τύλιξαν το κορμί της και το'καναν στάχτη...Έμεινε ανέπαφο να δηλώνει την αγιοσύνη της.
Σαν σήμερα 30 Μαΐου του 1431 η γαλλίδα ηρωίδα Ζαν ντ'Αρκ κρίνεται ένοχη και οδηγείται στην πυρά, αφού πρώτα είχε αιχμαλωτιστεί  από τους Άγγλους που την έσυραν σε δίκη ως αιρετική και μάγισσα.
Νωρίτερα, όλοι τη θεωρούσαν ονειροπαρμένη γιατί από μικρή έβλεπε οράματα και άκουγε φωνές Αγίων, που την καλούσαν να σώσει τη χώρα της από του Βρετανούς.
Η Ιωάννα της Λωραίνης, νεαρό κορίτσι ακόμα, ηγήθηκε ενός στρατιωτικού σχήματος και με οδηγό το θάρρος, την πίστη, την ευσέβεια και την ευλάβειά της κατέλαβε την Ορλεάνη.Οι νίκες έρχονταν η μια μετά την άλλη για τη Γαλλία κι ο βασιλιάς τήν ανακήρυξε ευγενή.

ΖΑΝ ΝΤ' ΑΡΚ και ΠΟΙΗΣΗ / Φ. ΣΙΛΛΕΡ:

Το "Giovann d'Arco" είναι λυρικό δράμα του Τζουζέπε Βέρντι, η7η όπερα του ιταλού συνθέτη, έργο της νεότητάς του, που ξετυλίγεται σε 3 πράξεις με πρόλογο.
Το λιμπρέτο ήταν του Θεμιστοκλή Σολέρα, βασισμένο χαλαρά στο θεατρικό κείμενο του Φρήντριχ Σίλλερ: "Η Παρθένος της Ορλεάνης", αν και ο λιμπρετίστας ουδέποτε δέχτηκε κάτι τέτοιο χαρακτηρίζοντας το έργο του ως πρωτότυπο.

"...Με λεν Ιωάννα...ασήμαντη είμαι κόρη ενός τσοπάνου

και φυλάγω από παιδί  τ'αρνάκια του πατέρα[...]

Σαν άκουσα πως πήραν το Παρίσι

ικέτεψα τη Μάνα του Θεού μας να σωσει 

απ'τη ντροπή της αλυσίδας της ξένης, το λαό..[...]

Μια βελανιδιά, δεντρί θαυματουργό όλοι τη λένε

και μια νυχτιά που εκάθομουν μ'ευλάβεια στο δέντρο

εφάνηκεν η Δέσποινα μπροστά μου 

σημαία και σπαθί κρατώντας και μου'πε:

Σήκω κι ας τ'αρνάκια! 

Σε 'αλλο σε κράζει ο Πλάστης, έργο![...]

Πώς μια τέτοια πράξη εγω να την τολμήσω

ένα κορίτσι αδύνατο κι ανήξερο από μάχες;

Κι εκείνη μ' απαντάει:

Μια αγνή Παρθένα στη γη κάθε μεγάλο κατορθώνει..."

("Η Παρθένα της Ορλεάνης", Φ.ΣΙΛΛΕΡ, μτφ:Δ.Λάμψα)

Το παραπάνω  απόσπασμα  του Φ.Σίλλερ, είναι από την ομώνυμη ρομαντική τραγωδία σε 5 πράξεις και πρόλογο, που γράφτηκε το 1801 στη Λειψία και κατά τη διάρκεια της ζωής του υπήρξε ένα από τα πιο πολυανεβασμένα έργα του.

Η ΖΑΝ ΝΤ'ΑΡΚ ως ΒΕΡΝΤΙκή ΟΠΕΡΑ:

Η υποδοχή του Βερντικού δράματος δεν έτυχε ενθουσιώδους υποδοχής, αντίθετα με το κοινό που  δήλωσε εκστασιασμένο!
Η όπερα, δεν γλύτωσε της λογοκρισίας, που λόγω των ερμηνειών ως αμφισβήτηση του διαμεσολαβητικού ρόλου της Εκκλησίας, το Συμβούλιο του Πάπα απαίτησε αλλαγές, προκειμένου να παρουσιαστεί στη Ρώμη. Ετσι, ο Βέρντι αλλάζει τον τίτλο, τα πρόσωπα και τον τόπο. Το λυρικό δράμα μετονομάζεται σε "Οριέττα της Λέσβου", η ηρωίδα είναι γενουατικής καταγωγής που αναλαμβάνει την ηγεσία των κατοίκων της Λέσβου, νησιού όπου διαδραματίζεται η ιστορία και οι μάχες γίνονται έναντι των Τούρκων.

Ο Βέρντι είχε χαρακτηρίσει την όπερά του αυτη ως "αδιαμφισβήτητα την καλύτερη και πιο αγαπημένη του".  
Ιδιαίτερα οι άριες για την πρωταγωνίστρια Ζαν ντ Αρκ, είναι απαράμιλλης μελωδικής ομορφιάς, που δίνουν τη δυνατότητα στην ερμηνεύτρια να επιδείξει τις τεχνικές δυνατότητές της, γι'αυτό εξάλλου  πολλές από τις κορυφαίες υψίφωνες ενδιαφέρονται να αναλάβουν το ρόλο.

Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ δε, θεωρείται ως "μια από τις ωραιότερες ορχηστρικές συνθέσεις του Βέρντι, τόσο που εύκολα θα συναγωνιζόταν σε μελωδικό και αρμονικό πλούτο τις ουβερτούρες από τη "Δύναμη του Πεπρωμένου" ή του "Σικελικού Εσπερινού".

Ακούμε την Ουβερτούρα σε διεύθυνση του Ιγκορ Μάρκεβιτς:

Verdi: "Joan d'Arc, Ouverture" - Markevitch, Philharmonia Orchestre:

Παρόλη την ομορφιά της, η όπερα υπέπεσε στο περιθωριο για μεγάλο χρονικό διάστημα ως το 1951 , που η Ρενάτα Τεμπάλντι την αναβίωσε στο Θέατρο Σαν Κάρλο της Νάπολης.

Πρόκειται για ΙΣΤΟΡΙΚΗ παράσταση, απ΄την οποία προτείνω να ακούσουμε μια αγαπημένη καβατίνα από την 4η σκηνή, τρομερα απαιτητική λόγω του φωνητικού εύρους της, μια δύσκολη τεσιτούρα.
Η Ζαν ντΆρκ  βρίσκεται στο δάσος,  καθισμένη στη σκιά της γνωστής -σύμφωνα με το θρύλο- ιερής τεράστιας βελανιδιάς κι οραματίζεται την τελική νίκη των Γάλλων...
Είναι αναστατωμένη γιατί δεν μπορεί να υπερασπιστεί τη χώρα της σε μια τόσο κρίσιμη στιγμή επειδή είναι γυναίκα..Προσεύχεται στην Παναγία να βρεθεί τρόπος να τής επιτραπεί να πάρει τα όπλα ενάντια στους Άγγλους εισβολείς.

"Sempre all'alba ed alla sera...

Πάντα την αυγή και το βράδυ

Σε υμνώ στην προσευχή μου...

Ανταμοιβή δώσε μου Εσύ

ένα σπαθί και μια σημαία..."

Verdi: "Sempre all'alba ed alla sera", Ρενάτα Τεμπάλντι:

Kι ενώ στο "Semper all'llba", η Τεμπάλντι ακούγεται με βελούδινη φωνή σαν άγγελος,  στο  ντουέτο "Pronta sono" μεταμορφώνεται σε ισχυρή πολεμίστρια. Η φωνή της σταθερή και αποφασιστική δείχνει τη γενναιότητα και αφοβία του χαρακτήρα που υποδύεται, όπως ακριβώς απαιτεί ο ρόλος.

Verdi: "Pronta Sono", Ρενάτα Τεμπάλντι, Κάρλο Μπεργκόντζι

Για το Ορατόριο του Χόννεγκερ με το ίδιο θέμα μπορείτε να διαβάσετε εδώ:

Αλεξάντερ φον Τσεμλίνσκι, ένας "απαίσιος νάνος"...

Η πανέμορφη Άλμα είχε ενθουσιαστεί με την προσωπικότητά του!Ήταν τόσο ταλαντούχος και παιδαγωγός, ασύγκριτος!

Ο Αλεξάντερ φον Τσεμλίνσκι είχε και κείνος ξετρελαθεί με τη νέα του μαθήτρια. Τής δίδασκε σύνθεση και συχνά οι ματιές του συναντιόνταν, φανερώνοντας το πάθος του ενός για τον άλλο που φώλιαζε στην καρδιά τους...

Είναι "ένας απαίσιος νάνος", σκεφτόταν η Άλμα Σίντλερ, καθώς η ασχήμια του ήταν αξιοσημείωτη!
Κοντός, με ανέκφραστα μικρά μάτια και λεπτά χείλη..Ναι, ο καθηγητής της ήταν ένας απαίσιος νάνος, όμως είχε κάτι που τη συνάρπαζε και τής δημιουργούσε εσωτερική ταραχή...

Μεταξύ τους αναπτύσσεται μια φλογερή, αν και ταραχώδης σχέση...

Κι όταν η Άλμα γνωρίζει τον Μάλερ, στέλνει  στον Τσεμλίνσκι μια σύντομη επιστολή, όπου ωμά τού ζητά να μείνουνε φίλοι...

Ο Τσεμλίνσκι απογοητεύεται τόσο!...Πώς να ξεπεράσει αυτή τη γυναίκα, που στοίχειωσε το είναι του;...
Ο "απαίσιος νάνος" δηλώνει ανήμπορος να ξεχάσει τη λάμια, τη μάγισσα Κίρκη που τον σαγήνευσε βαθιά...
Αναζητά τη λύτρωση στην τέχνη του.
Επιδίδεται στη σύνθεση...όμως, το μυαλό του στροβιλίζει ο χαρακτηρισμός της άλλοτε αγαπημένης του...Ήταν γι' αυτήν ο "απαίσιος νάνος"...

Τού φέρνει στο νου το βιβλίο του Όσκαρ Ουάιλντ, που αφηγείται την ιστορία της όμορφης Ινφάντα...Στα γενέθλιά της ξετρελαίνεται με την παράσταση που δίνει για χάρη της ο άσχημος νάνος του παλατιού. Άσχημος -σκέφτεται- όμως χορεύει με τόση χάρη!Απίστευτη ενεργητικότητα, τον θαυμάζει γιατί είναι εκείνος που ζωγραφίζει μόνιμα στα χείλη της, χαμόγελα...
Ο νάνος για μια στιγμή πίστεψε πως η ινφάντα τον αγάπησε... Εκείνη τον απορρίπτει κι ο νάνος θρηνεί από ντροπή και ξεψυχά.
Όταν η ινφάντα μαθαίνει ότι ο νάνος δεν θα ξαναχορέψει, προστάζει περιφρονητικά: "Στο μέλλον, φροντίστε όσοι έρχονται να με διασκεδάσουν να μην έχουν καρδιά".


Πόσο η πλοκή από το βιβλίο: "Τα γενέθλια της Ινφάντα" του Όσκαρ Ουάιλντ, ταιριάζει και στη δική τους περίπτωση!
Αποφασίζει να γράψει μια όπερα, έμπνευση από το κείμενο, που θα την τιτλοφορήσει: "Der Zwerg-Ο νάνος".

Η επιλογή του αποτελεί αντανάκλαση του τέλους της σχέσης του με την Άλμα Σίντλερ-Μάλερ...Νοιώθει πως ταυτίζεται με τον κύριο χαρακτήρα του δράματος.

Το λιμπρέτο της μονόπρακτης όπερας του Τσεμλίνσκι προσαρμόζεται στη διήγηση του Ουάιλντ...
Ο νάνος μη γνωρίζοντας την ασχήμια του, εκφράζει στην πριγκίπισσα τον έρωτά του με ένα γλυκό τραγούδι αγάπης. Εκείνη, παίζει μαζί του...Τής αρέσει να βλέπει τους άνδρες τυραννισμένους από την ομορφιά της... Όταν μια μέρα τυχαία ο νάνος βλέπει τον εαυτό του στον καθρέφτη αναστατώνεται και στην προσπάθειά του  να πάρει ένα φιλί από την ινφάντα, εκείνη τον απορρίπτει απροκάλυπτα, αποκαλώντας τον "τέρας". Ο νάνος με ραγισμένη την καρδιά αναζητά το θάνατο...

Η αυτοβιογραφικού χαρακτήρα όπερα "Der Zwerg" του Τσεμλίνσκι έκανε πρεμιέρα σαν σήμερα,  28 Μαΐου 1922 στο Stadttheater, με το κοινό της Κολωνίας να τη δέχεται με ενθουσιασμό, καθώς και η επιλογή του Όττο Κλέμπερερ στο πόντιουμ, αποτελούσε εγγύηση.

Zemlinsky: "Der Zwerg Op. 17":

To θλιμμένο φινάλε της όπερας με το θάνατο του νάνου:

Μουσικές εμπνεύσεις από τη σχέση Άλμας - Τσεμλίνσκι μπορείτε να διαβάσετε και σε προηγούμενο κείμενο εδώ.